14th December 2019, Saturday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

विसंगतिमाथि चोट



विसंगतिमाथि चोट

पोखराको साहित्यिक परिवेशमा भिजेका अधिकांश सर्जकहरूले मुक्तक विधामा कलम नचलाएका कमै दृष्टान्त होलान् । सरुभक्त, तीर्थ श्रेष्ठ, प्रकट पगेनी ‘शिव’, रमेश श्रेष्ठलगायत अधिकांश पोखरेली स्रष्टाहरूले मुक्तक लेखनमा समेत आफ्नो दक्षता देखाएका छन् । कुनैबेला टिकट बेचेर मुक्तक सुनाउने सहरका रूपमा पनि पोखरालाई चिनिन्थ्यो । तिनै पोखराको साहित्यिक माहोलमा रमाएका लोकनाथ पुडासैनीले सम्भवतः साहित्यिक संगत र वातावरण पाएर होला, मुक्तक लेखनमा आफूलाई सक्रिय तुल्याउँदै आएका छन् । उनको पछिल्लो मुक्तक संग्रह ‘चड्याम्म’ मुक्तकको स्वादमा रमाउने पारखीहरूका निम्ति उपहार बन्न पुगेको छ ।
राजनीति, समाज, संस्कृतिलगायत हरेक क्षेत्रमा व्याप्त विसंगत चरित्रहरूमाथि चोटिलो प्रहार गर्ने ध्येय मुक्तक लेख्ने हरेक स्रष्टाहरूले सँगालेका हुन्छन् । समसामयिक विषयवस्तुलाई टपक्क टिपेर त्यसमा शब्द गोडमेल गर्ने क्षमतामा अब्बल देखिन्छन्, अधिकांश मुक्तककारहरू । पुडासैनीले पनि त्यही शैली र पद्धति पछ्याएका छन् । राजनीतिक क्षेत्रमा परिवर्तन आए पनि शासन गर्नेहरू भने परिवर्तन नभएकामा धेरैले खियार्दै आएका छन् । उनी लेख्छन्, ‘पहिरन फेरिए, ढासा, स्वाङ र सार उस्ता उस्तै÷ढाँट, छल, तस्करी अनि भ्रष्टाचार उस्ता उस्तै÷फेरिँदा केवल सिंहासनमा विराजमान पात्र फेरिए÷घोडचढी, रिसल्ला, लावालस्कर र विचार उस्ता उस्तै ।’
परिवर्तन भयो । परिवर्तनपछि हरेक क्षेत्रमा सुधार आउने र विकास र समृद्धिका रूपरेखाहरू कोरिने अपेक्षा धेरैले सँगालेका थिए । तर, परिवर्तनपछि सत्तामा आएकाहरूले जनअपेक्षा पूरा गर्नेतिर कदम चाल्न चुके । तिनीहरूलाई चड्कन लगाउनुको विकल्प नभएको उनको मत मुक्तकमा पोखिएको छ । नारीमाथिको उत्पीडनलाई ‘आठ मार्च’ र मजदुरहरूको दयनीय अवस्थाबारे ‘मे दिवस’ले प्रस्ट्याउन चाहेका छन् भने सहिदप्रति उपेक्षा र अपमान गर्ने नेतृत्वप्रति ‘सहिद’ले तीतो ओकलेको छ । विखण्डनकारीप्रति त उनी धेरै नै क्षुब्ध देखिएका छन्– ‘लाग्छ, असली माल बिगारी कु–माल बनायौ÷उल्टै सडे गलेका जिनिसलाई सु–माल बनायौ÷फेरि तिमीलाई उद्रेको सिउन नि कहिल्यै आएन÷बरु सग्लै पछ्यौरा च्यातेर स–साना रुमाल बनायौ ।’
केही पौराणिक, ऐतिहासिक पात्रहरूलाई समेत पुडासैनीले मुक्तक–संसारमा अटाएका छन् । महाभारतकालीन पात्र सुदामा, धृतराष्ट्र, अगस्तीबारे उनको कलम सल्बलाएको छ भने राजनीतिक विषयमा पनि उनको लेखनी राम्ररी नै जम्न पुगेको छ । ‘दासढुंगा’मा उनको भाव यसरी व्यक्त हुन पुगेको छ, ‘अल्लारे मनलाई उक्साइदिँदा रहर चुलिँदो रहेछ÷सोझो मन मस्तिष्कमा सजिलै जहर हुलिँदो रहेछ÷भन्नलाई हिजो आफैंले हत्या हो भन्दै उछित्तो काढियो÷अचम्म, सत्तारोहणपश्चात् ती सारा कहर भुलिँदो रहेछ ।’
२०७२ साल वैशाख १२ को भूकम्प र त्यसपछिका परकम्पनहरूले धेरै नेपालीको मन मस्तिष्क खल्बलायो । भूकम्पले नेपालीजनमा थोपरेका पीडाको तह निकै बाक्लो थियो । पुडासैनीले भूकम्पले दिएको पीडाबारे पनि मुक्तक कोरेका छन् । संग्रहका २ सय ११ वटा मुक्तकहरू विषय–विविधताका कारण फरक स्वाद र अनुभूति दिलाउन सक्षम देखिएका छन् । मूलतः हरेकजसो क्षेत्रमा देखिएका विसंगति÷विकृतिमाथि मर्मभेदी प्रहार गर्न मुक्तककार पुडासैनी सफल देखिएका छन् ।
कृति ः चड्याम्म
विधा ः मुक्तक
मुक्तककार ः लोकनाथ पुडासैनी
प्रकाशक ः भुँडीपुराण प्रकाशन
पृष्ठ ः ५४
मूल्य ः रु. १२०।–

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

चक्रपथ

सुरज भए झनै निष्क्रिय

ShareTweet काठमाडौं । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री योगेश भट्टराई नेपाल भ्रमण वर्ष–२०२० लाई सफल तुल्याउन अचेल दिनरात खटिइरहेका छन् । भ्रमण वर्ष नजिकिँदै- ...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

कसरी बिर्सिए यिनी ?

ShareTweet पञ्चायती कालरात्रिलाई भोगेका सर्जकहरूले त्यो निरंकुश व्यवस्थालाई लल्कार्ने आधार बनाए, सिर्जनालाई । सिर्जनाका अनेक माध्यममध्ये तत्कालीन समयमा सशक्त मानिन्थे,- ...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

हिन्दु देवताको शल्यक्रिया

ShareTweet क्रिस्टोफर कडबेलले भनेका थिए, ‘धर्म एक मिथ्या सूर्य हो, जो दिग्भ्रमित मानिसहरूको वरिपरि परिक्रमा गर्दछ ।’ हुन पनि, मानव जातिको उत्पत्तिकालदेखि नै धर्मको- ...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा