4th July 2020, Saturday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

परिवर्तनको आभास

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारले डेढ वर्ष व्यतीत गर्न लाग्दैछ । इतिहासमै पहिलोपटक वामपन्थी शक्तिले नेतृत्व पाएको सरकारले स्थिर र गतिशील रूपले शासन सञ्चालन गरिरहेको छ । यस्तो अवसर कमै सरकारहरूलाई मात्रै आउँछ । राजनीतिक अस्थिरता, आपसी खिचातानी, प्रतिगामी शक्तिहरूको चलखेलको प्रभाव, गुटगत स्वार्थलगायत तमाम कारणहरूले सरकारले अस्थिरताको बाटो समात्ने गरेको विगतका ‘रोगहरू’बाट केही हदसम्म भए पनि वर्तमान सरकार मुक्त छ । राजनीतिक स्थायित्वबीच नै वर्तमान सरकारले गतिशीलता पक्रिने र सरकारका संकल्पनाहरूले पूर्णता पाउने अपेक्षा पनि सँगाल्न थालिएको छ ।
यद्यपि वामपन्थी शक्तिको हातमा सत्ताको बागडोर जानुको अर्थ केवल सत्ता परिवर्तनको प्रश्न मात्रै जोडिएको भने थिएन । ‘क’ पात्रको ठाउँमा ‘ख’ पात्रले सत्ताको लगाम समात्ने प्रश्न मात्र पनि थिएन । यो त राष्ट्र र समाजको आधारभूत ढाँचामा नै परिवर्तनका स्पष्ट संकेतहरू देखिने र परिवर्तनका सुस्पष्ट रूपरेखा कोरिने अपेक्षासँग पनि उत्तिकै गाँसिएको विषय थियो । तर वामपन्थी शक्तिले सरकार नेतृत्वको अवसर पाए पनि र दुई तिहाइको ट्याग लगाउन पाए पनि वर्तमान सरकार एउटा सरकार विस्थापित भएर अर्को सरकार गठन भएजस्तो सामान्य भूमिकामा उभिएको प्रतीत हुँदै गइरहेको छ । केवल सत्ताको परिवर्तन भएजस्तो मात्र महसुस हुँदै गइरहेको छ । कतै सत्ताको बागडोर सम्हाल्नेहरूले समाजका आधारभूत ढाँचामा नै परिवर्तन ल्याउने दिशा समात्नुभन्दा विशुद्ध रूपमा सत्ता र भोगवादी राजनीतिको फेर समात्न थालेका त होइनन् ? यस्तो प्रश्न स्वाभाविक रूपमा उठ्न थालेको छ ।
राष्ट्र र समाजको आधारभूत ढाँचामा परिवर्तन ल्याउने दिशातिर वामपन्थी शक्ति नेतृत्वको सरकारले कदम चाल्नुपथ्र्यो । यदि परिवर्तनको आभास नदिलाउने हो भने वर्तमान सरकारलाई विगतका अरु यथास्थितिवादी सरकारहरूकै लहरमा राखेर हेर्नुपर्ने हुन्छ । जनताले पनि त्यही आधारमा मूल्यांकन गर्छन् । हुन त, वर्तमान सरकारले परिवर्तनका मसिना रेखाहरू कोर्न प्रयत्न नगरेको भने होइन । सामन्ती प्रथा र रुढतामा उभिएका चिजहरूलाई उखेल्न कदम नचालेको होइन । तर, त्यस्ता प्रयत्नहरूले सार्थक दिशा पहिल्याउन भने सकेनन् । खासगरी, यथास्थिति र प्रतिगामी शक्तिहरूको चरम विरोध र असन्तुष्टिका सामु सरकारले हार स्वीकार गर्नुपर्ने स्थिति सिर्जना भएकोमा दुईमत देखिँदैन ।
परिवर्तनको दिशा पहिल्याउन चाहनेहरूका गोरेटामा यथास्थिति र प्रतिगामी शक्तिहरूले रोडा–ढुंगाहरू अवश्य नै बिछ्याउने गर्छन् । यो निरन्तर चलिरहने प्रक्रिया हो । सामाजिक जीवनमा आउने परिवर्तनले आफ्नो स्वार्थमा धक्का पु¥याउने हुँदा यथास्थितिका वाहकहरूले त्यसलाई रोक्न र छेक्न अनेक प्रयत्न गर्छन् । समाज विकासले गति लिने भनेकै यथास्थिति र परिवर्तनकारी शक्तिबीचको संघर्षको आधारमा हो । निःसन्देह, कुनै समाजले परिवर्तन र विकासका सोपानहरू चढेका छन् भने त्यो परिवर्तनकारी शक्तिको प्रयत्न र विजयका कारण चढेका छन् । यद्यपि, कुनै यथास्थितिवादी वा प्रतिगामी शक्तिले थुनछेक गर्ला भनेर परिवर्तनको दिशामा कदम नचालेका भए समाजमा परिवर्तनका पताकाहरू कसरी फहराउन सक्थ्यो र ? समाज त उही पुरानै किलामा अल्झिएर मात्रै बस्थ्यो ।
वामपन्थी शक्तिले अपार जनमत बटुल्न सक्नुको मुख्य कारण परिवर्तनको दिशातिर राष्ट्र र समाजलाई डो¥याउन मुख्य भूमिका खेल्छ भन्ने अपेक्षासँग जोडिएको थियो । अझ परिवर्तनको मुद्दासँगै त्यसमा आर्थिक समृद्धिको एजेन्डा जोडिएपछि त त्यसले जनतालाई आकर्षित नगर्ने प्रश्नै रहेन । स्वाभावैले वामपन्थीहरू सदैव परिवर्तनको पक्षमा हुन्छन् नै । यो जनतालाई घोकाइरहनुपर्ने विषय थिएन । किनभने, व्यवहारबाट नै जनताले वामपन्थीहरूलाई परीक्षण गरिसकेका थिए । परीक्षणमा खरो उत्रिएकै कारण वामपन्थी शक्तिलाई जनताले रुचाएकामा कुनै सन्देह देखिँदैन ।
यथास्थितिका पोषकहरूले औंला ठड्याउँदैमा लत्रिने अवस्थाबाट वामपन्थी सरकारले आफूलाई मुक्त तुल्याउनैपर्छ । दुई तिहाइको आडम्बरमा सरकारले यसो ग¥यो, उसो ग¥यो भनेर खैलाबैला मच्याउनेहरूसामु सरकारले घुँडा टेक्नु किमार्थ हुँदैन । नेपाली समाजलाई गतिशील, परिवर्तनशील तुल्याउनबाट रोक्ने शक्ति, समूह र प्रवृत्तिहरूविरुद्ध उभिएर देशमा वामपन्थीको सरकार छ भन्ने आभास दिलाउन सक्नुपर्छ । तलाउमा वर्षौंदेखि जमेर बसेको फोहोर पानीलाई हटाएर नयाँ, सफा र सङ्लो पानी भर्नेतिर कदम चाल्नु अनिवार्य देखिन्छ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • प्रदेश प्रमुखकसँग राष्ट्रपति रुष्ट

    काठमाडौं । संवैधानिक भूमिका र पदीय मर्यादालाई बिर्सिंदै राजनीतिक दलका प्रमुखको निवासमा पुगेर मागपत्र पेस गरेको सूचना पाएपछि राष्ट्रपति विद्या भण्डारी प्रदेश प्रमुखहरूसँग रुष्ट भएकी छन् । प्रदेश प्रमुखहरूको त्यस्तो कदमले लज्जाबोध गराएको भन्दै संविधानविद्ले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने आमनागरिकसमेत आक्रोशित भएका छन् । प्रसंग गत २ गतेको हो...
  • रोकिएन हायातको मनपरी

    काठमाडौं । २७ वर्षअघि अर्थात् २०४९ सालदेखि आफूखुुसी गर्दै आएको तारागाउँ रिजेन्सी होटल्स लिमिटेडको मनपरी अझै रोकिएको छ । होटलले फेरि आफूखुसी सम्पत्ति तथा दायित्व मूल्यांकन (डीडीए) गराउने चलखेल सुरु गरेको छ । घाटा देखाउँदै नेपाल सरकारको लगानी ३९.६७ प्रतिशतबाट घटेर ९.०१ प्रतिशत घटाएको हायातले फेरि चलखेल सुरु गरेको हो...
  • दलाली गर्दै, पुरस्कार दिँदै

    काठमाडौं । साहित्यका नाममा दलाली गर्नेहरूको हामीकहाँ कमी छैन । लामो समयदेखि विभिन्न शक्तिकेन्द्र र व्यक्तिहरूलाई प्रभावमा पारेर साहित्यकै नाममा दलाली गर्दै आएको नइ प्रकाशनले राखेका विभिन्न पुरस्कारहरूको स्रोतहरू के हुन् भन्नेचाहिँ अहिलेसम्म गुपचुप नै देखिन्छ । नरेन्द्रराज प्रसार्इं र इन्दिरा प्रसाईंले दुई दशकअघि स्थापना गरेको नइ प्रकाशनले हरेक व्यवस्था...

