11th July 2020, Saturday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

संविधानको उपलब्धि

कुनै राजनीतिक इतिहासमा आधा दशकको समयावधिलाई त्यति लामो मान्न नसकिएला । तर, आधा दशकअघि हामीकहाँ नितान्त भिन्न परिवेश÷परिदृश्य उद्घाटन हुन पुगेको थियो । नेपाली जनताले नयाँ संविधान त पाउँदै थिए तर जनताले सँगसँगै त्यसको महँगो मूल्य पनि तिर्दै थिए । अनेक राजनीतिक उतारचढाव र खिचातानीका बाबजुद अथक प्रयत्नपछि राजनीतिक शक्तिहरू नयाँ संविधान जारी गर्न दृढसंकल्पित देखिएका थिए, नयाँ संविधान जारी गरेर देशलाई स्थिर र समृद्ध दिशातिर उन्मुख तुल्याउन तल्लीन देखिएका थिए ।
नेपाली जनताले गणतान्त्रिक संविधान पाएको पाँच वर्ष टेक्दै छ । संविधान नहुँदाका अन्योल एवं अस्थिरता र संविधान प्राप्तिपछिका सहज र सुगमताका स्पष्ट संकेतहरू आज हामीसामु प्रस्टै छन् । संविधान निर्माणका लागि देश र जनताले कम्ती सकस बेहोर्नुपरेन । दुई–दुईपटक संविधानसभाको निर्वाचन नै भयो । पहिलो संविधानसभाबाट नै संविधान पाउने अपेक्षा नेपाली जनताले सँगालेका थिए । तर, राजनीतिक दल र नेतृत्वमा देखिएको अक्षमता, तीव्र राजनीतिक खिचातानी, गणतन्त्र विरोधी तत्वहरूको षड्यन्त्रलगायत अनेक पक्षले पहिलो संविधानसभाबाट जनताले संविधान पाउन सकेनन् । त्यो संविधानसभा दुर्घटनाको सिकार बन्न पुग्यो । गैरराजनीतिक व्यक्तिहरूको सरकार गठन गरेर दोस्रो संविधानसभा गठन भएपछि मात्र त्यसले संविधान ल्याउन सक्षम ठहरियो । राजनीतिक अस्थिरता र संक्रमणका दिनहरू गुजार्दै करिब नौ वर्षसम्मको तपश्चर्यापछि जनताले नयाँ संविधान पाए ।
संविधान जारी भएपछि राजनीतिक तहमा व्याप्त अस्थिरता, अन्योल, अराजक प्रवृत्तिहरू क्रमशः अन्त्य हुँदै गएका छन् । देश गणतान्त्रिक मूल्य र मान्यताहरूलाई अँगाल्दै अग्रदिशामा लम्किरहेको छ । जनताले पनि राजनीतिक स्थायित्वको स्वाद चाख्न पाएका छन्, शान्तिपूर्ण वातावरणमा आफूलाई भुलाउन पाएका छन् । सबभन्दा ठूलो उपलब्धि त संघ, प्रदेश र स्थानीय गरी तीनै तहको निर्वाचन सम्पन्न भएर देश प्रादेशिक संरचनाअनुरूप अघि बढिरहेको छ । नयाँ शासकीय प्रणाली समातेर देश अघि बढेको हुँदा कहीँकतै अन्योल नदेखिएका होइनन् । तर, संघीयता बिस्तारै जनताको मनमस्तिष्कमा स्थान जमाउन सफल हुँदै गइरहेको छ । सबैजना संघीय शासन प्रणालीमा अभ्यस्त हुने क्रम–उपक्रम जारी छ ।
यद्यपि, संविधान जारी भएको आधा दशक गुज्रिसके पनि देशकै कुनै क्षेत्रका जनतामा संविधानप्रति तुष र असन्तोष अझै बाँकी छन् । खासगरी, मधेसका केही राजनीतिक शक्तिहरूले संविधानलाई स्वीकार्न अझै हिच्किचाहट गरिरहेका छन् । हुन त वर्तमान संविधानलाई नै पछ्याउँदै मधेस–केन्द्रित राजनीति गरिरहेका राजनीतिक शक्ति÷समूहहरूले निर्वाचनमा भाग लिने, स्थानीय र प्रदेश सरकार गठन गर्ने कार्यमा आफूलाई सरिक तुल्याइसकेका छन् । तर, उनीहरूले बारम्बार उठाउँदै आएको संविधान संशोधनको माग भने यथावत् नै छ ।
मधेसकेन्द्रित राजनीति गरिरहेका तिनै शक्ति÷समूहहरूका संविधानप्रतिको असन्तोष र अवरोधका कारण संविधान जारी भएलगत्तै नेपाली जनताले ठूलो कहर झेल्नुप¥यो । उनीहरूले नेपाल–भारतको सीमा नाकाहरूमा अवरोध पु¥याउँदा भारतीय पक्षले अघोषित रूपमा नाकाबन्दीसमेत लगाउन पुग्यो । संविधान जारी हुने मिति तोकिएपछि निर्धारित मितिमै संविधान जारी हुन नदिन भारतीय पक्षले प्रयत्न नगरेको होइन । तराई–मधेसमा आन्दोलनरत राजनीतिक शक्ति÷समूहहरूतिर इंगित गर्दै तत्काल संविधान जारी नगर्न छिमेकीले तीव्र दबाब दिँदादिँदै पनि अन्ततः संविधान जारी भएरै छाड्यो । नयाँ संविधान पाएको खुसियालीमा नेपाली जनतामा उमंग छाइरहेकै बेला नाकाबन्दीको कठोर मार झेल्नुप¥यो र करिब ६ महिनासम्म पेट्रोलियम पदार्थ, खाद्यान्न, औषधिजस्ता दैनन्दिन जीवन सञ्चालनका साधनहरू पाउनबाट नेपाली जनता वञ्चित रहे । छिमेकीको नाकाबन्दीको कहर भोगेका नेपाली जनताले ठूलै पाठ सिके ।
अहिलेको विन्दुसम्म आइपुग्दा परिस्थिति धेरै बदलिइसकेको छ । संविधान जारी भएलगत्तै बिग्रिएको नेपाल–भारत सम्बन्धमा सुधार आइसकेको छ । त्यो बेलाको जस्तो तुष अब बाँकी देखिँदैन । संविधान संशोधनको मागलाई कुनै समय घनीभूत रूपमा उठाउने मधेसी दलहरू पनि पहिलाजस्तो उग्र र अराजक देखिएका छैनन् । तीनै तहको निर्वाचन सम्पन्न भएपछि जनताले जनप्रतिनिधि पाएका छन्, आफ्ना माग र गुनासा राख्ने आधार तय भएको छ । नेपाली जनताले विकास र आर्थिक समृद्धिको दिशातिर देशलाई अग्रसर तुल्याउने संकल्पबोध लिएको दुई तिहाइको सरकार पाएका छन् । यी सबै संविधानले दिएको उपलब्धिका रूपमा स्विकार्नुपर्ने हिच्किचाहट अब हामीमा छैन ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • डाटा सेवाको अवधी थप

