14th December 2019, Saturday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

पर्यटन विकासको मुल चुरो



हामीकहाँ संसारकै अग्ला र उच्च हिमशृंखलाहरू छन् । बौद्ध धर्म र ज्ञानका अनुयायीहरूका निम्ति लुम्बिनीजस्तो पवित्र थलो छ । हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका निम्ति पशुपतिनाथ, जानकी मन्दिरलगायत अनेक कलात्मक मठ–मन्दिरहरू छन् । अनेक ऐतिहासिक–सांस्कृतिक सम्पदाहरू छन् । मनै लोभ्याउँदा प्राकृतिक दृश्यहरू अवलोकन गर्न सकिने पहाडी शृंखलाहरू छन् । दुर्लभ जीवजन्तु र पक्षीहरू नियाल्न पाइने तराईका घना वनजंगलहरू छन् । के छैन हामीकहाँ ? महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाले दशकौंअघि त्यसै भनेका होइनन्– ‘के नेपाल सानो छ ?’
नेपाल सानो थिएन र छैन पनि । क्षेत्रफलका आधारमा हेर्ने हो भने सानै देखिए पनि प्राकृतिक, सांस्कृतिक, ऐतिहासिक, धार्मिकजस्ता हरेक पक्षमा नेपाल समृद्ध र सुशोभित छ । तर, ‘नबोल्नेको चामल नबिक्ने’ जस्तै नियति भोगेर नेपालीहरू बाँच्दै आएका छन् । आफूसँग भएका आकर्षक वस्तुहरूको समुचित रूपले प्रचार गर्न नसक्दा बाह्य मुलुकका नागरिकहरूलाई नेपालसम्म तान्न सकिइरहेका छैनौं । न त पर्याप्त रूपमा आकर्षक हिमशृंखलाहरूको प्रचार गर्न सकेका छौं, न त बुद्ध नेपालमा जन्मिएका हुन् भनेर सिंगो विश्वलाई सम्झाउन सकेका छौं ।
पर्यटन क्षेत्रको विकासले देशको आर्थिक उपार्जनमा उल्लेख्य टेवा पु¥याउनेमा कुनै दुईमत देखिँदैन । संसारका कतिपय देशको आम्दानीको मुख्य स्रोत नै पर्यटन व्यवसाय रहँदै आएको छ । थाईल्याण्ड, सिंगापुर, इन्डोनेसिया, श्रीलंकाजस्ता दक्षिण–पूर्वी एसियाली मुलुकहरूको आम्दानीको ठूलो हिस्सा पर्यटन व्यवसायले ओगटेको छ । ती मुलुकहरूसँग विदेशी पर्यटकलाई आकर्षण गर्ने आधार समुद्रबाहेक अरू केही छैनन् । तर, बर्सेनि तिनै मुलुकहरूमा पर्यटकहरू ओइरिएका हुन्छन् । हामीकहाँ संसारकै अग्लो चुली सगरमाथा, बुद्धको जन्मथलोलगायत थुप्रै आकर्षणहरू हुँदाहुँदै पनि अपेक्षाकृत रूपमा पर्यटकहरू तान्न सकिरहेका छैनौं ।
निश्चय नै विदेशी पर्यटकहरू जुन मुलुकमा घुम्न निस्किन्छन्, उनीहरूले त्यो मुलुकका विशेषताहरू बुझेर नै जाने गर्छन् । आफू घुम्न जाने मुलुक शान्त छ कि छैन, कुनै प्राकृतिक प्रकोपको चपेटामा परेको छ कि छैन जस्ता पक्षहरू पर्यटकहरू नियाल्ने गर्दछन् । राजनीतिक, सामाजिक द्वन्द्व र अस्थिरताले गाँजेको मुलुक पर्यटकहरूको प्राथमिकतामा नपर्नु स्वाभाविकै हो । कुनै नागरिकको पहिलो प्राथमिकता सुरक्षा नै हो । तर, हामीकहाँ भने विगतमा लामो समयसम्म द्वन्द्व चर्किएको हुँदा त्यसले पर्यटन क्षेत्रको विकासमा तुलनात्मक रूपमा असर पु¥यायो । द्वन्द्वको लहर गाउँगाउँसम्मै फैलिएको हुँदा विदेशी पर्यटकहरू हच्किए र उनीहरूका भ्रमण सूचीमा नेपाल पर्न सकेन । द्वन्द्वको विश्रामपछि सल्बलाउन थालेको पर्यटन क्षेत्र २०७२ सालको महाभूकम्पपछि फेरि केही वर्ष सुस्ताउन पुग्यो । अहिले भने पर्यटन क्षेत्रले विस्तारै शिर उठाउन थालेको छ र पर्यटकहरू अपेक्षाकृत रूपमा भित्रिन थालेका छन् ।
