30th May 2020, Saturday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

डुबान क्षेत्रको साक्षी

डुबान क्षेत्रको साक्षी

भनिन्छ, बोल्नेको पीठो बिक्छ, नबोल्नेको चामल पनि बिक्दैन । तर, उपभोक्ताहरूमा वस्तुको गुण चिन्ने क्षमता छ भने बोल्नेको पीठो नबिक्न पनि सक्छ । बितेको वर्ष नेपाली सिनेमा जगत्मा त्यस्तै भयो । अर्थात्, आफूले दमदार चलचित्र निर्माण गरेको ‘स्टन्ट’ मच्चाउनेहरूले पीठो बिकाउने जतिसुकै प्रयत्न गरे पनि पीठो बिकेनन् र बरु चुपचाप चामलकै बिक्री बढ्यो । वस्तुमा अन्तरनिहित गुण हेरेर नै चयन गर्ने कार्यले बाजी मा¥यो ।
बितेको वर्ष चलचित्र निर्माणका दृष्टिले सफल वर्ष साबित रह्यो । नयाँ–पुराना निर्माताहरू चलचित्रमा लगानी गर्न उत्साहित देखिए भने नयाँ निर्देशक र कलाकारहरूले पनि पर्दामा आफ्नो क्षमता देखाउने अवसर पाए । चलचित्र निर्माणको आयतन उत्साहप्रद रूपले फैलिँदै गएको प्रतित पनि भयो । अरु भाषामा चलचित्र बन्ने क्रम केही सुस्ताए पनि नेपाली भाषामा निर्मित चलचित्र नै सयको संख्या छेउछाउ पुग्नुलाई सकारात्मक मान्नुपर्छ । किनभने, हामीकहाँ नेपाली भाषामा पहुँच भएकाहरूको संख्या नै कति छ र ? सिंगो देशमा करिब ३ करोड जनसंख्या भए पनि सबैको पहुँचमा नेपाली भाषा छैन । यद्यपि, नेपाली चलचित्रको बजार सीमित रहेको ज्ञान हुँदाहुँदै पनि ठूलै संख्यामा चलचित्र निर्माण हुनुलाई चलचित्र क्षेत्रप्रति अहोरात्र चिन्तन र चासो पोख्नेहरूमा चलचित्र निर्माणप्रति बढ्दो उत्साह थपिँदै गएको स्पष्ट संकेत गर्दछ ।
तर, संख्यात्मक रूपले चलचित्र निर्माणमा उत्साह देखिए पनि गुणात्मकता कायम गर्ने पक्षमा चलचित्रकर्मीहरू गम्भीर र संवेदनशील नदेखिँदा ‘व्यावसायिक सफलता’ का सिँढीहरू भने कमै चलचित्रले मात्र उक्लिन सके । हुन त, सबै व्यावसायिक चलचित्रहरू गुणस्तरीय हुन्छन्÷निर्माण भएका छन् भन्ने ठोकुवा गर्नु त्यति तर्कसंगत देखिँदैन । किनभने, कथा र विषयवस्तुका हिसाबले गुणस्तरीय चलचित्र पनि लगानी उठाउन नसकेर डुबेका धेरै दृष्टान्त छन् । तर, स्तरीय कथावस्तुमा निर्मित चलचित्रहरूलाई भने अधिकांश दर्शकले आफ्नो रुचिभित्र पारेका छन् र त्यस्ता चलचित्रहरूले लगानी उठाउने सक्षमता बटुलेका छन् ।
नेपाली चलचित्रहरू ‘डुबान क्षेत्र’ मा पर्नुमा अनेक कारण हाजिर छन् । पछिल्लो समय प्रविधिको तीव्रतर विकासले गर्दा चलचित्र निर्माणको शैली र सौन्दर्यबोधमा व्यापक परिवर्तन आएको छ । तर, शैलीमा परिवर्तन आएर मात्र नहुने रहेछ । मूलतः विषयवस्तुमा नै परिवर्तन देखिनु आवश्यक ठानिँदो रहेछ । विषयवस्तुका दृष्टिले कुनै परिवर्तन नआउँदा अधिकांश चलचित्रहरू डुबान क्षेत्रमा पर्ने गरेका छन् । हुन पनि अधिकांश चलचित्रले कमेडी, प्रेम र द्वन्द्वलाई मात्र आफ्नो विषय बनाउँदै आएको लामै समय बितिसक्यो । कमेडी, प्रेम र द्वन्द्वबाहेक नेपाली समाजमा अरू विषय नै छैनन् भन्ने आभास गराउन नेपाली चलचित्र क्षेत्र उद्यत देखिँदै आएको छ ।
आम सिद्धान्त छ–बजारमा जे चिज बिक्छ, त्यही नै पस्किने हो । नेपाली चलचित्र क्षेत्र पनि यो प्रवृत्तिबाट कदापि टाढा छैन । कि सस्तो प्रेम–कथा बिक्छ कि हिंसात्मक घटनाहरू बिक्छन् कि त वैदेशिक रोजगारीले समाज र परिवारलाई छिन्नभिन्न तुल्याएको कथा नै बिक्छ । बिक्ने विषयहरू चयन गरेर चलचित्र बनाउने क्रम हामीकहाँ बढ्दो छ । हुन पनि एउटा चलचित्र निर्माणमा करोडभन्दा माथिको लगानी हुने भएपछि बिक्ने वस्तुको खोजी हुनु अनौठो होइन । किनभने, कुनै पनि लगानीकर्ताले आफ्नो लगानी डुबानमा परोस् भन्ने चाहँदैनन् र लगानी उठाउने र मुनाफा कमाउने खालकै कथावस्तु र कलाकारहरूको खोजी गर्छन् ।
तर, बिक्ने कथावस्तु मात्र पस्किँदा त्यसले समाज र परिवारभित्र कस्तो प्रभाव पार्दछ भन्ने कोणबाट पनि उत्तिकै हेर्नु आवश्यक देखिन्छ । कुनै पनि विषयको संगति–असंगति दुवै पाटा हुन्छन् । ‘छक्कापञ्जा’ले वैदेशिक रोजगारीले निम्त्याएको नकारात्मक पाटोलाई उधिन्ने कथावस्तु छान्यो । त्यो बिकाउ कथावस्तु थियो । तर, वैदेशिक रोजगारीको सकारात्मक पाटो पनि छ भन्ने देखाउन ‘गोपी’ अघि स¥यो । यो व्यक्ति–व्यक्तिको हेराइमा निर्भर हुने पक्ष हो । त्यसो त ‘गोपी’ व्यावसायिक रूपले असफल रहे पनि त्यसले प्रवाह गर्न चाहेको सन्देश भने सफल रह्यो ।
आफ्नै भूमिको कथा, माटोको सुगन्ध मग्मगाउने विषय चयनित चलचित्रहरूले तुलनात्मक रूपमा लाभ आर्जन ग¥यो, बितेको वर्ष । जातीय विभेदलाई उठान गरिएको ‘प्रसाद’, महिला संघर्षमा आधारित ‘बुलबुल’जस्ता चलचित्र सफल रहे भने अधिकांश चलचित्रका निर्माताले नराम्ररी लगानी गुमाउनुप¥यो । यद्यपि, पर्याप्त कमेडी मिसाएर मसालेदार बनाउन खप्पिस छक्कापञ्जा टोलीद्वारा निर्मित ‘छक्कापञ्जा–३’ ले नकमाउने त प्रश्नै रहेन ।
यद्यपि, नेपाली चलचित्रका दर्शकहरू कुन पीठो हो र कुन चामल हो, त्यो छुट्याउने हैसियत राख्न थालेका छन् । पीठो बनाएर चामलभन्दा बढी बिकाउँछु, राम्रो दाम कमाउँछु भन्ने कल्पना अब चलचित्रकर्मीहरूले नगरेकै राम्रो होला ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • प्रदेश प्रमुखकसँग राष्ट्रपति रुष्ट

    काठमाडौं । संवैधानिक भूमिका र पदीय मर्यादालाई बिर्सिंदै राजनीतिक दलका प्रमुखको निवासमा पुगेर मागपत्र पेस गरेको सूचना पाएपछि राष्ट्रपति विद्या भण्डारी प्रदेश प्रमुखहरूसँग रुष्ट भएकी छन् । प्रदेश प्रमुखहरूको त्यस्तो कदमले लज्जाबोध गराएको भन्दै संविधानविद्ले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने आमनागरिकसमेत आक्रोशित भएका छन् । प्रसंग गत २ गतेको हो...
  • रोकिएन हायातको मनपरी

    काठमाडौं । २७ वर्षअघि अर्थात् २०४९ सालदेखि आफूखुुसी गर्दै आएको तारागाउँ रिजेन्सी होटल्स लिमिटेडको मनपरी अझै रोकिएको छ । होटलले फेरि आफूखुसी सम्पत्ति तथा दायित्व मूल्यांकन (डीडीए) गराउने चलखेल सुरु गरेको छ । घाटा देखाउँदै नेपाल सरकारको लगानी ३९.६७ प्रतिशतबाट घटेर ९.०१ प्रतिशत घटाएको हायातले फेरि चलखेल सुरु गरेको हो...
  • दलाली गर्दै, पुरस्कार दिँदै

    काठमाडौं । साहित्यका नाममा दलाली गर्नेहरूको हामीकहाँ कमी छैन । लामो समयदेखि विभिन्न शक्तिकेन्द्र र व्यक्तिहरूलाई प्रभावमा पारेर साहित्यकै नाममा दलाली गर्दै आएको नइ प्रकाशनले राखेका विभिन्न पुरस्कारहरूको स्रोतहरू के हुन् भन्नेचाहिँ अहिलेसम्म गुपचुप नै देखिन्छ । नरेन्द्रराज प्रसार्इं र इन्दिरा प्रसाईंले दुई दशकअघि स्थापना गरेको नइ प्रकाशनले हरेक व्यवस्था...

चक्रपथ

बीजकोयाका हाकिमको यो हर्कत

काठमाडौं । प्रजनन पिँढी बीजकोया स्रोत केन्द्र बन्दीपुर तनहुँका हाकिम शंकरप्रसाद न्यौपानेको चर्तिकलाले सीमा नाघेको छ । अवकाशको केही महिना बाँकी रहँदा वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृतको हैसियतमा रहेका उनले अनियमिता र भ्रष्टाचारको शृंखला नै चलाएको भन्दै सर्वत्र गुनासो आएको छ । माहुरी, च्याउ, रेशम खेतीलगायत बालीको विकास, विस्तार र अनुसन्धानसमेतको...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

‘गीता’ को राजनीति

कुनै वैचारिक मुद्दाका आधारमा नभई व्यक्तिगत टकरावको उत्पत्ति हुँदा विभाजनको पीडा झेल्ने नेपालका सीमित राजनीतिक दलमा पूर्वपञ्चहरूको पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले बदनामी कमाउँदै आएको छ । विभाजन र एकताको अनेक अभ्यास गरिसकेको सो पार्टी पछिल्लो समय फेरि एकताको सूत्रमा बाँधिएको छ । पछिल्लो समय तीन समूहमा विभाजित राप्रपा केही दिनपूर्व...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

फरक स्वरध्वनि

तीन दशकयता कविता–कर्म र साधनामै व्यस्त छन्, वीरु बाङ्देल । सिक्किमका बासिन्दा बाङ्देलले नेपाली भाषामा उम्दा काव्य सिर्जना गरेर पृथक पहिचान बनाउँदै आएका छन् । कवितालाई नै लेखनको मूल विषय बनाएका उनले आजको समाज र राजनीतिक परिस्थितिहरूको भित्री यथार्थको अभिव्यक्ति धेरै नै प्रभावशाली ढंगले पस्किँदै आएका छन् । उनको पछिल्लो...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • चिरायुको कर्जा फाइल किन गायब ?

    काठमाडौं । पदीय दुरुपयोगको चरम नमुना हेर्नुपरे नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर चिन्तामणि सिवाकोटीले आफू पदमा रहँदा गरेका अनियमित कार्यहरू हेरे पुग्छ । विगतमा आफूले गरेका अनियमित कार्यहरूबाट सफाइ पाएको दाबी सिवाकोटीले गरे पनि कतिपय कसुरमा भने उनीमाथि कारबाही भएको छैन । डेपुटी गभर्नर भएपछि सिवाकोटीले चिरायु अस्पतालको कर्जा प्रवाह...
  • म्याट्रेस खरिदको १५ करोड फ्रिज हुने खतरा

    काठमाडौं । सरकारले दिएको पैसा समयमा नै खर्च गर्न नसक्दा नेपाल प्रहरीको म्याटेस खरिदका लागि छुट्याएको १५ करोड ४० लाख रुपैयाँ फ्रिज हुने अवस्था देखिएको छ । आर्थिक वर्ष सकिन अब चार महिना मात्र बाँकी छ । यो चार महिनामा नेपाल प्रहरीले खरिद गर्न सक्ने अवस्था नरहेको बताइन्छ । यो...
  • मुद्दती खाताको परिचय नै फे¥यो एनआईसीले

    काठमाडौं । एनआईसी एसिया बैंकले मुद्दती खातामा उच्च ब्याजदर सँगै २१ लाख रुपैयाँसम्मको बिमा सुविधा पनि दिँदै आएको छ । सर्वाधिक उच्च ब्याजदर पाइने खाताका रूपमा चिनिएको मुद्दती निक्षेप खातामा एनआईसी एसिया बैंकले न्यु सुपर चामत्कारिक मुद्दती निक्षेप खाता खोलेकै आधारमा बिमा सुविधा पनि थप गरेको हो । यसअघि विभिन्न...