30th May 2020, Saturday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

उपहास होइन, आलोचना

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई खिसी गर्नेहरूले फेला पारेको ताजा खुराक हो– पानीजहाज । प्रधानमन्त्री भएपछि नेपालका नदीनालाहरूमा २०७५ पुसभित्रै पानीजहाज कुदाउने संकल्प गरेका ओलीलाई केही दिनअघि उडाउनेहरूले गज्जबले नै उडाउन भ्याए । भन्नेहरूले भने, ‘हाम्रा प्रधानमन्त्रीले पुसभित्र पानीजहाज चढ्ने टिकट काट्न भन्नुभएको थियो । कहिलेको पुस हो ?’ तर, आफ्नो खिल्ली उडाउनेहरूलाई केही दिनअघि संसद्मा सम्बोधन गर्ने क्रममा प्रधानमन्त्री ओलीले जवाफ दिँदै भने, ‘रेल र पानीजहाजको आफ्नो सपनालाई अफवाहको तुवाँलोले पुर्ने प्रयास भइरहेको छ । तर, नेपालमा पानीजहाज कार्यालय स्थापना गरेर चाँडै नै पानीजहाज सञ्चालन गर्ने तयारीमा सरकार जुटेको छ ।’
प्रधानमन्त्री ओलीको नेपालको नदीनालाहरूमा पानीजहाज कुदाउने सपना समयान्तरमा साकार होला नै । यसमा कुनै सन्देह देखिँदैन । सरकारले चाह्यो भने केही वर्षपछि नै कोसी, गण्डकी, कर्णालीजस्ता ठूला नदीहरू र अरू सानातिना नदीहरूमा समेत पानीजहाज कुदेका दृश्य देख्न सकिएला । खोटाङका मानिस पानीजहाज चढेर धरान आउलान् र स्याङ्जाका मानिस पानीजहाज चढेर नारायणगढतिर झर्लान् । रेलको सपना पनि साकार होला । दुई छिमेकी देश चीन र भारतले काठमाडौं–केन्द्रित गरेर रेलको सञ्जाल बिछ्याउने प्रतिबद्धता जनाइसकेका हुँदा त्यसले पनि मूर्त रूप लेला । रेल र पानीजहाजले नेपालीहरूको यात्रालाई अझ सुगम बनाउलान् पनि । तर, कुरा रह्यो प्रतीक्षाको । प्रतीक्षा गर्न नसक्नेहरूलाई प्रधानमन्त्री ओलीले गहकिलै व्यंग्य गरेका छन् र आफू सपनालाई साकार पार्ने अभियानमा अहोरात्र जुटिरहेको बताएका छन् ।
पानीजहाज र रेल त ‘ठूला सपना’ भइहाले । तर, सरकारले गरेका सानाजस्तो देखिने तर आमजनताको प्रत्यक्ष सरोकारसँग जोडिएका विषय भने ओझेलमा पर्नु दुःखद कुरा हो । केही महिनापूर्व सरकारले खर, पराल र काँसको छानामुनि बसिरहेका सबै जनतालाई जस्ता किन्न आर्थिक सहयोग गर्ने र केही वर्षभित्रमा नै देशभरिका खर र काँसका घरहरूलाई ती सामग्रीबाट मुक्त गरिने घोषणा गरेको थियो । हेर्दा सामान्यजस्तो लाग्छ यो घोषणा । तर, गरिब, सीमान्तकृत जनताका निम्ति यो निकै ठूलो राहत हो । अझै पनि पहाडका बहुसंख्यक जनता खरकै छानामुनि जीवन गुजारा गर्छन् भने तराई–मधेसका अधिकांश जनता फुसको घरमा जिन्दगी कटाउन बाध्य छन् । खर र फुसको घरमा बसेका जनताले हरेक वर्ष आगलागीको जोखिम मोल्नुपरिरहेका छन् । खासगरी गर्मी मौसममा मधेसका जनताले आगलागीको कहर झेल्नुपरेका घटना मिडियाहरूमा बारम्बार आइरहन्छन् । पहाडतिरको खबर पनि मधेसको भन्दा भिन्न हुँदैनन् ।
तर, पानीजहाज र रेलको विषयलाई लिएर सरकारको खिल्ली उडाउनेहरूले गरिब र सीमान्तकृत जनताको पक्षमा गरिएको निर्णयलाई खासै महत्व दिएनन् । ‘खर र फुसमुक्त घर’को घोषणालाई सामान्य ठानियो । त्यस्तै, आममजदुरको जीवनमा अहं महव राख्ने सामाजिक सुरक्षा कोषको घोषणालाई पनि सामान्य नै ठानियो । उक्त विषयलाई पनि महत्व दिने कार्य रेल र पानीजहाजको विषयमा खिल्ली उडाउनेहरूले आवश्यक ठानेनन् । निश्चय नै, यी दुई महत्वपूर्ण घोषणाले वर्तमान सरकार कुन वर्ग र समुदायका निम्ति चिन्तित र क्रियाशील छ भन्ने तस्बिर छर्लङ्ग देखाउँछ । महानगर, सहर–बजारका सम्भ्रान्त वर्गहरूभन्दा ग्रामीण भेगका गरिब, विपन्न र सीमान्तकृत वर्गको उत्थान, मजदुरहरूको समग्र हित र पक्षपोषणमा सरकारले बिस्तारै आफ्नो ध्यान केन्द्रित गर्न थालेको गहन आभास हुन्छ ।
रेल र पानीजहाज सञ्चालनमा आउन थालेपछि समृद्धिको खुट्किला निर्माणमा केही हदसम्म भरथेग गर्ला । तर, त्योभन्दा पनि महत्वपूर्ण कुरा त गरिबीको जाँतोमुनि थिचिएका जनताले जस्तायुक्त छाना पाउनु हो, हरेक वर्ष आगलागीको पीडा झेल्ने कार्यबाट मुक्ति मिल्नु हो । मजदुरहरूले आफ्नो जीवन र परिवारको भविष्यको ग्यारेन्टी पाउनु हो । आमजनताको सरोकारसँग जोडिएका र ती जनताको उत्थान र समृद्धिमा प्रत्यक्ष महत्व राख्ने कदमहरू सरकारले चाल्नु गहन कुरा हो । यी विषयलाई उडाउन नमिलेर मात्रै हो, नभए वर्तमान सरकारको खोइरो खनेर आत्मरतिमा रमाउनेहरूले खर र फुसमुक्त घर र सामाजिक सुरक्षा कोषको पनि खिल्ली उडाउन बाँकी राख्दैनथे होला ।
उपहास र आलोचना फरक कुरा हुन् । स्वस्थ आलोचनाले सरकारलाई सुध्रिन मद्दत पु¥याउँछ भने उपहासले कुनै बाटो देखाउँदैन । उपहास गर्न छाडेर स्वस्थ आलोचनाको बाटो समात्नेतिर ध्यान दिन सके मात्र आलोचना संस्कृतिको विकास हुनेछ । स्वस्थ आलोचना गरौं, उपहास होइन ।

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • प्रदेश प्रमुखकसँग राष्ट्रपति रुष्ट

    काठमाडौं । संवैधानिक भूमिका र पदीय मर्यादालाई बिर्सिंदै राजनीतिक दलका प्रमुखको निवासमा पुगेर मागपत्र पेस गरेको सूचना पाएपछि राष्ट्रपति विद्या भण्डारी प्रदेश प्रमुखहरूसँग रुष्ट भएकी छन् । प्रदेश प्रमुखहरूको त्यस्तो कदमले लज्जाबोध गराएको भन्दै संविधानविद्ले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने आमनागरिकसमेत आक्रोशित भएका छन् । प्रसंग गत २ गतेको हो...
  • रोकिएन हायातको मनपरी

    काठमाडौं । २७ वर्षअघि अर्थात् २०४९ सालदेखि आफूखुुसी गर्दै आएको तारागाउँ रिजेन्सी होटल्स लिमिटेडको मनपरी अझै रोकिएको छ । होटलले फेरि आफूखुसी सम्पत्ति तथा दायित्व मूल्यांकन (डीडीए) गराउने चलखेल सुरु गरेको छ । घाटा देखाउँदै नेपाल सरकारको लगानी ३९.६७ प्रतिशतबाट घटेर ९.०१ प्रतिशत घटाएको हायातले फेरि चलखेल सुरु गरेको हो...
  • दलाली गर्दै, पुरस्कार दिँदै

    काठमाडौं । साहित्यका नाममा दलाली गर्नेहरूको हामीकहाँ कमी छैन । लामो समयदेखि विभिन्न शक्तिकेन्द्र र व्यक्तिहरूलाई प्रभावमा पारेर साहित्यकै नाममा दलाली गर्दै आएको नइ प्रकाशनले राखेका विभिन्न पुरस्कारहरूको स्रोतहरू के हुन् भन्नेचाहिँ अहिलेसम्म गुपचुप नै देखिन्छ । नरेन्द्रराज प्रसार्इं र इन्दिरा प्रसाईंले दुई दशकअघि स्थापना गरेको नइ प्रकाशनले हरेक व्यवस्था...

चक्रपथ

बीजकोयाका हाकिमको यो हर्कत

काठमाडौं । प्रजनन पिँढी बीजकोया स्रोत केन्द्र बन्दीपुर तनहुँका हाकिम शंकरप्रसाद न्यौपानेको चर्तिकलाले सीमा नाघेको छ । अवकाशको केही महिना बाँकी रहँदा वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृतको हैसियतमा रहेका उनले अनियमिता र भ्रष्टाचारको शृंखला नै चलाएको भन्दै सर्वत्र गुनासो आएको छ । माहुरी, च्याउ, रेशम खेतीलगायत बालीको विकास, विस्तार र अनुसन्धानसमेतको...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

‘गीता’ को राजनीति

कुनै वैचारिक मुद्दाका आधारमा नभई व्यक्तिगत टकरावको उत्पत्ति हुँदा विभाजनको पीडा झेल्ने नेपालका सीमित राजनीतिक दलमा पूर्वपञ्चहरूको पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले बदनामी कमाउँदै आएको छ । विभाजन र एकताको अनेक अभ्यास गरिसकेको सो पार्टी पछिल्लो समय फेरि एकताको सूत्रमा बाँधिएको छ । पछिल्लो समय तीन समूहमा विभाजित राप्रपा केही दिनपूर्व...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

फरक स्वरध्वनि

तीन दशकयता कविता–कर्म र साधनामै व्यस्त छन्, वीरु बाङ्देल । सिक्किमका बासिन्दा बाङ्देलले नेपाली भाषामा उम्दा काव्य सिर्जना गरेर पृथक पहिचान बनाउँदै आएका छन् । कवितालाई नै लेखनको मूल विषय बनाएका उनले आजको समाज र राजनीतिक परिस्थितिहरूको भित्री यथार्थको अभिव्यक्ति धेरै नै प्रभावशाली ढंगले पस्किँदै आएका छन् । उनको पछिल्लो...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • चिरायुको कर्जा फाइल किन गायब ?

    काठमाडौं । पदीय दुरुपयोगको चरम नमुना हेर्नुपरे नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर चिन्तामणि सिवाकोटीले आफू पदमा रहँदा गरेका अनियमित कार्यहरू हेरे पुग्छ । विगतमा आफूले गरेका अनियमित कार्यहरूबाट सफाइ पाएको दाबी सिवाकोटीले गरे पनि कतिपय कसुरमा भने उनीमाथि कारबाही भएको छैन । डेपुटी गभर्नर भएपछि सिवाकोटीले चिरायु अस्पतालको कर्जा प्रवाह...
  • म्याट्रेस खरिदको १५ करोड फ्रिज हुने खतरा

    काठमाडौं । सरकारले दिएको पैसा समयमा नै खर्च गर्न नसक्दा नेपाल प्रहरीको म्याटेस खरिदका लागि छुट्याएको १५ करोड ४० लाख रुपैयाँ फ्रिज हुने अवस्था देखिएको छ । आर्थिक वर्ष सकिन अब चार महिना मात्र बाँकी छ । यो चार महिनामा नेपाल प्रहरीले खरिद गर्न सक्ने अवस्था नरहेको बताइन्छ । यो...
  • मुद्दती खाताको परिचय नै फे¥यो एनआईसीले

    काठमाडौं । एनआईसी एसिया बैंकले मुद्दती खातामा उच्च ब्याजदर सँगै २१ लाख रुपैयाँसम्मको बिमा सुविधा पनि दिँदै आएको छ । सर्वाधिक उच्च ब्याजदर पाइने खाताका रूपमा चिनिएको मुद्दती निक्षेप खातामा एनआईसी एसिया बैंकले न्यु सुपर चामत्कारिक मुद्दती निक्षेप खाता खोलेकै आधारमा बिमा सुविधा पनि थप गरेको हो । यसअघि विभिन्न...