14th August 2020, Friday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

तिमी कहाँ सुरक्षित छौ ?

तिमी कहाँ सुरक्षित छौ ?

कुनै महिलाका निम्ति सुरक्षित ठाउँ कुन होला ? घर, विद्यालय वा सार्वजनिक स्थल ? केही दिनपूर्व वीरगन्जकी एउटी किशोरीको अनुहारमा दुई किशोरले एसिड छ्यापे । एकान्त गल्लीमा हिँडिरहेकी ती किशोरीको अनुहारमा हठात् एसिड प्रहार भएपछि एउटा प्रश्न अवश्य उठेको छ–महिलाहरू सुरक्षित हुने ठाउँ कुन होला ? निश्चय नै ती किशोरीले एकान्त गल्लीमा हिँड्दै गर्दा आफूमाथि हिंस्रक व्यवहार होला भन्ने कल्पना सायदै गरेकी हुनुपर्छ । तर, ती किशोरीको कल्पनाभन्दा विपरीत उनको अनुहारमा एसिड छ्यापियो ।
वीरगन्जका जस्तै घटना समय–समयमा अरू ठाउँहरूमा पनि हुँदै आएका छन् । हिन्दू वा मुस्लिम दुवै समाजमा यस्ता घटनाहरू भइरहेका छन् । तुलनात्मक रूपमा किशोरीहरूमाथि एसिड आक्रमण गर्ने परिघटनाहरू मधेसी समाजमा धेरै देखिएका छन् । मधेसी समाजभित्र पन्पिएका यस्ता घटना पहाडी समाजमा पनि यदाकदा देखिने गरेका छन् । तर, एसिड आक्रमणको दावानलमा पिल्सिएर मधेसी समाजले नै धेरै आक्रान्तता भोग्दै आएको छ । अन्धविश्वास र रुढीवादले ग्रस्त मधेसी समाजमा पछिल्लो समय बोक्सीको आरोपमा महिला हिंसा र हत्या गर्ने क्रममा केही कमी आए पनि सहरी र सहरोन्मुख ठाउँका किशोर–युवाहरू भने एसिड आक्रमणको सहारा लिएर आफ्नो कुत्सित मनशाय पूर्ण गर्ने गलत दिशामा डोरिइरहेका छन् ।
त्यसो त छोरी (बेटी) माथिको विभेद र अत्याचार मधेसी समाजमा वर्षौंदेखि कायम छ । त्यो एउटा भयावह रूपमै स्थापित छ । अर्थात्, छोरीको भ्रुण हत्या गर्ने सन्दर्भमा मधेसी समाज बदनाम रहँदै आएको छ । छोरी जन्माउँदा भोग्नुपर्ने पारिवारिक÷सामाजिक दायित्वको भार निकै उपल्लो खालका हुने भएको हुँदा भ्रुण हत्याका अमानवीय घटनाहरूले प्रश्रय पाएका थिए । पछिल्लो समय भ्रुण हत्याका घटनाहरूमा कमी आए पनि मधेसी समाजमा महिलाहरूमाथि हुने विभेद र अमानवीयताको तह भने अझै घटिसकेको छैन । वीरगन्जको एसिड आक्रमणले त्यसकै पुष्टि गर्दछ ।
एसिड आक्रमणको पछाडि किशोर–युवाहरूमा अन्तरनिहीत पुरुषवादी मानसिकता र वर्चस्वले शतप्रतिशत काम गर्ने गरेकोमा कुनै दुईमत देखिँदैन । त्यस्तो मानसिकतामा यौनकुण्ठा, भावना र प्रेमका उच्छवासहरू घोलिएका हुन्छन्, अवश्य नै । उनीहरूलाई त्यस्तो हिंस्रक, अमानवीय र क्रूर कार्य गर्न उत्प्रेरित गर्नेमा कथित प्रेम, यौनिक भावना र कुण्ठाले भरपुर सहयोग गरेका हुन्छन् । अधिकांशतः एसिड आक्रमणको पृष्ठभूमिमा प्रेम र यौन चाहनाले नै भूमिका खेलेको हुन्छ । कुनै युवतीको प्रेममा भावुक आलाकाँचा उमेरका किशोर–युवाहरूले नै यस्ता आपराधिक क्रियाकलापमा आफूलाई अग्रसर तुल्याएका उदाहरणहरू छन्, प्रशस्तै ।
उमेरजन्य आवेगको सिकार हरेक मानिस हुन्छन् । किशोरकालीन दिनहरूमा प्रवेश गरेसँगै विपरीत लिंगीहरूबीच यौन आकर्षणले विस्तार पाउनु स्वाभाविकै हो । यो प्राकृतिक पक्ष हो । तर, पुरुषहरूमा यौन चाहना प्रबल हुनुमा उनीहरूका हर्मोनको मात्र भूमिका हुँदैन, पुरुषवादी वर्चस्ववादले त्यसमा अहं भूमिका खेलेको हुन्छ । कुनै पुरुषले महिलामाथि बलात्कार गर्नु, हिंसा गर्नु, हत्या गर्नु वा एसिड प्रहार गर्नुको पृष्ठभूमिमा त्यहीँ पुरुषवादी वर्चस्ववादले नै स्थान जमाएको हुन्छ । यस्ता घटनाहरू हुनुमा वर्षौंदेखि पुरुषहरूमा व्याप्त वर्चस्ववाद नै हाबी हुने मौका पाउँछ र त्यसले कार्यान्वयनको बाटो पक्रिन्छ । अन्ततः हत्या, हिंसा, बलात्कार, एसिड आक्रमणजस्ता अमानवीय र क्रूर क्रियाको पर्दा उघ्रिन पुग्छ ।
कुनै युवाले कुनै किशोरी वा युवतीलाई प्रेमको प्रस्ताव राख्दा ती युवतीले अस्वीकृति जनाउँदा युवाहरूमा अहं र ईष्र्या पलाउन पुग्छ । आफूलाई मन नपराएको थाहा पाएपछि त्यस्ता युवाहरू आवेश, आवेग र उत्तेजनामा आउँछन् चाँडै नै । आफ्नो प्रेम (वा सेक्स) प्रस्तावलाई अस्वीकार गर्दा युवाहरूले एउटै निचोड निकाल्छन्, ‘त्यसलाई आफ्नो रूपप्रति असाध्यै घमन्ड रहेछ । म त्यसको रूपको घमन्ड चाँडै तोड्छु ।’ अधिकांश किशोर–युवाहरूले आफूले मन पराएका किशोरी–युवतीले अस्वीकृति जनाएपछि आवेशमा आएर हिंस्रक, अमानवीय र ज्यादतीपूर्ण कार्यमा आफूलाई सरिक तुल्याउँछन् र एसिड आक्रमणका प्रकरणहरू जन्मिन पुग्छन् ।
यस्ता घटना–प्रकरणहरू जन्मिनुमा महिलालाई हेर्ने गलत र संकीर्ण दृष्टिकोण नै दोषी छन् । समाजका हरेक क्षेत्रमा महिलाहरूले आफ्नो दक्षता र क्षमता प्रदर्शन नगरेका होइनन् । कतिपय क्षेत्रमा त उनीहरू पुरुषभन्दा अग्रस्थानमा छन् । तर, अझै पनि महिलालाई विलासिता र उपभोगको वस्तु सम्झिने पुरुषवादी मानसिकतामा कुनै परिवर्तन आइसकेको छैन । महिलालाई दासी सम्झिने समाजमा हामी बाँचिरहेका छौं ।
हुन त, पछिल्लो समयावधिमा नेपाली नारीहरू पारिवारिक दासता र पितृसत्तात्मक परिवेशबाट बाहिर निस्किँदै छन् । तर, पुँजीवादी समाजमा उत्पादनका साधनहरू जसरी विकसित हुँदै गएका छन्, त्यसले नारीहरूमाथि झन् चर्को दमन र विभेदलाई प्रश्रय दिँदै गएको छ । समाजमा बलात्कार, महिला हिंसा, हत्या, एसिड आक्रमणजस्ता अमानवीय र मर्मान्त घटनाहरू हुनुमा पुँजीवादी संस्कृतिका विसंगत पक्षहरूले भूमिका खेलेकोमा कुनै सन्देह देखिँदैन । सोध्न सकिन्छ– ए, नारी आखिर तिमी कहाँ सुरक्षित छौ ?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • कोरोनाका नाममा ३२ लाख झ्वाम

    काठमाडौं । कोभिड–१९ अर्थात् कोरेनाका कारण संसारभरि आक्रान्त फैलिरहेको बेला केहीलाई भने यो आर्थिक दुरुपयोग गर्ने मेलो भएको छ । जिल्ला अस्पताल तनहुँका कर्मचारीहरूले प्रदेश सरकारले पठाएको ५० लाख रकम त्यसैगरी मनपरी ढंगले भत्ताका नाममा खर्च गरेका छन् । आइसोलेसन र क्वारेन्टिनमा सिटामोलसम्म पुग्न नसकेको बेला सबै आइसोलेसन केन्द्रमा अत्यन्त...
  • काम रोकेर आन्दोलनमा व्यस्त

    काठमाडौं । कोभिड–१९ को जोखिम झन् बढ्दै गएको छ । विश्वव्यापी रूपमै यो महामारीले सताउँदा अग्रपंक्तिमा रहेर स्वास्थ्यकर्मीका साथै अस्पतालमा कार्यरत कर्मचारीहरूले महामारीविरुद्ध आफूहरूलाई उभ्याए । नेपालका स्वास्थ्यकर्मीहरूले पनि कोभिड–१९ मा खेलेका भूमिकालाई सराहना गर्ने गरिएको छ । तर, कोभिड–१९ को जोखिम बढ्दै जाँदा निजामती कर्मचारी अस्पतालमा कार्यरत कर्मचारीहरू भने...
  • ६ अर्ब उठ्नेमा अझै आशंका

    काठमाडौं । डेडिकेटेड र टंक लाइनको महसुल विवाद सुल्झाउने जिम्मा विद्युत् नियमन आयोगलाई दिने भित्री तयारी चलिरहे पनि सो आयोगको क्षमतामाथि प्रश्नचिह्न उब्जिएको छ । यो विवाद सुल्झाउन आयोगले नसक्ने जिकिर गर्न थालिएको छ । तर, ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले भने सो आयोगलाई नै जिम्मा दिन खोजेको छ ।...

