28th January 2020, Tuesday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

काठमाडौंका चुलीहरूको गाइड

काठमाडौं उपत्यकालाई समृद्ध तुल्याउने अजस्र स्रोतहरू हुन्– वरिपरिका डाँडाहरू । उपत्यकावरिपरिका हरियाली वनजंगलले स्वच्छ हावा दिएको छ, पानी दिएको छ र सुन्दरता प्रदान गरेको छ । उपत्यकावासीका निम्ति हरेक हिसाबले गुणकारी ती अग्ला चुलीहरूमा पाइला टेक्न पाए कस्तो हुन्थ्यो ? कुनै दिन यस्तै उत्सुकता भित्रिन्छ– नियात्राकार जय छाङ्छाभित्र । त्यो उत्सुकतालाई उनले व्यवहारमा उतारेरै छाड्छन् । ‘पैदलै काठमाडौंका चुलीहरू’ छाङ्छाको नयाँ नियात्रा–कृति त्यही उत्सुकताको परिणाम हो ।
सदैव हरियाली आवरणमा देखिने काठमाडौंवरिपरि चुलीहरू देखेर छाङ्छा असाध्यै मुग्ध हुन्छन् । ती चुलीहरूमा पैताला बिसाउने रहरलाई उनी भावुकताको पोखरीमा डुबुल्की मार्दै यसरी कथ्छन्, ‘पहाड र प्रकृतिसँग अत्यन्त घनिष्ठ सम्बन्ध रहेको थियो मेरो बाल्यकालमा । किनकि अग्लाहोचा पहाडहरू मेरा आफन्तजस्ता थिए । रूखबिरुवा मेरा दाजुभाइजस्ता लाग्थे । सानातिना पोथ्राहरू भाइभतिजाजस्ता लाग्थे । ऐंसेलु, वर, बयर, कटुस आदि हजुरआमा, आमा तथा दिदीबहिनीजस्ता लाग्थे पहाडमा हुर्किंदा ।’
चुलीहरू उक्लिने र झर्ने क्रममा छाङ्छासँग कहिले एकाध सहयात्री हुन्छन् भने कहिले बाक्लो समूह नै । नगरकोट जाँदा उनीसँगै एकजना मात्रै सहयात्री हुन्छन् तर रानीकोट जाँदा भने ठूलै डफ्फाको साथ पाउँछन् । पुस्तकमा उनले नगरकोटको यात्रा गर्दादेखिका प्रसंगबाट सुरु गरेका छन् । त्यसपछि साँगा भन्ज्याङबाट आशापुरेश्वर छिचोल्दै रानीकोट दरबारसम्म पुग्दाका रमाइला सन्दर्भहरूलाई उप्काएका छन् । उपत्यकाको अग्लो शिखर फुलचोकी, त्यहीआसपासको लाँकुरी भन्ज्याङ, गोदावरी पुग्दाका अनुभूति त समेटिएका छन् नै, दक्षिणी भेगको चन्द्रागिरि, भालेश्वर पर्वत शृंखला उक्लिँदाका आनन्ददायक क्षणहरू पनि पुस्तकमा पढ्न सकिन्छ ।
तुलनात्मक रूपमा उपत्यकाका होचा पर्वतहरू नागढुंगा, भीमढुंगा र दहचोकको शिखर टेकेका छाङ्छाले हलचोक हुँदै जामाचोसम्म छिचोल्दाका अनुभवलाई पनि टिपेका छन् । काठमाडौंको उत्तरी दिशातिर अवस्थित शिवपुरी, वाग्द्वार, तारेभीर, सुन्दरीजल, बुढानीलकण्ठ र मणिचुड पर्वतमालासम्म पुग्दाका क्षणलाई पनि उनले सुन्दर तरिकाले उतारेका छन् ।
काठमाडौंका चुलीहरू टेक्ने क्रममा नियात्राकार छाङ्छाले ती चुलीहरू टेक्ने ध्येय मात्र सँगालेका छैनन्, आफूले पाइला बिसाएका थलोहरूको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र प्राकृतिक महŒवको पनि कुनै कन्जुस्याइँ नगरी वर्णन गरेका छन् । ती भेगमा कुन जातिका मानिस बसोबास गर्छन्, उनीहरूको रहनसहन कस्तो छ, उनीहरूको सांस्कृतिक पक्षहरू के–कस्ता छन्, छोटो अवधिमै यस्ता पक्षहरूको अध्ययन गर्न पनि उनले चाहेका छन् । यात्राको क्रममा भेटिएका स्थानीयवासीसँग त्यो ठाउँको विशेषता, जातीय उपस्थिति, रहनसहन बुझ्न उनी र उनका सहयात्रीहरू उत्सुक रहन्छन् । त्यसो त कुनै ठाउँको बखान छाट्न पनि उनी तत्पर भइहाल्छन्, ‘आरु फुलेको छ बारीमा । आरु फुलेको देख्नासाथ माइत गएकी चेलीहरू घर फर्कने बेला भएछ भनें गफगाफकै क्रममा मैले । हो त नि, भन्दै सही थप्नुभयो साथीहरूले । बायाँतिरको जंगलमा खस्रुका रूखहरू छन् । हिँड्ने बाटोमा केही ठाउँमा सिँढीहरू छन् । अलिक चौरजस्तोमा बुकी फूल पनि फुलेका छन्, पाखा सेतै हुनेगरी ।’
छोटा र मीठा वाक्य–गठन, भाषामा मीठासपन, हिमाली नदीझैं सलल बगेको प्रस्तुतिले पठनीयतामा कुनै व्यवधान आउँदैन । अझ ठाउँहरूको कलात्मक बखान, स्थानीयहरूसँगको संवाद र समाज र संस्कृतिलाई बुझ्ने उत्सुकताजस्ता पक्षहरूले पुस्तकलाई झनै सिंगारपटार तुल्याएको छ । ‘पैदलै काठमाडौंका चुलीहरू’ पढ्दा नियात्राकार छाङ्छा र उनका सहयात्रीहरूले मात्र होइनन्, पाठक स्वयंले नै ती ठाउँहरूमा पुगेका अनुभूत गर्छन् ।
कृति ः पैदलै काठमाडौंका चुलीहरू
विधा ः नियात्रा
नियात्राकार ः जय छाङ्छा
प्रकाशक ः हिमालय बुक स्टल
पृष्ठ ः २७७
मूल्य ः रु.४२५।–

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • क–कसले जोगाए शिवराजलाई ?

    काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर शिवराज श्रेष्ठको निलम्बन–प्रकरण अन्ततः ‘हात्ती आयो, फुस्सा’ हुन पुगेको छ । वित्तीय अपचलन र अनियमितताको आरोप लगाएर निलम्बनमा परेका डेपुटी गभर्नर श्रेष्ठ कारबाही हुनबाट जोगिएका छन् । पदावधि सकिन केही समय मात्र बाँकी रहँदा डेपुटी गभर्नरमाथि गम्भीर प्रकृतिका आरोपहरू लागेको थियो र केही...
  • नाट्टामा चुनावी प्रतिस्पर्धा तीव्र

    काठमाडौं । नेपाल एसोसिएसन अफ टुर एन्ड ट्राभल एजेन्टस् नाट्टालाई तीव्र चुनावी रन्को लागेको छ । यही माघ ३ गते हुने निर्वाचनमा अध्यक्ष पदका लागि हालका वरिष्ठ उपाध्यक्ष अच्यूत गुरागाईं, पूर्वमहासचिवद्वय भीमप्रसाद पन्त र मिहीका शाह धाख्वाले छुट्टाछुट्टै प्यानलसहित उम्मेदवारी घोषणा गरेका छन् । निर्वाचनमा तीन अलगअलग समूहले मनोनयन दर्ता...
  • नौ महिना बित्यो, छैन सुरसार

    काठमाडौं । संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री हृदयेश त्रिपाठीलाई नौ महिनादेखि अड्किएर रहेको संघीय निजामती विधेयकलाई टुंगो लगाउनुपर्ने चुनौती उभिएको छ । मन्त्री भएलगत्तै सो विधेयकलाई अघि बढाउन पहल गरे पनि कर्मचारीहरूको विरोध र असन्तुष्टि रहेका कारण त्यत्तिकै थाती रहेको छ । केही दिनअघि संसदीय समितिमा बोलाइएका मन्त्री त्रिपाठीले ‘विधेयकबारे...

चक्रपथ

द्वन्द्वपीडित शिक्षकलाई राहत

काठमाडौं । द्वन्द्वकालीन समयमा पीडा झेलेका शिक्षकहरूले बल्ल राहत पाउने भएका छन् । शिक्षा तथा विज्ञान प्रविधि मन्त्रालयले सेवा अवधि बाँकी रहेका द्वन्द्वपीडित शिक्षकहरूलाई रिक्त दरबन्दीमा समायोजन गर्ने तयारी थालेको छ । द्वन्द्वपीडित शिक्षकहरूलाई रिक्त दरबन्दीमा समायोजन गर्ने विषयमा अर्थ मन्त्रालयले संकेत दिएपछि शिक्षा मन्त्रालयले सो प्रक्रियाको थालनी गरेको हो...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

कथित बाबा र साक्षीकर्ताहरू

धर्मको आड र आवरणमा अनैतिक क्रियाकलाप उद्घाटित हुने क्रम झन् बढ्दो छ÷फस्टाउँदो छ । पछिल्लो समय कृष्णदास गिरीको कर्तुत सहतमा उत्रिएसँगै धार्मिक टेकोमा हुँदै आएका शोषण, विकृति र व्यापार हामीकहाँ दिनानुदिन कसरी झाँगिदै गइरहेको रहेछ भन्ने स्पष्ट तस्बिर देखाउँछ । कथित बाबा वा धार्मिक गुरुहरूले सत्ता र शक्तिको आड र...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

वैचारिक ताप

निबन्ध विधालाई निरन्तर पछ्याउँदै रचना–कर्ममा निमग्न स्रष्टा हुन्, माधव काफ्ले । राजनीति, समाज र संस्कृतिलगायत क्षेत्रहरूमा देखिएका संगत–विसंगत पक्षहरूलाई उनले लेखन–कार्यमा समेट्दै आएका छन् । उनको पछिल्लो निबन्ध–कृति ‘लाक्षागृह’मा उनले पूर्ववर्ती दुई निबन्ध–सँगालो ‘लिगलिग कोट’ र ‘जीवन एउटा थोत्रो स्क्रिन’मा जस्तै आफू बाँचेको परिवेशका गहनदेखि सामान्य घटनाक्रमहरूलाई ‘नोटिस’ गर्न चाहेका...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • वैदेशिक रोजगार पत्रकार समाजमा थापा

    काठमाडौं । वैदेशिक रोजगार पत्रकार समाजको साधारणसभाले हरिबहादुर थापाको अध्यक्षतामा सर्वसम्मतिले नयाँ कार्यसमिति चयन गरेको छ । शनिबार राजधानीमा सम्पन्न समाजको साधारणसभाले मिडिया मिसनका सञ्चालक थापाको अध्यक्षतामा ११ सदस्यीय कार्यसमिति गठन गरेको हो । वैदेशिक रोजगार क्षेत्रमा कलम चलाउने सक्रिय सञ्चारकर्मीहरूको संस्थाका रूपमा समाज १० वर्षअघि स्थापना भएको हो ।...
  • डिडिसीमा जिएमका लागि दौडधुप

    काठमाडौं । दुग्ध विकास संस्थानको महाप्रबन्धक पदका लागि दौडधुप सुरु भएको छ । सरकारले खुला प्रतिस्पर्धाबाट महाप्रबन्धक नियुक्ति गर्ने योजना अघि सारी आवेदन माग गरेपछि सो पदका लागि आकांक्षीहरूको दौडधुप चलेको हो । पछिल्लो सूचनाअनुसार संस्थानमा महाप्रबन्धक पदमा १० जनाले आवेदन दिएका छन् । आवेदन दिनेहरूमा शीतलकाजी श्रेष्ठ, बैकुण्ठ अधिकारी,...
  • यादव ‘आउट’, तुम्बाहाम्फे ‘इन’ !

    काठमाडौं । अन्ततः समाजवादी पार्टीले सरकार छाड्ने निर्णय गरेको छ । सो पार्टीबाट सरकारमा सहभागी उपप्रधान तथा कानुनमन्त्री उपेन्द्र यादव र सहरी विकासमन्त्री मोहम्मद इस्तियाक राईले हिजै राजीनामा दिएका छन् । उपप्रधानमन्त्री यादवले सोमबारको मन्त्रीपरिषद् बैठकमा संविधान संशोधनसम्बन्धी प्रस्ताव टेबुल गर्न खोजे पनि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले अस्वीकार गरेको भोलिपल्टै...