    चैत २७, काठमाडौं । विश्वव्यापी रुपमा कोरोना भाइरसको महामारीले सिर्जना गरेको विषम परिस्थितिका कारण मुलुकमा कायम रहेको लकडाउनको अवस्थामा नेपाल टेलिकमले आफ्ना ग्राहकवर्गलाई भ्वाइस तथा डाटा सेवामा उपलब्ध गराएको स्टे कनेक्टेड अफरको अवधि थप गरेको छ । नेपाल सरकारले तेश्रो पटक लकडाउनको समयावधि थप गरेपछि कम्पनीले ग्राहकहरुको सुविधालाई ध्यानमा राखी...
  • प्रदेश प्रमुखकसँग राष्ट्रपति रुष्ट

    काठमाडौं । संवैधानिक भूमिका र पदीय मर्यादालाई बिर्सिंदै राजनीतिक दलका प्रमुखको निवासमा पुगेर मागपत्र पेस गरेको सूचना पाएपछि राष्ट्रपति विद्या भण्डारी प्रदेश प्रमुखहरूसँग रुष्ट भएकी छन् । प्रदेश प्रमुखहरूको त्यस्तो कदमले लज्जाबोध गराएको भन्दै संविधानविद्ले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने आमनागरिकसमेत आक्रोशित भएका छन् । प्रसंग गत २ गतेको हो...
  • रोकिएन हायातको मनपरी

    काठमाडौं । २७ वर्षअघि अर्थात् २०४९ सालदेखि आफूखुुसी गर्दै आएको तारागाउँ रिजेन्सी होटल्स लिमिटेडको मनपरी अझै रोकिएको छ । होटलले फेरि आफूखुसी सम्पत्ति तथा दायित्व मूल्यांकन (डीडीए) गराउने चलखेल सुरु गरेको छ । घाटा देखाउँदै नेपाल सरकारको लगानी ३९.६७ प्रतिशतबाट घटेर ९.०१ प्रतिशत घटाएको हायातले फेरि चलखेल सुरु गरेको हो...

चक्रपथ

बीजकोयाका हाकिमको यो हर्कत

काठमाडौं । प्रजनन पिँढी बीजकोया स्रोत केन्द्र बन्दीपुर तनहुँका हाकिम शंकरप्रसाद न्यौपानेको चर्तिकलाले सीमा नाघेको छ । अवकाशको केही महिना बाँकी रहँदा वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृतको हैसियतमा रहेका उनले अनियमिता र भ्रष्टाचारको शृंखला नै चलाएको भन्दै सर्वत्र गुनासो आएको छ । माहुरी, च्याउ, रेशम खेतीलगायत बालीको विकास, विस्तार र अनुसन्धानसमेतको...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

‘गीता’ को राजनीति

कुनै वैचारिक मुद्दाका आधारमा नभई व्यक्तिगत टकरावको उत्पत्ति हुँदा विभाजनको पीडा झेल्ने नेपालका सीमित राजनीतिक दलमा पूर्वपञ्चहरूको पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले बदनामी कमाउँदै आएको छ । विभाजन र एकताको अनेक अभ्यास गरिसकेको सो पार्टी पछिल्लो समय फेरि एकताको सूत्रमा बाँधिएको छ । पछिल्लो समय तीन समूहमा विभाजित राप्रपा केही दिनपूर्व...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

फरक स्वरध्वनि

तीन दशकयता कविता–कर्म र साधनामै व्यस्त छन्, वीरु बाङ्देल । सिक्किमका बासिन्दा बाङ्देलले नेपाली भाषामा उम्दा काव्य सिर्जना गरेर पृथक पहिचान बनाउँदै आएका छन् । कवितालाई नै लेखनको मूल विषय बनाएका उनले आजको समाज र राजनीतिक परिस्थितिहरूको भित्री यथार्थको अभिव्यक्ति धेरै नै प्रभावशाली ढंगले पस्किँदै आएका छन् । उनको पछिल्लो...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • चिरायुको कर्जा फाइल किन गायब ?

    काठमाडौं । पदीय दुरुपयोगको चरम नमुना हेर्नुपरे नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर चिन्तामणि सिवाकोटीले आफू पदमा रहँदा गरेका अनियमित कार्यहरू हेरे पुग्छ । विगतमा आफूले गरेका अनियमित कार्यहरूबाट सफाइ पाएको दाबी सिवाकोटीले गरे पनि कतिपय कसुरमा भने उनीमाथि कारबाही भएको छैन । डेपुटी गभर्नर भएपछि सिवाकोटीले चिरायु अस्पतालको कर्जा प्रवाह...
  • म्याट्रेस खरिदको १५ करोड फ्रिज हुने खतरा

    काठमाडौं । सरकारले दिएको पैसा समयमा नै खर्च गर्न नसक्दा नेपाल प्रहरीको म्याटेस खरिदका लागि छुट्याएको १५ करोड ४० लाख रुपैयाँ फ्रिज हुने अवस्था देखिएको छ । आर्थिक वर्ष सकिन अब चार महिना मात्र बाँकी छ । यो चार महिनामा नेपाल प्रहरीले खरिद गर्न सक्ने अवस्था नरहेको बताइन्छ । यो...
  • मुद्दती खाताको परिचय नै फे¥यो एनआईसीले

    काठमाडौं । एनआईसी एसिया बैंकले मुद्दती खातामा उच्च ब्याजदर सँगै २१ लाख रुपैयाँसम्मको बिमा सुविधा पनि दिँदै आएको छ । सर्वाधिक उच्च ब्याजदर पाइने खाताका रूपमा चिनिएको मुद्दती निक्षेप खातामा एनआईसी एसिया बैंकले न्यु सुपर चामत्कारिक मुद्दती निक्षेप खाता खोलेकै आधारमा बिमा सुविधा पनि थप गरेको हो । यसअघि विभिन्न...