विदेशी पर्यटकहरूलाई तान्न सरकारले प्रयत्न नगरेको भने होइन । पछिल्लो समयको ‘भिजिट नेपाल–२०२०’ त्यसकै एउटा कडी हो । सन् १९९८ र २०१० मा पनि भिजिट नेपालको उत्सव मनाइएको थियो । अहिले भने २० लाख पर्यटक भिœयाउने लक्ष्य बोकेर ‘भिजिट नेपाल–२०२०’लाई सफल तुल्याउन सरकार लागिपरेको छ । ‘भिजिट नेपाल–२०२०’लाई सार्थक तुल्याउन सातवटै प्रदेशमा कमिटीहरू गठन गरिएका छन् र केन्द्रमा पनि एउटा कमिटी गठन गरेर चलायमान तुल्याउने प्रयत्न गरिएको छ । यद्यपि, ‘भिजिट नेपाल–२०२०’का लागि जसरी युद्धस्तरमा तयारी हुनुपर्ने थियो, त्यस्तो नहुँदा सरकार लक्ष्यविमुख भएको हो कि भन्ने आशंका पनि उत्पन्न नभएको होइन ।
‘भिजिट नेपाल–२०२०’ घोषणा भएपछि तत्कालीन संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री रवीन्द्र अधिकारीको हेलिकोप्टर दुर्घटनामा परी दुःखद निधन भयो । मन्त्रीको अभावमा प्रभावकारी रूपमा काम अघि बढ्न सकेन । तर, केही दिनअघि युवा नेता योगेश भट्टराईले संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेपछि भने अब अल्मलिएको ‘भिजिट नेपाल–२०२०’ले गति लिने सर्वत्र अपेक्षा गर्न थालिएको छ । २० हजार पर्यटक भिœयाएर ‘भिजिट नेपाल–२०२०’लाई सार्थक र सफल तुल्याउने अभियानले अब भने मूर्तरूप लिने विश्वास गर्न थालिएको छ । तर, समय छोटो भएको हुँदा त्यसका निम्ति नवनियुक्त मन्त्री भट्टराईले आफ्नो सम्पूर्ण ध्यान र ऊर्जा ‘भिजिट नेपाल–२०२०’मै लगाउनुपर्ने आवश्यकताबोध पनि उत्तिकै गर्न थालिएको छ ।
तर, एक वर्ष २० लाख पर्यटक भिœयाएर मात्रै नेपालको पर्यटन क्षेत्रको समुचित विकास हुँदैन । आगामी दिनमा हरेक वर्ष लाखौंका संख्यामा विदेशी पर्यटकलाई कसरी नेपालमा तान्ने भन्ने स्पष्ट दृष्टिकोण र कार्ययोजना ल्याउनु उचित देखिन्छ । त्यसका निम्ति सरकारले तत्काल चासो र तत्परता देखाउनु सान्दर्भिक होला ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

चक्रपथ

सुरज भए झनै निष्क्रिय

ShareTweet काठमाडौं । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री योगेश भट्टराई नेपाल भ्रमण वर्ष–२०२० लाई सफल तुल्याउन अचेल दिनरात खटिइरहेका छन् । भ्रमण वर्ष नजिकिँदै- ...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

कसरी बिर्सिए यिनी ?

ShareTweet पञ्चायती कालरात्रिलाई भोगेका सर्जकहरूले त्यो निरंकुश व्यवस्थालाई लल्कार्ने आधार बनाए, सिर्जनालाई । सिर्जनाका अनेक माध्यममध्ये तत्कालीन समयमा सशक्त मानिन्थे,- ...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

हिन्दु देवताको शल्यक्रिया

ShareTweet क्रिस्टोफर कडबेलले भनेका थिए, ‘धर्म एक मिथ्या सूर्य हो, जो दिग्भ्रमित मानिसहरूको वरिपरि परिक्रमा गर्दछ ।’ हुन पनि, मानव जातिको उत्पत्तिकालदेखि नै धर्मको- ...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा