14th August 2020, Friday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

संवेदनाको उच्चता

कवि गोकुल अधिकारीको कविताका स्वर बहुआयामिक छन् । देश, समाज र पारिवारिक जीवनभित्रका विभिन्न निर्मम यथार्थलाई सहज रूपमा चित्रित गर्न उनी माहिर देखिन्छन् । उनको पछिल्लो काव्यकृति ‘गोधूलि घर’मा मानवीय संवेदनाका अनेक पाटाहरूलाई सम्प्रेषणीय भाषामा अभिव्यक्त गर्ने सीप प्रदर्शन गरेका छन्, उनले ।
सहिद, एउटा सम्मानित भाव÷शब्द । वर्तमानमा ज–जसले परिवर्तनको स्वाद चाखिरहेका छन्, स्वतन्त्रताका गीत गाइरहेका छन् । नबगाएको भए सहिदले रगत स्वतन्त्रताको गीत गाउन कसरी पाउँथे र तमाम अनुहारहरूले ? सहिदको बलिदानप्रति समर्पित यस्ता छन्, केही काव्यहरफ– ‘अँधेरो ओडारभित्र बसेर÷उज्यालो भविष्य बुनिरहेको÷एउटा त्यस्तो यात्रा÷जसले अधिकारको सुकिलो आकाश÷जीवनपर्यन्त खोजिरहेकै हुन्छ÷जसले÷सिंगो जिन्दगीलाई बलिदानको धागामा÷उनिरहेकै हुन्छ ।’
शासकहरू चाहन्थे, अरूले आफ्नो स्मरण चीरकालसम्म गरिरहुन् । त्यही भएर बनाए उनीहरूले आफ्नो सालिक । तर, राजनीतिक परिवर्तनसँगै शासकहरूका सालिक उखेलिए, तोडिए, फोडिए । विश्वभरि नै त्यस्ता क्रमहरू चले । रहेन चिरस्थायी । ‘सालिक र मान्छे’ले इतिहासको यो त्रूmर यथार्थलाई पक्रेको छ । ‘असार पन्ध्र’मा श्रमजीवि अनुहारहरूको प्रतिविम्ब देखिन्छ भने ‘जीवनयात्राका गोरेटाहरूमा’ले भने आशा र उमंगको सञ्चार प्रवाह गराउँछ । ‘नदीमा मन घोलिएपछि’मा भने जीवनवादी स्वर गुन्जिएको छ । लेख्छन्, ‘कहिले खोलो वारि उभिँदै÷जिन्दगीलाई अँजुलीमा उघाएर पढिरहेको हुन्छु÷कहिले खोलो पारि पुगेर जिन्दगीलाई÷अलि टाढाबाट कोट्याइरहेको हुन्छु ।’
हरेक नागरिकले आफ्नो राष्ट्रलाई माया गर्छन्, राष्ट्रिय जीवनमा उत्पन्न चिन्ताहरूप्रति चासो र सरोकार राख्ने गर्छन् । एउटा नागरिकको दायित्व पनि हो, सायद । ‘नयाँ नेपाल’मा खल्बलिँदै गएको राष्ट्रिय भावना र सद्भावप्रति चिन्ता जाहेर गर्न उनी अग्रसर देखिएका छन् । ‘नदीको बीचमा उभिएर’मा आपसी द्वन्द्व र लडाइँको तस्बिर टाँगिएको छ । विगतमा राज्य र विद्रोही पक्षबीच द्वन्द्व चर्किंदा त्यसले धेरैलाई चेपुवामा पा¥यो । कविले भने राज्य र विद्रोही पक्षको द्वन्द्वमा अल्झिएका आमनागरिकको पीडा अभिव्यक्त गरेका छन् ।
आमा, एक प्रिय नाम । आमालाई सम्बोधन गरेर धेरै कविले काव्य सिर्जेका छन् । कविले पनि आमाप्रति दुइटा कविता समर्पण गरेका छन्, मार्मिक र चोटिला । आमालाई सम्झिने क्रममा उनले आमाको तुलना थकित यात्रीलाई शीतलता बाँडेर नअघाउने चौतारीसँग गरेका छन् । लेख्छन्, ‘संसारको जतिसुकै ठूलो तराजुमा राखेर पनि÷जोख्न नसकिने आकारको ममता ।’ पारिवारिक सम्बन्धका उतारचढावहरू केलाउन उनको ‘श्रीमती रिसाएको बेला’ कविता सक्षम देखिएका छन् भने ‘मेरी सानी छोरीले कोरेका अक्षरहरू’ले अभिभावकीय दायित्वबोधको रेखांकन गरेको छ । ‘तिमीले कोरेको इन्द्रेनी’ भने सघन भावबोधले परिपूर्ण कविता हो, जसले संवेदनाको उच्चतालाई समात्ने प्रयत्न गरेको छ । यो कविताको एउटै शब्दमा कैयांै संश्लिष्ट भाव समेटिएका छन् । उनी लेख्छन्, ‘त्यही वर्तमानमा उभिएर÷श्रद्धासुमनको अँजुली÷उचालिरहेछु म पनि÷र निम्त्याइरहेछु÷तिम्रो परिकल्पनाको कलमले कोरेको÷अझ प्रगाढ प्रकाश सहितको÷परिवर्तनको त्यो इन्द्रेनी गजुर ।’
मूलतः कवि अधिकारीका हरेक कवितामा संवेदनाको गहिराइ त भेटिन्छन् नै, त्यसमा भाषिक चुस्तता पनि उत्तिकै देखिन्छन् । शब्द चयनमा पनि मितव्ययी देखिन्छन्, उनी । देशदेखि परिवारसम्म सरोकार राख्दै मनुष्यको पारस्परिक सम्बन्धको अन्तर्जगत्लाई केलाउने कार्यमा उनी दक्ष ठहरिएका छन् ।
कृति ः गोधूलि घर
विधा ः कविता
कवि ः गोकुल अधिकारी
प्रकाशक ः पूर्वाञ्चल साहित्य प्रतिष्ठान
पृष्ठ ः ७७
मूल्य ः रु. १५०।–

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • कोरोनाका नाममा ३२ लाख झ्वाम

    काठमाडौं । कोभिड–१९ अर्थात् कोरेनाका कारण संसारभरि आक्रान्त फैलिरहेको बेला केहीलाई भने यो आर्थिक दुरुपयोग गर्ने मेलो भएको छ । जिल्ला अस्पताल तनहुँका कर्मचारीहरूले प्रदेश सरकारले पठाएको ५० लाख रकम त्यसैगरी मनपरी ढंगले भत्ताका नाममा खर्च गरेका छन् । आइसोलेसन र क्वारेन्टिनमा सिटामोलसम्म पुग्न नसकेको बेला सबै आइसोलेसन केन्द्रमा अत्यन्त...
  • काम रोकेर आन्दोलनमा व्यस्त

    काठमाडौं । कोभिड–१९ को जोखिम झन् बढ्दै गएको छ । विश्वव्यापी रूपमै यो महामारीले सताउँदा अग्रपंक्तिमा रहेर स्वास्थ्यकर्मीका साथै अस्पतालमा कार्यरत कर्मचारीहरूले महामारीविरुद्ध आफूहरूलाई उभ्याए । नेपालका स्वास्थ्यकर्मीहरूले पनि कोभिड–१९ मा खेलेका भूमिकालाई सराहना गर्ने गरिएको छ । तर, कोभिड–१९ को जोखिम बढ्दै जाँदा निजामती कर्मचारी अस्पतालमा कार्यरत कर्मचारीहरू भने...
  • ६ अर्ब उठ्नेमा अझै आशंका

    काठमाडौं । डेडिकेटेड र टंक लाइनको महसुल विवाद सुल्झाउने जिम्मा विद्युत् नियमन आयोगलाई दिने भित्री तयारी चलिरहे पनि सो आयोगको क्षमतामाथि प्रश्नचिह्न उब्जिएको छ । यो विवाद सुल्झाउन आयोगले नसक्ने जिकिर गर्न थालिएको छ । तर, ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले भने सो आयोगलाई नै जिम्मा दिन खोजेको छ ।...

चक्रपथ

चारवटै विषयगत सभापति यथावत्

काठमाडौं । राष्ट्रियसभा अन्तर्गतका समितिहरूमा भएको सभापतिको निर्वाचनमा सबै समितिका सभापतिहरू निर्विरोध निर्वाचित भएका छन् । हाल निर्विरोध निर्वाचित भएकाहरू नै यसअघि पनि त्यही समितिका सभापति थिए । कार्यकाल सकिएपछि पुनः उनीहरूलाई नै सभापतिमा चयन गरिएको हो । समिति सभापति चयन गर्न शुक्रबार निर्वाचन भएको हो । निर्वाचनबाट प्रत्यायोजित व्यवस्थापन...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

पारिजात ः एउटी स्वाभिमानी स्रष्टा

दार्जिलिङको सुन्दर प्रकृतिको काखमा डुबुल्की मार्दै कहिले फ्रकभरि चाँपका कोपिला बटुलेर नागबेलीको माला लगाएर, जंगलमा लुकामारी खेलेर बाल्यकाल बिताएकी पारिजातको प्रारम्भिक शिक्षा त्यही नै सम्पन्न भएको थियो । सांस्कृतिक कार्यकलापमा बढी रुचि देखाउने पारिजातको पढाइ भने मध्यमस्तरको थियो । उनले अनौपचारिक रूपमा घरमै केही अध्ययन गरेर औपचारिक अध्ययनका लागि दार्जिलिङका...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

छोटो क्यानभासको चित्र

सामन्तकालीन अर्थ, सामाजिक, राजनीतिक र सांस्कृतिक व्यवस्थाले नारीलाई एउटा ‘तुच्छ वस्तु’ का रूपमा परिभाषित ग¥यो । नारीको बहुमुखी अस्तित्वलाई स्वीकार गर्न तत्कालीन समाजव्यवस्थाले चाहेन । एउटा भनाइ नै बन्यो, ‘वीर भोग्या वसुन्धरा...।’ सामन्तवादभन्दा धेरै हिसाबले प्रगतिशील ठानिने पुँजीवादले पनि नारीलाई ‘वीर भोग्या वसुन्धरा’ को तहभन्दा माथि उकास्ने चाहना राखेन ।...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • प्रहरी कार्यालयले नै कोरोनो ल्याउने त्रास

    काठमाडौं । गोंगबुस्थित एक होटलमा बस्दै आएका रोल्पाका कृष्णबहादुर बोहोराको हत्याप्रकरणमा नेपालप्रहरीले तत्कालै चितवनबाट अभियुक्तप्रकाउ गरेर अनुसन्धानमा सफलताप्राप्त गरेको छ । चितवनकीकल्पना मुडभरी (पौडेल) ले आफैंले हत्या गरेको स्वीकारसमेत गरिसकेकीछन् । तर, सोही सन्दर्भमामंगलबार महानगरीय प्रहरी परिसर टेकुमापत्रकार सम्मेलन गरेर भने प्रहरीले उल्टै कोरोना संक्रमण पो फैलायो किभन्ने आशंका बढाएको...
  • कमलामाई–मेसान मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध कायमै

    काठमाडौं । सिन्धुलीको कमलामाई नगरपालिका र चीनको सिचुवान प्रान्तस्थित मेसान सिटीबीच मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध स्थापना भएको छ । बुधबार आयोजना गरिएको भर्चुअल समारोहमा कमलामाई नगरपालिकाका प्रमुख खड्ग खत्री र मेसान सिटीका मेयर ह्यु आनखुनले समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गरे । दुवै नगरका प्रमुखले आपसी हितका आधारमा मैत्रीपूर्ण सहयोग आदानप्रदान गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्...
  • सेनाका परिवारलाई ७ लाख रुपैयाँ

    काठमाडौं । मोेटरसाइकल दुर्घटनामा परी असामयिक निधन भएका नेपाली सेनाका सिपाही शिवराज रानाका परिवारलाई मेगा बैंक नेपाल लिमिटेडले बिमाबापत ७ लाख रुपैयाँ प्रदान गरेको छ । मेगा बैंकमा ‘मेगा कर्पोरेट बेनिफिट सेभिङ अकाउन्ट’ खोलेका दिवंगत सैनिक जवान रानालाई मेगा बैंकले सोही खाताको बिमाबापत ७ लाख रुपैयाँ हस्तान्तरण गरेको हो ।...