18th June 2019, Tuesday

दायित्व, चुनौती र गुट मानसिकता



दायित्व, चुनौती र गुट मानसिकता

नेकपा आन्तरिक पार्टी एकीकरण प्रक्रियालाई पूर्णता प्रदान गर्न जुटेको छ । पार्टीको माथिल्लो निकाय केन्द्रीय समिति र सचिवालयको निर्माणले पूर्णता पाए पनि पार्टीका विभिन्न सांगठनिक तह र जनसंगठनहरूको एकीकरणले अझै पूर्णता प्राप्त गरेको छैन । प्रदेश, जिल्ला र जनसंगठनहरूको एकीकरणले पूर्णता प्राप्त गर्न अझै केही समय पर्खनुपर्नेछ । कार्यदलहरूद्वारा लामो छलफल र गृहकार्यपछि नामहरू केन्द्रीय सचिवालयमा सिफारिस गरिएको छ । अहिलेसम्म नआइपुगेका नामावलीहरू केही समयपछि केन्द्रीय सचिवालयमा आइपुग्नेछन् । पार्टीको माथिल्लो निकायले यसलाई अनुमोदन गर्नुपर्नेछ ।
आन्तरिक एकीकरण प्रक्रिया निर्विवाद रूपमा अघि बढ्न भने सकेको छैन । ठाउँठाउँमा यसको विरोध भयो र हँुदै छ । प्रदेश र जिल्ला संगठनहरूले सिफारिस गरेको नामावलीमा असहमति जनाउँदै पार्टी केन्द्रीय कार्यालयमा असहमति र विरोधपत्रहरूसमेत बुझाइएको छ । असन्तुष्टि र विरोधका स्वरहरू सार्वजनिक रूपमै व्यक्त भएका छन् । गल्तीहरूलाई नसच्याइए ‘समानान्तर कमिटी’ निर्माणसम्मका कुराहरू प्रकाशमा आएका छन् । सार्वजनिक सञ्चारमाध्यममा बढाइचढाइ कुरा गरिएको हुन सक्छ, तर असन्तुष्टि हुँदै नभएको होइन । संगठनात्मक एकीकरणमा कतिपय प्रदेश र जिल्लामा देखिएका कमजोरीहरूले कैयौंलाई आक्रोशित तुल्याएको छ । यस्ता कमजोरीहरूलाई सच्याउन नसके यसले आउँदा दिनहरूमा कयौं नेता–कार्यकर्तालाई अझ बढी आक्रोशित बनाउनेछ । यसको परिणाम निःसन्देह राम्रो हुनेछैन ।
प्रदेश, जिल्ला र जनसंगठनहरूको एकीकरणका निम्ति बनाइएका सामान्य मापदण्डहरूको कार्यान्वयन पनि कतिपय ठाउँमा भएको देखिन्न । कार्यदलहरूले एकीकरणको मर्म र सामान्य मापदण्डहरूलाई गम्भीरतापूर्वक लिन सकेको भए सायद कतिपय ठाउँहरूमा समस्याहरू आउने थिएनन् र विरोधका स्वरहरू पनि सुनिने थिएनन् । यस्तो समस्या पूर्वएमाले र पूर्वमाओवादी दुवैमा देखिएको छ । कार्यदलहरूले निर्धारित समय सीमाभित्र काम पनि गर्न सकेका छैनन् । परिणामतः एकीकरण प्रक्रियालाई पूर्णता प्रदान गर्न ढिलो भएको छ ।
आन्तरिक संगठनात्मक एकीकरण प्रक्रियामा अहिले जेजस्ता समस्या देखिएका छन्, नेतृत्व यसप्रति गम्भीर हुनु आवश्यक छ । गुट मानसिकता पुनः देखा पर्न थाल्नु राम्रो कुरा होइन । यसले पार्टीलाई बलियो होइन, कमजोर बनाउनेछ । गुट, उपगुट र त्यस अनुरूपको क्रियाकलाप नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनको कटु यथार्थ हो । यसले पार्टी र पार्टी आन्दोलनलाई प्रशस्त क्षति पु¥याएको छ । पूर्वएमालेसँग यसका कटु अनुभवहरू पनि छन् । गुट–उपगुट पार्टीभित्र हुनुहुन्न भनेर निकै भनिएको छ तर त्यसलाई व्यवहारमा लागू गर्न सकिएको छैन । यसकै कारण पार्टीका कैयौं इमानदार, योग्यता र क्षमता भएका नेता तथा कार्यकर्ताहरू पाखा परेका छन् । कैयौं आन्दोलनबाटै पलायन भएका छन् । गुट–उपगुटकै कारण इतिहास, योग्यता र योगदानका आधारमा होइन, गुट–उपगुटकै आधारमा अघि बढ्ने र अवसरहरू प्राप्त गर्ने स्थिति निर्माण भएको छ । यसको विरोध गर्नेहरू पनि या त यसकै पछि लाग्नुपर्ने या त पार्टी जीवनबाट पलायन हुनुपर्ने स्थितिको विकास भएको छ ।
आज नेकपाको काँधमा गम्भीर दायित्वहरू छन् । यसका अगाडि डरलाग्दा चुनौतीहरू पनि छन् । पार्टी दुई तिहाइ बहुमतसहित सरकारमा छ । कम्युनिस्ट पार्टीसँगै झन्डै दुई तिहाइ मत छ । जनताले ठूलो आशा, अपेक्षा र भरोसासहित यो मत प्रादन गरेका हुन् । सरकारले आफ्ना प्रतिबद्धताहरू अगाडि सारेको छ । ‘समृद्ध र सुखी नेपाली’ उसको नारा छ । केही वर्षभित्र ऊ मुलुकलाई विकाशील राष्ट्रको स्तरमा उठाउँदै त्यसभन्दा अघि बढ्न चाहन्छ । पार्टीले आफ्नो घोषणापत्र मार्फत मुलुक रूपान्तरणको खाका र आफ्नो प्रतिबद्धता प्रस्तुत गरेको छ । तर, पार्टी एकढिक्का भएर अघि बढ्न सकेन भने पार्टी र सरकार दुवै जनताको आशा एवं अपेक्षालाई पूरा गर्न असफल हुनेछन् । गुट मानसिकता जहाँ र जसमा भए पनि यो डरलाग्दो रोग हो । यसले कुरा जे गरे पनि व्यवहारमा गुटभन्दा अरू हेर्दैन, त्यसभन्दा माथि उक्लैन सक्तैन । यसभन्दा माथि उठ्न नसक्नेहरूले गर्ने ठूलो कुराले खासै अर्थ पनि राख्दैन ।
चुनौतीहरूलाई सामना गर्दै दायित्वहरूलाई पूरा गर्न आज पार्टीको आन्तरिक एकता सुदृढ हुनु आवश्यक छ । बलियो गरी एकताबद्ध पार्टीले नै आफ्ना दायित्वहरूलाई पूरा गर्न सक्छ । अघिल्तिरको यात्रा सहज छैन । यो हिजोको जस्तो समय पनि होइन । विभिन्न कुरा अगाडि सारेर जनतासँग भोलि क्षमा माग्न पनि पाइनेछैन । हामी ‘गर्ने नत्र सिद्धिनका निम्ति तयार रहने’ स्थितिका बीचबाट गुज्रिरहेका छौं । काम गरेर देखाउन नसके भोलि माया गरेर जनताले पुनः सत्ताको वागडोर सुम्पनेछैनन् । यो नै आदि र अन्त्य पनि हुन सक्नेछ । हिजोकै गुटीय मानसिकताका आधारमा चल्ने, यस प्रवृत्तिलाई अन्त्य गर्ने दिशामा गम्भीर नै नहुने र यस्तै हो, यसैगरी चल्छ भन्ने दृष्टिकोण राख्ने हो भने पार्टी कुनै बिन्दुमा पुग्दा फुटको सिकार पनि हुन सक्नेछ । फुटेन भने पनि पार्टीभित्र एकअर्कालाई निषेध गर्ने भयानक चक्र चल्नेछन् र यस चक्रको सिकार पार्टी र सरकार दुवै बन्नेछन् । एउटाले अर्कालाई सफल हुनै नदिने व्यूह रचना गरिनेछ । यस्तो दृश्य विगतमा पनि थोरै धेरै देखिएको हो । भोलि यो दृश्य अझ डरलाग्दो रूपमा देखिनेछ । यसबाट कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई निषेध गर्न चाहनेहरू लाभान्वित हुनेछन् ।
परिवर्तित परिस्थितिमा पार्टीलाई नयाँ ढंगले अघि बढाउनु, आन्तरिक एकतालाई अझ बलियो बनाउनु र सम्पूर्ण पार्टी पंक्तिलाई इतिहास, योगदान र योग्यताका आधारमा चित्तबुझ्दो जिम्मेवारी प्रदान गर्नु अहिलेको आवश्यकता हो । दुई ठूला पार्टी मिलेर नेकपा बनेको स्थितिमा गुट–उपगुटको मानसिकतालाई त्यागेर अघि बढ्न सकिएन भने पार्टीभित्र कति गुट–उपगुटहरू बन्लान् र तिनले अघिल्तिरको यात्रामा के–कस्ता अवरोधहरू खडा गर्लान् भनेर सहजै अनुमान गर्न सकिन्छ । गुटहरू पार्टीभित्र हुन्छन्, यिनलाई त व्यवस्थापन पो गर्नुपर्छ भन्ने विचार पनि कतिपयमा पाइन्छ । तर, यो दृष्टिकोण गलत छ । माक्र्सवादी–लेनिनवादी पार्टीका सन्दर्भमा मात्र होइन, बुर्जुवा पार्टीहरूका सन्दर्भमा पनि यसलाई उचित ठह¥याइन्न । बुर्जुवा पार्टीहरूले समेत यसको आलोचना गर्छन् र यसको अन्त्यका निम्ति प्रयत्न गर्छन् । गुट–उपगुटहरू प्रायः पार्टीको आन्तरिक जीवनमा असमानता, उपेक्षा, अपमान, जनवादको अभाव, महŒवाकांक्षा, व्यक्तिवाद, अवसरवाद आदिका कारण जन्मने गर्छन् । पार्टीको आन्तरिक जीवनलाई ठीक ढङ्गले सञ्चालन गर्ने, सबैलाई समुचित भूमिका प्रदान गर्ने, मूल्यांकन प्रणालीलाई सही बनाउने संवादका निम्ति पूर्ण जनवादी तरिकालाई अँगाल्ने, व्यक्तिवाद एवं अवसरवादबाट बच्ने र सामूहिकतालाई अँगाल्ने हो भने पार्टी जीवन गुट–उपगुटबाट मुक्त हुन सक्छ । पाटी जीवनमा वैचारिक बहसका क्रममा विचार समूहहरू जन्मन सक्छन् र जन्मन्छन् । विचार समूह पनि स्थायी प्रकृतिको हुनुहुन्न । स्थायी प्रकृतिको हुँदा त्यो गुटमा बदलिन सक्छ । बरु, विचारमा धेरै ठूलो अन्तर परे एउटै पार्टीमा बस्ने कुरा हुन्न र नबस्नु नै राम्रो हुन्छ । विचार समूह र गुट–उपगुटहरू एउटै होइनन् । वास्तवमा गुट–उपगुटहरूको कुनै विचार नै हुन्न ।
नेकपाले हिजोको गुट–उपगुटलाई निरन्तरता दिने कि यसको जरै उखेल्ने गरी अघि बढ्ने, गम्भीर भएर सोच्ने बेला आएको छ । नयाँ पार्टी नबनी नयाँ नेपाल बन्दैन । समाजवादको कुरा गफ मात्रै हुनेछ । माक्र्सवाद–लेनिनवादलाई मान्ने पार्टीले कम्युनिस्ट पार्टीको संगठनात्मक जीवनमा यसको मर्मलाई आत्मसात् गर्न जरुरी छ । पार्टीको आन्तरिक जीवनमा रहेका कतिपय कमजोरीलाई यो सच्याउने बेला पनि हो । पार्टी एकीकरणको नयाँ परिस्थितिलाई पार्टीको आन्तरिक जीवनमा रहेका कमजोरीहरूलाई सच्याउँदै अघि बढ्ने अवसरका रूपमा पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ र गर्नुपर्छ । गुट मानसिकतालाई त्याग्नु पार्टीलाई बलियो बनाउने दिशामा सर्वाधिक महŒवपूर्ण कदम हुनेछ ।
लामो समयदेखि बनेर आएका गुट–उपगुटलाई अन्त्य गर्न त्यति सजिलो छैन । गुट–उपगुटमै रमाउने, यसलाई नै राजनीति सम्झने, यसभन्दा बाहिर निस्किएर आफ्नो राजनीतिक भविष्यको कल्पनै गर्न नसक्ने सोचाइको विकास भएको बेला यसको अन्त्य अझ जटिल हुन्छ । एक प्रकारले जटिल घाउका रूपमा विकसित हुँदै गएको यस रोगको सफल शल्यचिकित्सा आजको खाँचो हो । यसप्रति निर्मम भएर अघि बढ्न सक्दा नै पार्टीमा नयाँ जीवन सञ्चार गर्न सकिनेछ । पार्टीको आन्तरिक एकीकरण प्रक्रियामा जहाँजहाँ यस किसिमका कमजोरीहरू भएका छन्, पार्टीको माथिल्लो निकायले तिनलाई सच्याउनुपर्छ र गुट–उपगुटलाई निरुत्साहित गर्दै पार्टीलाई नयाँ ढंगले अघि बढाउनुपर्छ । यसले परिवर्तित परिस्थितिमा पार्टीलाई नयाँ जीवन दिनेछ र त्यस्तो पार्टीले नै नेपाली समाजको समग्र परिवर्तन र समृद्धिको नेतृत्व गर्दै समाजवादतर्फ प्रस्थानको मार्ग प्रशस्त गर्न सक्नेछ ।

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

चक्रपथ

प्रधानमन्त्रीे युरोप भ्रमणमा

ShareTweet काठमाडौ । प्रधानमन्त्री तथा नेकपाका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली जेठ २५ गतेदेखि युरोप भ्रमणमा छन् । उनी नौ दिनका लागि भ्रमणमा निस्केका हुन् । युरोपका स्विजरल्यान्ड,- ...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

सफलताको सूत्र

ShareTweet एउटा लोक–सुगन्धको गीतले केही दिनयता प्रसिद्धिको शिखर छोएको छ । त्यो गीत हो, ‘गलबन्दी च्यातियो तिम्ले च्यातेर..।’ नेपाली ग्रामीण भेगको निम्न वर्गको ऐना देखिने- ...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

एउटा समाजसेवीको गाथा

ShareTweet एउटा प्रसिद्ध भनाइ छ, ‘इतिहासका निर्माता भनेका जनता हुन् तर जसको इतिहासमा कुनै नाम हुँदैन ।’ यसै कुरालाई अलि संशोधन गरेर बुझ्दा इतिहास त सबैको हुन्छ तर लेखिदिने- ...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा