4th June 2020, Thursday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

संविधान, सरकार र कानुनी राज्यको प्रत्याभूति

जनताले वर्तमान सरकारलाई पाँच वर्षको म्यान्डेट दिएका हुन् । सरकारले राम्रो काम गरे नगरेको मूल्यांकन पाँच वर्षपछि सार्वभौम जनताले गर्नेछन् । यो सरकार कसैको निगाह बक्स भएर वा कुनै शक्तिकेन्द्रको चलखेलबाट जसोतसो संसद्मा अंकगणित पु¥याएर बनेको सरकार पनि होइन । संविधानबमोजिम संसदको दुई तिहाइ समर्थनबाट बनेको सरकार हो ।
नेपालको संविधान २०७२ कसैको हुकुमबाट जारी भएको संविधान होइन । यो संविधान हजारौं सहिदको रगत र लाखौं जनताको पसिना मिसाएर बनेको मसीले लेखिएको संविधान हो ।
नेकपाको नेतृत्वमा बनेको वर्तमान ओली सरकार देश जनताको भलाइका लागि दीर्घकालीन र अल्पकालीन लक्ष्य निर्धारण गरेर मजबुत राज्य निर्माण गर्न तल्लीन भएर लागेको छ । समाजमा आतंक सिर्जना गरेर विकासलाई बराल्ने प्रयास र देश विखण्डनको फँडा उठाउने प्रयासलाई निस्तेज गर्न कामयाबी बनेको यो सरकार छोटो अवधिमै सन्तुलित परराष्ट्र नीतिलाई व्यवहारमा उतार्न सफल भएको देखिन्छ । चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिन फिङको राजकीय भ्रमण गराउन सफल यो सरकारले बिस्तारै अन्तर्राष्ट्रिय जगत्को ध्यान खिच्दै छ । विश्व मानचित्रमा नेपाल नदेख्नेहरूलाई समेत घोत्लिएर हेर्न बाध्य पार्दै छ ।
त्यही प्रयासको फलस्वरूप दुई भीमकाय छिमेकी मित्रराष्ट्र भारत र चीन नेपाललाई सहयोग गर्न अहिले प्रतिस्पर्धा गरिरहेछन् । यही अवस्थालाई केही वर्ष मात्र कायम गर्न सकिए देशको चौतर्फी विकासको ढोका खुल्ने निश्चित छ । अन्तरदेशीय पेट्रोलियम पाइपलाइन र पाइपलाइनमा रहेको चिनियाँ सहयोगलाई उदाहरणका रूपमा लिन सकिन्छ । नेकपा र उसले नेतृत्व गरेको सरकारको यही शक्तिले दशकौंदेखि सुल्झन बाँकी कालापानी सीमा विवादमा सरकारले राष्ट्रिय सहमति कायम गर्न सफल भएको छ ।
संसदमा पटकपटक भएका बेमौसमी अवरोध र सिर्जित अन्योलका बाबजुद नयाँ संविधान कार्यान्वयनका लागि चाहिने ऐनकानुनको तर्जुमा गर्न यो सरकार सफल भएका कारण आज प्रदेश र स्थानीय सरकार पनि संघीय सरकारकै लयमा कार्य सम्पादन गर्न थालेका छन् । निर्वाचनताका व्यक्त प्रतिबद्धताको कार्यान्वयनमार्फत जनअपेक्षाको सम्बोधन हुन थालेको छ ।
भ्रष्टाचारप्रति शून्य सहनशीलताको नीति लिएको सरकार आमरूपमा निष्कलंक भएर काम गरिरहेको छ । भ्रष्टाचार नियन्त्रणका प्रयासलाई देशव्यापी रूपमा प्रभावकारी बनाइएको छ । ‘हाम्रा’ मानिस खोज्ने विगतको परम्परालाई बिस्तारै ‘राम्रा’ मानिस भर्ती गरेर प्रभावकारी राज्य सञ्चालनको परम्पराले विस्थापन गर्दै छ । सरकार नातावाद, कृपावाद पार्टीवाद, गुटवादजस्ता विकृत्तिबाट मुक्त छ । सरकारलाई चाहिने जनशक्ति करारमा नियुक्ति गर्दासमेत विगतमा जस्तो पार्टीकरण नगरी आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गरेर पारदर्शी ढंगले योग्य मानिसको नियुक्ति गरिएको छ । प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम सञ्चालन गर्न श्रम तथा रोजगार मन्त्रालयले गरेको ७ सय ५३ जना कर्मचारीको नियुक्तिलाई उदाहरणका रूपमा लिन सकिन्छ ।
