15th August 2020, Saturday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

लगानी सम्मेलनको औचित्य

सरकारले आउँदो चैतमा लगानी सम्मेलन गर्ने टुंगो गरेको छ । देशमा वैदेशिक लगानी भिœयाउने हेतुले हुन लागिरहेको यस्तो सम्मेलनले निश्चय नै व्यापक र महŒवपूर्ण अर्थ राख्छ । अझ वर्तमान सरकारले आर्थिक समृद्धिको अभियान र लक्ष्यलाई सार्थक तुल्याउन प्रयत्न चालिरहेको हुँदा लगानी सम्मेलनको पक्कै पनि आवश्यकताबोध रहेकोमा दुईमत देखिँदैन । ‘समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली’को चित्ताकर्षक नारालाई सही रूपले रंगरोगन गर्न पनि लगानी सम्मेलनजस्ता पर्वहरूको उत्तिकै जरुरत देखिन्छ ।
यद्यपि, आउँदो चैतमा लगानी सम्मेलन गर्ने निर्णय भएसँगै विगतलाई पनि फर्केर हेर्नुपर्ने हुन्छ । नेपालमा वैदेशिक लगानी भिœयाउने उद्देश्यले यसअघि २०७३ सालमा पनि लगानी सम्मेलन भएको थियो । निकै तामझाम र आकर्षक रूपमा वैदेशिक लगानी भिœयाउन गरिएको उक्त सम्मेलन सकिएको पनि अढाइ वर्ष बितिसकेको छ । त्यो समय नेपालमा दातृ राष्ट्र र निकायहरूले १४ खर्ब रुपैयाँको प्रतिबद्धतासमेत जनाएका थिए । त्यो खुसीको विषय थियो । भूकम्प, नाकाबन्दीलगायत कारणहरूले मुलुकको अर्थतन्त्र नै धर्मराइरहेको बेला त्यति ठूलो रकमको लगानी प्रतिबद्धता व्यक्त हुनु खुसीको विषय थियो ।
तर, विदेशी दातृ राष्ट्र र निकायहरूले लगानी प्रतिबद्धता जनाएअनुरूप बितेको दुई वर्षको अवधिमा केही काम भयो त ? उत्तर आउँछ– शून्य । प्रतिबद्धताअनुरूप दातृ राष्ट्र र निकायहरूले लगानी गर्नेतिर कुनै पनि तत्परता देखाएनन्, यो अवधिमा । यो धेरै नै दुःखलाग्दो र लाजमर्दो कुरा हो । १४ खर्बको प्रतिबद्धता हावामा उडेरै सकियो । तर, विगतको प्रतिबद्धता र त्यो के–कति कार्यान्वयनको चरणमा आयो भन्ने कुराको कुनै समीक्षा नै नगरी फेरि तामझामसहित लगानी सम्मेलन गर्नुको औचित्य के होला ? यो विषयमा सरकारले सोच्नुपर्ने हो ।
यद्यपि, सरकारले विदेशी लगानी भित्र्याउने चाहना पालेर मात्रै विदेशी लगानी आउने सम्भावना देखिँदैन । विदेशी लगानी भित्रिनका लागि त्यहीअनुरूपका अनुकूल वातावरण पनि चाहिन्छ । कसैको पनि पैसा सस्तो छैन र कसैले पनि बालुवामा पानी खन्याउन चाहँदैनन् । विदेशी लगानी भिœयाउने हो भने सरकारले नीतिगत र व्यावहारिक तगाराहरू हटाउनेतिर ध्यान दिनुपर्छ । तर, लगानी सम्मेलन सकिएको अढाइ वर्षको अवधिमा पनि कतिपय तगाराहरू हटाउनेतिर सरकारले चासो र तत्परता नै देखाएनन् र विदेशी लगानीकर्ताहरू नेपालमा लगानी गर्न इच्छुक देखिएनन् । अब चैतमा हुने लगानी सम्मेलनमा पनि त्यही नियति नदोहोरिए भन्न सकिँदैन ।
विदेशी लगानीकर्ताले लगानीको उचित वातावरण हेर्छ । हेर्नु पनि पर्छ । तर, टे«ड युनियनको दबाब, झन्झटिलो कानुनी प्रक्रिया र महँगो भाडादरका कारण नेपालमा लगानी गर्न चाहने विदेशी लगानीकर्ताहरू हच्किने गरेका छन् । यो अवधिमा टे«ड युनियनको समस्या केही हदसम्म सुल्झिएको छ । तर, झन्झटिलो कानुनी प्रक्रिया भने अझै हटिसकेको छैन । कुनै पनि विदेशी कम्पनीले नेपालमा लगानी गर्ने हेतुले कम्पनी स्थापना गर्दा त्यहीबाट नै झन्झट बेहोर्नुपर्छ । किनभने, कम्पनी स्थापनाका लागि सेवाको एकद्वार प्रणाली अझै कायम भइसकेको छैन । कुनै पनि कम्पनी स्थापना, सञ्चालन, उत्पादन, बिक्री, करलगायत प्रक्रिया एकद्वार प्रणालीबाट हुँदैन । त्यसका निम्ति बेग्लाबेग्लै संस्थाहरूमा धाउनुपर्ने बाध्यता यथावत छ । विदेशी लगानीकर्ताले लगानी गर्दा सहज र सरल सेवाको अपेक्षा राख्दछ । तर, विद्यमान ऐन, कानुन र प्रक्रियाबाट सरल सेवाको कल्पनासमेत गर्न सकिँदैन । किनभने, हामीकहाँ कतिपय ऐनहरू पञ्चायतकालीन समयमै बनेका छन् र अहिलेसम्म त्यसलाई फेर्नेतिर सरकारी निकायको ध्यान गएको देखिँदैन । समय साक्षेप ऐन–कानुनहरू नबन्दासम्म र वैदेशिक लगानी भिœयाउने हेतुका ऐन, कानुन निर्माण नहुँदा वैदेशिक लगानीको राग अलाप्नुको अर्थ छैन ।
वैदेशिक लगानीकर्ताहरूले आफूअनुकूल ऐन–कानुनहरू छ कि छैन ? यो पक्षलाई गहन रुपले हेर्छन् नै । उनीहरूको ध्यान जग्गाको भाडादरमा पनि निश्चित रुपमा जान्छ । कुनै पनि उद्योग–कलकारखाना सञ्चालन गर्न अनुचित भाडादर छ कि छैन ? भनेर लगानीकर्ताहरूले हेर्छन् । तर, हाम्रो परिप्रेक्ष्यमा भाडादर अझै पनि महँगो नै छ । भाडादरमा पुनर्विचार नगरी र वैदेशिक लगानीकर्ताहरूलाई उचित भाडादर उपलब्ध नगराई लगानी भिœयाउने अपेक्षा राख्नु व्यर्थ छ ।
लगानी सम्मेलन गर्नु आवश्यक छ । वैदेशिक लगानीकर्ताहरूलाई आकर्षण गर्ने यो एउटा अत्युत्तम माध्यम पनि हो । तर, वैदेशिक लगानीकर्तालाई आकर्षित गर्नुअघि उनीहरूले अपेक्षा गरेअनुरूपका नीति–ऐनहरू बनेका छन् कि छैनन्, त्यस्ता ऐन–नियमहरू संशोधन भएका छन् कि छैनन्, उनीहरूका लागि अनुकूल वातावरण छ कि छैन ? त्यतातिर पनि ध्यान दिनु उत्तिकै आवश्यक छ ।

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • कोरोनाका नाममा ३२ लाख झ्वाम

    काठमाडौं । कोभिड–१९ अर्थात् कोरेनाका कारण संसारभरि आक्रान्त फैलिरहेको बेला केहीलाई भने यो आर्थिक दुरुपयोग गर्ने मेलो भएको छ । जिल्ला अस्पताल तनहुँका कर्मचारीहरूले प्रदेश सरकारले पठाएको ५० लाख रकम त्यसैगरी मनपरी ढंगले भत्ताका नाममा खर्च गरेका छन् । आइसोलेसन र क्वारेन्टिनमा सिटामोलसम्म पुग्न नसकेको बेला सबै आइसोलेसन केन्द्रमा अत्यन्त...
  • काम रोकेर आन्दोलनमा व्यस्त

    काठमाडौं । कोभिड–१९ को जोखिम झन् बढ्दै गएको छ । विश्वव्यापी रूपमै यो महामारीले सताउँदा अग्रपंक्तिमा रहेर स्वास्थ्यकर्मीका साथै अस्पतालमा कार्यरत कर्मचारीहरूले महामारीविरुद्ध आफूहरूलाई उभ्याए । नेपालका स्वास्थ्यकर्मीहरूले पनि कोभिड–१९ मा खेलेका भूमिकालाई सराहना गर्ने गरिएको छ । तर, कोभिड–१९ को जोखिम बढ्दै जाँदा निजामती कर्मचारी अस्पतालमा कार्यरत कर्मचारीहरू भने...
  • ६ अर्ब उठ्नेमा अझै आशंका

    काठमाडौं । डेडिकेटेड र टंक लाइनको महसुल विवाद सुल्झाउने जिम्मा विद्युत् नियमन आयोगलाई दिने भित्री तयारी चलिरहे पनि सो आयोगको क्षमतामाथि प्रश्नचिह्न उब्जिएको छ । यो विवाद सुल्झाउन आयोगले नसक्ने जिकिर गर्न थालिएको छ । तर, ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले भने सो आयोगलाई नै जिम्मा दिन खोजेको छ ।...

चक्रपथ

चारवटै विषयगत सभापति यथावत्

काठमाडौं । राष्ट्रियसभा अन्तर्गतका समितिहरूमा भएको सभापतिको निर्वाचनमा सबै समितिका सभापतिहरू निर्विरोध निर्वाचित भएका छन् । हाल निर्विरोध निर्वाचित भएकाहरू नै यसअघि पनि त्यही समितिका सभापति थिए । कार्यकाल सकिएपछि पुनः उनीहरूलाई नै सभापतिमा चयन गरिएको हो । समिति सभापति चयन गर्न शुक्रबार निर्वाचन भएको हो । निर्वाचनबाट प्रत्यायोजित व्यवस्थापन...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

पारिजात ः एउटी स्वाभिमानी स्रष्टा

दार्जिलिङको सुन्दर प्रकृतिको काखमा डुबुल्की मार्दै कहिले फ्रकभरि चाँपका कोपिला बटुलेर नागबेलीको माला लगाएर, जंगलमा लुकामारी खेलेर बाल्यकाल बिताएकी पारिजातको प्रारम्भिक शिक्षा त्यही नै सम्पन्न भएको थियो । सांस्कृतिक कार्यकलापमा बढी रुचि देखाउने पारिजातको पढाइ भने मध्यमस्तरको थियो । उनले अनौपचारिक रूपमा घरमै केही अध्ययन गरेर औपचारिक अध्ययनका लागि दार्जिलिङका...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

छोटो क्यानभासको चित्र

सामन्तकालीन अर्थ, सामाजिक, राजनीतिक र सांस्कृतिक व्यवस्थाले नारीलाई एउटा ‘तुच्छ वस्तु’ का रूपमा परिभाषित ग¥यो । नारीको बहुमुखी अस्तित्वलाई स्वीकार गर्न तत्कालीन समाजव्यवस्थाले चाहेन । एउटा भनाइ नै बन्यो, ‘वीर भोग्या वसुन्धरा...।’ सामन्तवादभन्दा धेरै हिसाबले प्रगतिशील ठानिने पुँजीवादले पनि नारीलाई ‘वीर भोग्या वसुन्धरा’ को तहभन्दा माथि उकास्ने चाहना राखेन ।...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • प्रहरी कार्यालयले नै कोरोनो ल्याउने त्रास

    काठमाडौं । गोंगबुस्थित एक होटलमा बस्दै आएका रोल्पाका कृष्णबहादुर बोहोराको हत्याप्रकरणमा नेपालप्रहरीले तत्कालै चितवनबाट अभियुक्तप्रकाउ गरेर अनुसन्धानमा सफलताप्राप्त गरेको छ । चितवनकीकल्पना मुडभरी (पौडेल) ले आफैंले हत्या गरेको स्वीकारसमेत गरिसकेकीछन् । तर, सोही सन्दर्भमामंगलबार महानगरीय प्रहरी परिसर टेकुमापत्रकार सम्मेलन गरेर भने प्रहरीले उल्टै कोरोना संक्रमण पो फैलायो किभन्ने आशंका बढाएको...
  • कमलामाई–मेसान मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध कायमै

    काठमाडौं । सिन्धुलीको कमलामाई नगरपालिका र चीनको सिचुवान प्रान्तस्थित मेसान सिटीबीच मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध स्थापना भएको छ । बुधबार आयोजना गरिएको भर्चुअल समारोहमा कमलामाई नगरपालिकाका प्रमुख खड्ग खत्री र मेसान सिटीका मेयर ह्यु आनखुनले समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गरे । दुवै नगरका प्रमुखले आपसी हितका आधारमा मैत्रीपूर्ण सहयोग आदानप्रदान गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्...
  • सेनाका परिवारलाई ७ लाख रुपैयाँ

    काठमाडौं । मोेटरसाइकल दुर्घटनामा परी असामयिक निधन भएका नेपाली सेनाका सिपाही शिवराज रानाका परिवारलाई मेगा बैंक नेपाल लिमिटेडले बिमाबापत ७ लाख रुपैयाँ प्रदान गरेको छ । मेगा बैंकमा ‘मेगा कर्पोरेट बेनिफिट सेभिङ अकाउन्ट’ खोलेका दिवंगत सैनिक जवान रानालाई मेगा बैंकले सोही खाताको बिमाबापत ७ लाख रुपैयाँ हस्तान्तरण गरेको हो ।...