4th June 2020, Thursday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

दबदबासामु लाचार

भारत तथा तेस्रो मुलुकबाट आयातित तरकारी तथा फलफूल अत्यधिक विषादीयुक्त पाइएपछि भन्सार बिन्दुमा विषादी परीक्षण गर्न सरकार अग्रसर देखियो । विषादीयुक्त तरकारी र फलफूलका साथै मानव स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पार्ने इनर्जी पेय पदार्थमाथि प्रतिबन्ध लगाइयो । तर, निर्बाध रूपमा भित्रिइरहेको तरकारी, फलफूल र इनर्जीयुक्त पेय पदार्थमाथिको प्रतिबन्ध र परीक्षण अन्ततः सरकारका निम्ति भारी बन्यो । विषादी परीक्षण गर्ने टुंगो गरेको केही दिनपछि नै भारतीय पक्षसामु सरकार झुक्न पुग्यो र अहिले पूर्ववत् रूपमै विषादी परीक्षण नगरीकनै भारत तथा तेस्रो मुलुकबाट तरकारी, फलफूल भित्रिन थालेका छन् र इनर्जी पेय पदार्थमाथिको प्रतिबन्ध फुकुवा भएको छ ।
अत्यधिक विषादी प्रयोग गरेर भारतमा उत्पादन गरिएका तरकारी निर्बाध रूपमा नेपालीको भान्सामा छिरेपछि त्यसले जनस्वास्थ्यलाई असर पु¥याउने कुराप्रति सरकार सचेत रहेको संकेत मिलेको थियो । साथै, फलफूललाई अवधिभन्दा अगावै पकाउन र लामो समयसम्म राख्न त्यसमा पनि विषादीयजन्य औषधि प्रयोग गर्ने गरिएको पाइएपछि भन्सार नाकामा परीक्षण गर्न सरकार अग्रसर देखिएको थियो । इनर्जी पेय पदार्थले मानवस्वास्थ्यमा क्रमिक असर पु¥याउने र करोडौं रकम बिदेसिने भएको हुँदा आयातमा प्रतिबन्ध नै लगाइएको थियो । सरकारको यस्तो कदमलाई अधिकांश नेपालीले ‘साहसिक कदम’ भनी अथ्र्याइएको थियो । नेपाली जनताको स्वास्थ्यमाथि खुलेआम खेलबाड भइरहेकोमा सरकार उदासीन बन्न सक्दैनथ्यो र सरकारको निर्णयले स्याबासी पाउनु स्वाभाविकै थियो । अन्ततः भारतीय पक्षको दबाबसामु सरकार लाचार देखियो र भन्सार नाकामा विषादी परीक्षण गर्ने कार्य स्थगित गर्न पुग्यो ।
सरकारले विषादी परीक्षण स्थगित गरेपछि कतिपय सचेत नेपालीले भारतीय तरकारी तथा फलफूल बहिष्कार गर्न आह्वान पनि गरे । तर, त्यस्तो आह्वान व्यावहारिक भने देखिँदैन । सरकारले नै भन्सार नाकामा विषादी परीक्षण गर्न नचाहेपछि कुन तरकारी भारतबाट भित्रिएको हो, कुन नेपालमै उत्पादन भएको हो, आमउपभोक्ताले कसरी छुट्ट्याउने ? विषादीजन्य हो कि विषमुक्त हो ? आमउपभोक्ताले कसरी थाहा पाउने ? यस्तो जटिलता व्याप्त छ । तर, यो घटनाक्रमले भने हामीमाथि भारतीय दबदबा कतिसम्म हाबी रहेछ भन्ने कुराचाहिँ स्पष्ट भएको छ ।
नेपाल र भारतमा उत्पादित कृषिजन्य उत्पादनहरू लामो समयदेखि दुवै देशमा आयात–निर्यात हुँदै आएको छ । भारतमा उत्पादित तरकारी र फलफूलहरू नेपाल भित्रिन्छन् र नेपालमा उत्पादित तरकारी, फलफूल र जडीबुटीजन्य वस्तुहरू पनि भारतीय बजारमा जान्छन् । तर तीतो यथार्थ के छ भने भारतीय तरकारी तथा फलफूलहरू बिनापरीक्षण नै नेपालमा भित्रिन्छन् र आमउपभोक्ताहरू त्यस्ता उत्पादनहरू किन्न बाध्य छन् । तर, भारतमा भित्रिने चिया, अदुवा, अलैंची, गोलभेंडा र अन्य तरकारीहरूको कडा परीक्षण हुँदै आएको छ । अझ, कतिपय समयमा त नेपाली उत्पादनहरूले भारतीय प्रवेशमा झन्झट र कष्ट बेहोर्दै आएको छ । कहिले मूल्य घटाउने, कहिले भन्सार नाकामा नै रोक्नेजस्ता कार्यले नेपाली उत्पादनहरूले मार खेप्दै आएको छ । तर, पछिल्ला केही दिनलाई छाड्ने हो भने भारतीय उत्पादनहरू चाहे त्यो विषादीजन्य होस् वा नहोस्, भन्सार नाकामा एक दिन रोकिएको तथ्यांक छैन ।
विषादी परीक्षण स्थगित गर्ने सरकारको निर्णयप्रति आमउपभोक्ता असन्तुष्ट देखिएका छन् । तर, सरकार आफ्ना जनताको स्वास्थ्यप्रति गम्भीर र सचेत देखिएको हो भने स्वदेशमै पर्याप्त तरकारी, फलफूल उत्पादन गर्नेतिर प्रयत्न थालिनु जरुरी छ । अहिले भारत तथा तेस्रो मुलुकबाट अर्बौंको तरकारी तथा फलफूल आयात नगरी हुँदैन । स्वदेशमै पर्याप्त उत्पादन नहुने भएको हुँदा बाह्य देशहरूको भर पर्नुपर्ने बाध्यता छ । तर, सरकारले चाहने हो भने विशेष कार्यक्रम ल्याएर स्वदेशमै तरकारी तथा फलफूल उत्पादन गर्न किसानहरूलाई उत्प्रेरित गर्न सक्छ । अझ, किसानहरूलाई विषादीमुक्त र जैविक तरिकाले तरकारी तथा फलफूलहरू उत्पादन गर्न उत्प्रेरित पनि गर्न सक्छ । उचित मूल्य पाउने हो भने किसानहरू उत्पादन गर्नतिर अग्रसर हुन सक्छन् र नेपाली जनताले विषादीमुक्त तरकारी र फलफूल खान पाउनेछन् । यद्यपि, यी कार्यका निम्ति सरकारले नै अग्रसरता लिनुपर्छ । भारतको एउटा सानो प्रान्त सिक्किम सरकारले आफ्नो प्रान्तलाई अर्गानिक बनाउन जुन प्रयत्न ग¥यो र अन्ततः सफल पनि भयो । सरकारले चाहने हो भने नेपाललाई पनि अर्गानिक उत्पादनमूलक देशका रूपमा उभ्याउन सक्छ । त्यसका निम्ति सरकार प्रतिबद्ध देखिनु जरुरी हुन्छ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • प्रदेश प्रमुखकसँग राष्ट्रपति रुष्ट

    काठमाडौं । संवैधानिक भूमिका र पदीय मर्यादालाई बिर्सिंदै राजनीतिक दलका प्रमुखको निवासमा पुगेर मागपत्र पेस गरेको सूचना पाएपछि राष्ट्रपति विद्या भण्डारी प्रदेश प्रमुखहरूसँग रुष्ट भएकी छन् । प्रदेश प्रमुखहरूको त्यस्तो कदमले लज्जाबोध गराएको भन्दै संविधानविद्ले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने आमनागरिकसमेत आक्रोशित भएका छन् । प्रसंग गत २ गतेको हो...
  • रोकिएन हायातको मनपरी

    काठमाडौं । २७ वर्षअघि अर्थात् २०४९ सालदेखि आफूखुुसी गर्दै आएको तारागाउँ रिजेन्सी होटल्स लिमिटेडको मनपरी अझै रोकिएको छ । होटलले फेरि आफूखुसी सम्पत्ति तथा दायित्व मूल्यांकन (डीडीए) गराउने चलखेल सुरु गरेको छ । घाटा देखाउँदै नेपाल सरकारको लगानी ३९.६७ प्रतिशतबाट घटेर ९.०१ प्रतिशत घटाएको हायातले फेरि चलखेल सुरु गरेको हो...
  • दलाली गर्दै, पुरस्कार दिँदै

    काठमाडौं । साहित्यका नाममा दलाली गर्नेहरूको हामीकहाँ कमी छैन । लामो समयदेखि विभिन्न शक्तिकेन्द्र र व्यक्तिहरूलाई प्रभावमा पारेर साहित्यकै नाममा दलाली गर्दै आएको नइ प्रकाशनले राखेका विभिन्न पुरस्कारहरूको स्रोतहरू के हुन् भन्नेचाहिँ अहिलेसम्म गुपचुप नै देखिन्छ । नरेन्द्रराज प्रसार्इं र इन्दिरा प्रसाईंले दुई दशकअघि स्थापना गरेको नइ प्रकाशनले हरेक व्यवस्था...

चक्रपथ

बीजकोयाका हाकिमको यो हर्कत

काठमाडौं । प्रजनन पिँढी बीजकोया स्रोत केन्द्र बन्दीपुर तनहुँका हाकिम शंकरप्रसाद न्यौपानेको चर्तिकलाले सीमा नाघेको छ । अवकाशको केही महिना बाँकी रहँदा वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृतको हैसियतमा रहेका उनले अनियमिता र भ्रष्टाचारको शृंखला नै चलाएको भन्दै सर्वत्र गुनासो आएको छ । माहुरी, च्याउ, रेशम खेतीलगायत बालीको विकास, विस्तार र अनुसन्धानसमेतको...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

‘गीता’ को राजनीति

कुनै वैचारिक मुद्दाका आधारमा नभई व्यक्तिगत टकरावको उत्पत्ति हुँदा विभाजनको पीडा झेल्ने नेपालका सीमित राजनीतिक दलमा पूर्वपञ्चहरूको पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले बदनामी कमाउँदै आएको छ । विभाजन र एकताको अनेक अभ्यास गरिसकेको सो पार्टी पछिल्लो समय फेरि एकताको सूत्रमा बाँधिएको छ । पछिल्लो समय तीन समूहमा विभाजित राप्रपा केही दिनपूर्व...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

फरक स्वरध्वनि

तीन दशकयता कविता–कर्म र साधनामै व्यस्त छन्, वीरु बाङ्देल । सिक्किमका बासिन्दा बाङ्देलले नेपाली भाषामा उम्दा काव्य सिर्जना गरेर पृथक पहिचान बनाउँदै आएका छन् । कवितालाई नै लेखनको मूल विषय बनाएका उनले आजको समाज र राजनीतिक परिस्थितिहरूको भित्री यथार्थको अभिव्यक्ति धेरै नै प्रभावशाली ढंगले पस्किँदै आएका छन् । उनको पछिल्लो...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • चिरायुको कर्जा फाइल किन गायब ?

    काठमाडौं । पदीय दुरुपयोगको चरम नमुना हेर्नुपरे नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर चिन्तामणि सिवाकोटीले आफू पदमा रहँदा गरेका अनियमित कार्यहरू हेरे पुग्छ । विगतमा आफूले गरेका अनियमित कार्यहरूबाट सफाइ पाएको दाबी सिवाकोटीले गरे पनि कतिपय कसुरमा भने उनीमाथि कारबाही भएको छैन । डेपुटी गभर्नर भएपछि सिवाकोटीले चिरायु अस्पतालको कर्जा प्रवाह...
  • म्याट्रेस खरिदको १५ करोड फ्रिज हुने खतरा

    काठमाडौं । सरकारले दिएको पैसा समयमा नै खर्च गर्न नसक्दा नेपाल प्रहरीको म्याटेस खरिदका लागि छुट्याएको १५ करोड ४० लाख रुपैयाँ फ्रिज हुने अवस्था देखिएको छ । आर्थिक वर्ष सकिन अब चार महिना मात्र बाँकी छ । यो चार महिनामा नेपाल प्रहरीले खरिद गर्न सक्ने अवस्था नरहेको बताइन्छ । यो...
  • मुद्दती खाताको परिचय नै फे¥यो एनआईसीले

    काठमाडौं । एनआईसी एसिया बैंकले मुद्दती खातामा उच्च ब्याजदर सँगै २१ लाख रुपैयाँसम्मको बिमा सुविधा पनि दिँदै आएको छ । सर्वाधिक उच्च ब्याजदर पाइने खाताका रूपमा चिनिएको मुद्दती निक्षेप खातामा एनआईसी एसिया बैंकले न्यु सुपर चामत्कारिक मुद्दती निक्षेप खाता खोलेकै आधारमा बिमा सुविधा पनि थप गरेको हो । यसअघि विभिन्न...