संविधान, ऐनकानुनको कार्यान्वयनमा कुनै सौदाबाजी र ढिलासुस्ती यो सरकारले गरेको देखिँदैन । ऐनकानुनको बर्खिलाप कार्य गर्ने गृहमन्त्रीका सहोदर भाइलाई सरकारले मुद्दा चलाएको छ । सभामुख पुर्पक्षका लागि थुनामा पठाइएको छ भने अभियुक्त संघीय सांसद र प्रदेश सांसद प्रचलित कानुनको कठघरामा छन् । जननेता मदन भण्डारीले प्रतिपादन गरेको जनताको बहुदलीय जनवादको एक विशेषता कानुनको शासन हो । कम्युनिस्टहरूको दुई तिहाइ सरकारको पालामा यसको प्रत्याभूति भएको छ । नेपालमा प्रचलित उखान ‘सानालाई ऐन, ठूलालाई चैन’मा अब सत्यता छैन भन्ने यो घटनाले प्रमाणित गरिदिएको छ । संविधान र कानुनको नजरमा सबै बराबर छन् भन्ने व्यावहारिक रूपमै स्थापित भएको छ ।
विगतको हाम्रो मागेर चलाउनुपर्ने अर्थतन्त्र अब स्वाधीन अर्थतन्त्रका रूपमा विकास हुँदै छ । कुनै कारणले विदेशी सहायता नआउने वा कम आउने अवस्थामा समेत अब देशको विकास र समृद्धि रोकिनेवाला छैन ।
तर सडकमा अर्कै माहौल सिर्जना गर्न खोजिँदै छ ।
ऐतिहासिक जनआन्दोलन, जनयुद्ध र तमाम प्रगतिशील आन्दोलनको बलले चिहान पु¥याइएको सामन्तवादी अवशेषका केही तŒवहरूलाई गणतन्त्रात्मक शासन व्यवस्था, संविधान र सरकारविरुद्ध अत्यन्त अशोभनीय ढंगले उरालिँदै छ ।
सामाजिक सञ्जाललाई अत्यन्त प्रदूषित बनाइएको छ ।
गरिमामय संसद्मा समेत राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीजस्ता जनताले बनाएका सम्मानित पदको मानमर्दन गरिँदै छ ।
समाजमा विभिन्न प्रकारका भ्रमको खेती गरिँदै छ । राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिका कारण पाँच वर्षे स्थिर सरकार देख्न र भोग्न नपाएका नेपाली जनतामाझ सरकारप्रति आतेस सिर्जना गर्न खोजिँदै छ ।
लोकतान्त्रिक संरचनाको परिपक्वता र सबलीकरणमा जुटेको सरकारलाई अधिनायकवादीको बिल्ला भिराइँदै छ ।
तत्कालीन एमाले र तत्कालीन माओवादी केन्द्रको ऐतिहासिक एकताबाट बनेको सरकारलाई कमजोर पार्न पार्टी एकतालाई कमजोर पार्ने खेल खेलिँदै छ ।
प्रधानमन्त्रीको स्वास्थ्य अवस्थालाई समेत हँसीमजाक गरिँदै छ । उहाँलाई ‘आराम दिन’ र पार्टीका अरू ‘योग्य’ प्रधानमन्त्री छान्न डाक्टरी सिफारिस गरिँदै छ ।
सत्तारूढ नेकपाको एकता प्रक्रियामा ढिलाइ भएका कारण पार्टी पूर्णरूपेण चलायमान हुन नसक्दा निर्मित शून्यतामा यस्ता अनगिन्ती खेल खेल्ने प्रयास भएका छन् । एकताको पूर्णता र पार्टीको सम्पूर्ण क्रियाशीलता भएपछि यो चलखेल वर्षाको पानीको फोकासरह बिलाएर जानेछ ।
हाल सतहमा देखापरेका सामन्तवादका अवशेषलाई लल्कार्न सकिन्छ– तिम्रा सबै हर्कतहरू मृगमरिचिका साबित हुनेछन् । र, यावत् अवराधहरूलाई छिचोेलेर देश लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमार्फत नेपाल आठ लेनको समाजवादी बाटोमा पुग्नेछ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • प्रदेश प्रमुखकसँग राष्ट्रपति रुष्ट

    काठमाडौं । संवैधानिक भूमिका र पदीय मर्यादालाई बिर्सिंदै राजनीतिक दलका प्रमुखको निवासमा पुगेर मागपत्र पेस गरेको सूचना पाएपछि राष्ट्रपति विद्या भण्डारी प्रदेश प्रमुखहरूसँग रुष्ट भएकी छन् । प्रदेश प्रमुखहरूको त्यस्तो कदमले लज्जाबोध गराएको भन्दै संविधानविद्ले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने आमनागरिकसमेत आक्रोशित भएका छन् । प्रसंग गत २ गतेको हो...
  • रोकिएन हायातको मनपरी

    काठमाडौं । २७ वर्षअघि अर्थात् २०४९ सालदेखि आफूखुुसी गर्दै आएको तारागाउँ रिजेन्सी होटल्स लिमिटेडको मनपरी अझै रोकिएको छ । होटलले फेरि आफूखुसी सम्पत्ति तथा दायित्व मूल्यांकन (डीडीए) गराउने चलखेल सुरु गरेको छ । घाटा देखाउँदै नेपाल सरकारको लगानी ३९.६७ प्रतिशतबाट घटेर ९.०१ प्रतिशत घटाएको हायातले फेरि चलखेल सुरु गरेको हो...
  • दलाली गर्दै, पुरस्कार दिँदै

    काठमाडौं । साहित्यका नाममा दलाली गर्नेहरूको हामीकहाँ कमी छैन । लामो समयदेखि विभिन्न शक्तिकेन्द्र र व्यक्तिहरूलाई प्रभावमा पारेर साहित्यकै नाममा दलाली गर्दै आएको नइ प्रकाशनले राखेका विभिन्न पुरस्कारहरूको स्रोतहरू के हुन् भन्नेचाहिँ अहिलेसम्म गुपचुप नै देखिन्छ । नरेन्द्रराज प्रसार्इं र इन्दिरा प्रसाईंले दुई दशकअघि स्थापना गरेको नइ प्रकाशनले हरेक व्यवस्था...

चक्रपथ

बीजकोयाका हाकिमको यो हर्कत

काठमाडौं । प्रजनन पिँढी बीजकोया स्रोत केन्द्र बन्दीपुर तनहुँका हाकिम शंकरप्रसाद न्यौपानेको चर्तिकलाले सीमा नाघेको छ । अवकाशको केही महिना बाँकी रहँदा वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृतको हैसियतमा रहेका उनले अनियमिता र भ्रष्टाचारको शृंखला नै चलाएको भन्दै सर्वत्र गुनासो आएको छ । माहुरी, च्याउ, रेशम खेतीलगायत बालीको विकास, विस्तार र अनुसन्धानसमेतको...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

‘गीता’ को राजनीति

कुनै वैचारिक मुद्दाका आधारमा नभई व्यक्तिगत टकरावको उत्पत्ति हुँदा विभाजनको पीडा झेल्ने नेपालका सीमित राजनीतिक दलमा पूर्वपञ्चहरूको पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले बदनामी कमाउँदै आएको छ । विभाजन र एकताको अनेक अभ्यास गरिसकेको सो पार्टी पछिल्लो समय फेरि एकताको सूत्रमा बाँधिएको छ । पछिल्लो समय तीन समूहमा विभाजित राप्रपा केही दिनपूर्व...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

फरक स्वरध्वनि

तीन दशकयता कविता–कर्म र साधनामै व्यस्त छन्, वीरु बाङ्देल । सिक्किमका बासिन्दा बाङ्देलले नेपाली भाषामा उम्दा काव्य सिर्जना गरेर पृथक पहिचान बनाउँदै आएका छन् । कवितालाई नै लेखनको मूल विषय बनाएका उनले आजको समाज र राजनीतिक परिस्थितिहरूको भित्री यथार्थको अभिव्यक्ति धेरै नै प्रभावशाली ढंगले पस्किँदै आएका छन् । उनको पछिल्लो...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • चिरायुको कर्जा फाइल किन गायब ?

    काठमाडौं । पदीय दुरुपयोगको चरम नमुना हेर्नुपरे नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर चिन्तामणि सिवाकोटीले आफू पदमा रहँदा गरेका अनियमित कार्यहरू हेरे पुग्छ । विगतमा आफूले गरेका अनियमित कार्यहरूबाट सफाइ पाएको दाबी सिवाकोटीले गरे पनि कतिपय कसुरमा भने उनीमाथि कारबाही भएको छैन । डेपुटी गभर्नर भएपछि सिवाकोटीले चिरायु अस्पतालको कर्जा प्रवाह...
  • म्याट्रेस खरिदको १५ करोड फ्रिज हुने खतरा

    काठमाडौं । सरकारले दिएको पैसा समयमा नै खर्च गर्न नसक्दा नेपाल प्रहरीको म्याटेस खरिदका लागि छुट्याएको १५ करोड ४० लाख रुपैयाँ फ्रिज हुने अवस्था देखिएको छ । आर्थिक वर्ष सकिन अब चार महिना मात्र बाँकी छ । यो चार महिनामा नेपाल प्रहरीले खरिद गर्न सक्ने अवस्था नरहेको बताइन्छ । यो...
  • मुद्दती खाताको परिचय नै फे¥यो एनआईसीले

    काठमाडौं । एनआईसी एसिया बैंकले मुद्दती खातामा उच्च ब्याजदर सँगै २१ लाख रुपैयाँसम्मको बिमा सुविधा पनि दिँदै आएको छ । सर्वाधिक उच्च ब्याजदर पाइने खाताका रूपमा चिनिएको मुद्दती निक्षेप खातामा एनआईसी एसिया बैंकले न्यु सुपर चामत्कारिक मुद्दती निक्षेप खाता खोलेकै आधारमा बिमा सुविधा पनि थप गरेको हो । यसअघि विभिन्न...