चक्रपथ

बीजकोयाका हाकिमको यो हर्कत

काठमाडौं । प्रजनन पिँढी बीजकोया स्रोत केन्द्र बन्दीपुर तनहुँका हाकिम शंकरप्रसाद न्यौपानेको चर्तिकलाले सीमा नाघेको छ । अवकाशको केही महिना बाँकी रहँदा वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृतको हैसियतमा रहेका उनले अनियमिता र भ्रष्टाचारको शृंखला नै चलाएको भन्दै सर्वत्र गुनासो आएको छ । माहुरी, च्याउ, रेशम खेतीलगायत बालीको विकास, विस्तार र अनुसन्धानसमेतको...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

‘गीता’ को राजनीति

कुनै वैचारिक मुद्दाका आधारमा नभई व्यक्तिगत टकरावको उत्पत्ति हुँदा विभाजनको पीडा झेल्ने नेपालका सीमित राजनीतिक दलमा पूर्वपञ्चहरूको पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले बदनामी कमाउँदै आएको छ । विभाजन र एकताको अनेक अभ्यास गरिसकेको सो पार्टी पछिल्लो समय फेरि एकताको सूत्रमा बाँधिएको छ । पछिल्लो समय तीन समूहमा विभाजित राप्रपा केही दिनपूर्व...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

फरक स्वरध्वनि

तीन दशकयता कविता–कर्म र साधनामै व्यस्त छन्, वीरु बाङ्देल । सिक्किमका बासिन्दा बाङ्देलले नेपाली भाषामा उम्दा काव्य सिर्जना गरेर पृथक पहिचान बनाउँदै आएका छन् । कवितालाई नै लेखनको मूल विषय बनाएका उनले आजको समाज र राजनीतिक परिस्थितिहरूको भित्री यथार्थको अभिव्यक्ति धेरै नै प्रभावशाली ढंगले पस्किँदै आएका छन् । उनको पछिल्लो...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • चिरायुको कर्जा फाइल किन गायब ?

    काठमाडौं । पदीय दुरुपयोगको चरम नमुना हेर्नुपरे नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर चिन्तामणि सिवाकोटीले आफू पदमा रहँदा गरेका अनियमित कार्यहरू हेरे पुग्छ । विगतमा आफूले गरेका अनियमित कार्यहरूबाट सफाइ पाएको दाबी सिवाकोटीले गरे पनि कतिपय कसुरमा भने उनीमाथि कारबाही भएको छैन । डेपुटी गभर्नर भएपछि सिवाकोटीले चिरायु अस्पतालको कर्जा प्रवाह...
  • म्याट्रेस खरिदको १५ करोड फ्रिज हुने खतरा

    काठमाडौं । सरकारले दिएको पैसा समयमा नै खर्च गर्न नसक्दा नेपाल प्रहरीको म्याटेस खरिदका लागि छुट्याएको १५ करोड ४० लाख रुपैयाँ फ्रिज हुने अवस्था देखिएको छ । आर्थिक वर्ष सकिन अब चार महिना मात्र बाँकी छ । यो चार महिनामा नेपाल प्रहरीले खरिद गर्न सक्ने अवस्था नरहेको बताइन्छ । यो...
  • मुद्दती खाताको परिचय नै फे¥यो एनआईसीले

    काठमाडौं । एनआईसी एसिया बैंकले मुद्दती खातामा उच्च ब्याजदर सँगै २१ लाख रुपैयाँसम्मको बिमा सुविधा पनि दिँदै आएको छ । सर्वाधिक उच्च ब्याजदर पाइने खाताका रूपमा चिनिएको मुद्दती निक्षेप खातामा एनआईसी एसिया बैंकले न्यु सुपर चामत्कारिक मुद्दती निक्षेप खाता खोलेकै आधारमा बिमा सुविधा पनि थप गरेको हो । यसअघि विभिन्न...