चक्रपथ

चारवटै विषयगत सभापति यथावत्

काठमाडौं । राष्ट्रियसभा अन्तर्गतका समितिहरूमा भएको सभापतिको निर्वाचनमा सबै समितिका सभापतिहरू निर्विरोध निर्वाचित भएका छन् । हाल निर्विरोध निर्वाचित भएकाहरू नै यसअघि पनि त्यही समितिका सभापति थिए । कार्यकाल सकिएपछि पुनः उनीहरूलाई नै सभापतिमा चयन गरिएको हो । समिति सभापति चयन गर्न शुक्रबार निर्वाचन भएको हो । निर्वाचनबाट प्रत्यायोजित व्यवस्थापन...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

पारिजात ः एउटी स्वाभिमानी स्रष्टा

दार्जिलिङको सुन्दर प्रकृतिको काखमा डुबुल्की मार्दै कहिले फ्रकभरि चाँपका कोपिला बटुलेर नागबेलीको माला लगाएर, जंगलमा लुकामारी खेलेर बाल्यकाल बिताएकी पारिजातको प्रारम्भिक शिक्षा त्यही नै सम्पन्न भएको थियो । सांस्कृतिक कार्यकलापमा बढी रुचि देखाउने पारिजातको पढाइ भने मध्यमस्तरको थियो । उनले अनौपचारिक रूपमा घरमै केही अध्ययन गरेर औपचारिक अध्ययनका लागि दार्जिलिङका...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

छोटो क्यानभासको चित्र

सामन्तकालीन अर्थ, सामाजिक, राजनीतिक र सांस्कृतिक व्यवस्थाले नारीलाई एउटा ‘तुच्छ वस्तु’ का रूपमा परिभाषित ग¥यो । नारीको बहुमुखी अस्तित्वलाई स्वीकार गर्न तत्कालीन समाजव्यवस्थाले चाहेन । एउटा भनाइ नै बन्यो, ‘वीर भोग्या वसुन्धरा...।’ सामन्तवादभन्दा धेरै हिसाबले प्रगतिशील ठानिने पुँजीवादले पनि नारीलाई ‘वीर भोग्या वसुन्धरा’ को तहभन्दा माथि उकास्ने चाहना राखेन ।...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • प्रहरी कार्यालयले नै कोरोनो ल्याउने त्रास

    काठमाडौं । गोंगबुस्थित एक होटलमा बस्दै आएका रोल्पाका कृष्णबहादुर बोहोराको हत्याप्रकरणमा नेपालप्रहरीले तत्कालै चितवनबाट अभियुक्तप्रकाउ गरेर अनुसन्धानमा सफलताप्राप्त गरेको छ । चितवनकीकल्पना मुडभरी (पौडेल) ले आफैंले हत्या गरेको स्वीकारसमेत गरिसकेकीछन् । तर, सोही सन्दर्भमामंगलबार महानगरीय प्रहरी परिसर टेकुमापत्रकार सम्मेलन गरेर भने प्रहरीले उल्टै कोरोना संक्रमण पो फैलायो किभन्ने आशंका बढाएको...
  • कमलामाई–मेसान मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध कायमै

    काठमाडौं । सिन्धुलीको कमलामाई नगरपालिका र चीनको सिचुवान प्रान्तस्थित मेसान सिटीबीच मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध स्थापना भएको छ । बुधबार आयोजना गरिएको भर्चुअल समारोहमा कमलामाई नगरपालिकाका प्रमुख खड्ग खत्री र मेसान सिटीका मेयर ह्यु आनखुनले समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गरे । दुवै नगरका प्रमुखले आपसी हितका आधारमा मैत्रीपूर्ण सहयोग आदानप्रदान गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्...
  • सेनाका परिवारलाई ७ लाख रुपैयाँ

    काठमाडौं । मोेटरसाइकल दुर्घटनामा परी असामयिक निधन भएका नेपाली सेनाका सिपाही शिवराज रानाका परिवारलाई मेगा बैंक नेपाल लिमिटेडले बिमाबापत ७ लाख रुपैयाँ प्रदान गरेको छ । मेगा बैंकमा ‘मेगा कर्पोरेट बेनिफिट सेभिङ अकाउन्ट’ खोलेका दिवंगत सैनिक जवान रानालाई मेगा बैंकले सोही खाताको बिमाबापत ७ लाख रुपैयाँ हस्तान्तरण गरेको हो ।...