22nd January 2020, Wednesday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

संवेदनाको उच्चता

कवि गोकुल अधिकारीको कविताका स्वर बहुआयामिक छन् । देश, समाज र पारिवारिक जीवनभित्रका विभिन्न निर्मम यथार्थलाई सहज रूपमा चित्रित गर्न उनी माहिर देखिन्छन् । उनको पछिल्लो काव्यकृति ‘गोधूलि घर’मा मानवीय संवेदनाका अनेक पाटाहरूलाई सम्प्रेषणीय भाषामा अभिव्यक्त गर्ने सीप प्रदर्शन गरेका छन्, उनले ।
सहिद, एउटा सम्मानित भाव÷शब्द । वर्तमानमा ज–जसले परिवर्तनको स्वाद चाखिरहेका छन्, स्वतन्त्रताका गीत गाइरहेका छन् । नबगाएको भए सहिदले रगत स्वतन्त्रताको गीत गाउन कसरी पाउँथे र तमाम अनुहारहरूले ? सहिदको बलिदानप्रति समर्पित यस्ता छन्, केही काव्यहरफ– ‘अँधेरो ओडारभित्र बसेर÷उज्यालो भविष्य बुनिरहेको÷एउटा त्यस्तो यात्रा÷जसले अधिकारको सुकिलो आकाश÷जीवनपर्यन्त खोजिरहेकै हुन्छ÷जसले÷सिंगो जिन्दगीलाई बलिदानको धागामा÷उनिरहेकै हुन्छ ।’
शासकहरू चाहन्थे, अरूले आफ्नो स्मरण चीरकालसम्म गरिरहुन् । त्यही भएर बनाए उनीहरूले आफ्नो सालिक । तर, राजनीतिक परिवर्तनसँगै शासकहरूका सालिक उखेलिए, तोडिए, फोडिए । विश्वभरि नै त्यस्ता क्रमहरू चले । रहेन चिरस्थायी । ‘सालिक र मान्छे’ले इतिहासको यो त्रूmर यथार्थलाई पक्रेको छ । ‘असार पन्ध्र’मा श्रमजीवि अनुहारहरूको प्रतिविम्ब देखिन्छ भने ‘जीवनयात्राका गोरेटाहरूमा’ले भने आशा र उमंगको सञ्चार प्रवाह गराउँछ । ‘नदीमा मन घोलिएपछि’मा भने जीवनवादी स्वर गुन्जिएको छ । लेख्छन्, ‘कहिले खोलो वारि उभिँदै÷जिन्दगीलाई अँजुलीमा उघाएर पढिरहेको हुन्छु÷कहिले खोलो पारि पुगेर जिन्दगीलाई÷अलि टाढाबाट कोट्याइरहेको हुन्छु ।’
हरेक नागरिकले आफ्नो राष्ट्रलाई माया गर्छन्, राष्ट्रिय जीवनमा उत्पन्न चिन्ताहरूप्रति चासो र सरोकार राख्ने गर्छन् । एउटा नागरिकको दायित्व पनि हो, सायद । ‘नयाँ नेपाल’मा खल्बलिँदै गएको राष्ट्रिय भावना र सद्भावप्रति चिन्ता जाहेर गर्न उनी अग्रसर देखिएका छन् । ‘नदीको बीचमा उभिएर’मा आपसी द्वन्द्व र लडाइँको तस्बिर टाँगिएको छ । विगतमा राज्य र विद्रोही पक्षबीच द्वन्द्व चर्किंदा त्यसले धेरैलाई चेपुवामा पा¥यो । कविले भने राज्य र विद्रोही पक्षको द्वन्द्वमा अल्झिएका आमनागरिकको पीडा अभिव्यक्त गरेका छन् ।
आमा, एक प्रिय नाम । आमालाई सम्बोधन गरेर धेरै कविले काव्य सिर्जेका छन् । कविले पनि आमाप्रति दुइटा कविता समर्पण गरेका छन्, मार्मिक र चोटिला । आमालाई सम्झिने क्रममा उनले आमाको तुलना थकित यात्रीलाई शीतलता बाँडेर नअघाउने चौतारीसँग गरेका छन् । लेख्छन्, ‘संसारको जतिसुकै ठूलो तराजुमा राखेर पनि÷जोख्न नसकिने आकारको ममता ।’ पारिवारिक सम्बन्धका उतारचढावहरू केलाउन उनको ‘श्रीमती रिसाएको बेला’ कविता सक्षम देखिएका छन् भने ‘मेरी सानी छोरीले कोरेका अक्षरहरू’ले अभिभावकीय दायित्वबोधको रेखांकन गरेको छ । ‘तिमीले कोरेको इन्द्रेनी’ भने सघन भावबोधले परिपूर्ण कविता हो, जसले संवेदनाको उच्चतालाई समात्ने प्रयत्न गरेको छ । यो कविताको एउटै शब्दमा कैयांै संश्लिष्ट भाव समेटिएका छन् । उनी लेख्छन्, ‘त्यही वर्तमानमा उभिएर÷श्रद्धासुमनको अँजुली÷उचालिरहेछु म पनि÷र निम्त्याइरहेछु÷तिम्रो परिकल्पनाको कलमले कोरेको÷अझ प्रगाढ प्रकाश सहितको÷परिवर्तनको त्यो इन्द्रेनी गजुर ।’
मूलतः कवि अधिकारीका हरेक कवितामा संवेदनाको गहिराइ त भेटिन्छन् नै, त्यसमा भाषिक चुस्तता पनि उत्तिकै देखिन्छन् । शब्द चयनमा पनि मितव्ययी देखिन्छन्, उनी । देशदेखि परिवारसम्म सरोकार राख्दै मनुष्यको पारस्परिक सम्बन्धको अन्तर्जगत्लाई केलाउने कार्यमा उनी दक्ष ठहरिएका छन् ।
कृति ः गोधूलि घर
विधा ः कविता
कवि ः गोकुल अधिकारी
प्रकाशक ः पूर्वाञ्चल साहित्य प्रतिष्ठान
पृष्ठ ः ७७
मूल्य ः रु. १५०।–

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • क–कसले जोगाए शिवराजलाई ?

    काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर शिवराज श्रेष्ठको निलम्बन–प्रकरण अन्ततः ‘हात्ती आयो, फुस्सा’ हुन पुगेको छ । वित्तीय अपचलन र अनियमितताको आरोप लगाएर निलम्बनमा परेका डेपुटी गभर्नर श्रेष्ठ कारबाही हुनबाट जोगिएका छन् । पदावधि सकिन केही समय मात्र बाँकी रहँदा डेपुटी गभर्नरमाथि गम्भीर प्रकृतिका आरोपहरू लागेको थियो र केही...
  • नाट्टामा चुनावी प्रतिस्पर्धा तीव्र

    काठमाडौं । नेपाल एसोसिएसन अफ टुर एन्ड ट्राभल एजेन्टस् नाट्टालाई तीव्र चुनावी रन्को लागेको छ । यही माघ ३ गते हुने निर्वाचनमा अध्यक्ष पदका लागि हालका वरिष्ठ उपाध्यक्ष अच्यूत गुरागाईं, पूर्वमहासचिवद्वय भीमप्रसाद पन्त र मिहीका शाह धाख्वाले छुट्टाछुट्टै प्यानलसहित उम्मेदवारी घोषणा गरेका छन् । निर्वाचनमा तीन अलगअलग समूहले मनोनयन दर्ता...
  • नौ महिना बित्यो, छैन सुरसार

    काठमाडौं । संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री हृदयेश त्रिपाठीलाई नौ महिनादेखि अड्किएर रहेको संघीय निजामती विधेयकलाई टुंगो लगाउनुपर्ने चुनौती उभिएको छ । मन्त्री भएलगत्तै सो विधेयकलाई अघि बढाउन पहल गरे पनि कर्मचारीहरूको विरोध र असन्तुष्टि रहेका कारण त्यत्तिकै थाती रहेको छ । केही दिनअघि संसदीय समितिमा बोलाइएका मन्त्री त्रिपाठीले ‘विधेयकबारे...

चक्रपथ

द्वन्द्वपीडित शिक्षकलाई राहत

काठमाडौं । द्वन्द्वकालीन समयमा पीडा झेलेका शिक्षकहरूले बल्ल राहत पाउने भएका छन् । शिक्षा तथा विज्ञान प्रविधि मन्त्रालयले सेवा अवधि बाँकी रहेका द्वन्द्वपीडित शिक्षकहरूलाई रिक्त दरबन्दीमा समायोजन गर्ने तयारी थालेको छ । द्वन्द्वपीडित शिक्षकहरूलाई रिक्त दरबन्दीमा समायोजन गर्ने विषयमा अर्थ मन्त्रालयले संकेत दिएपछि शिक्षा मन्त्रालयले सो प्रक्रियाको थालनी गरेको हो...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

कथित बाबा र साक्षीकर्ताहरू

धर्मको आड र आवरणमा अनैतिक क्रियाकलाप उद्घाटित हुने क्रम झन् बढ्दो छ÷फस्टाउँदो छ । पछिल्लो समय कृष्णदास गिरीको कर्तुत सहतमा उत्रिएसँगै धार्मिक टेकोमा हुँदै आएका शोषण, विकृति र व्यापार हामीकहाँ दिनानुदिन कसरी झाँगिदै गइरहेको रहेछ भन्ने स्पष्ट तस्बिर देखाउँछ । कथित बाबा वा धार्मिक गुरुहरूले सत्ता र शक्तिको आड र...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

वैचारिक ताप

निबन्ध विधालाई निरन्तर पछ्याउँदै रचना–कर्ममा निमग्न स्रष्टा हुन्, माधव काफ्ले । राजनीति, समाज र संस्कृतिलगायत क्षेत्रहरूमा देखिएका संगत–विसंगत पक्षहरूलाई उनले लेखन–कार्यमा समेट्दै आएका छन् । उनको पछिल्लो निबन्ध–कृति ‘लाक्षागृह’मा उनले पूर्ववर्ती दुई निबन्ध–सँगालो ‘लिगलिग कोट’ र ‘जीवन एउटा थोत्रो स्क्रिन’मा जस्तै आफू बाँचेको परिवेशका गहनदेखि सामान्य घटनाक्रमहरूलाई ‘नोटिस’ गर्न चाहेका...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • वैदेशिक रोजगार पत्रकार समाजमा थापा

    काठमाडौं । वैदेशिक रोजगार पत्रकार समाजको साधारणसभाले हरिबहादुर थापाको अध्यक्षतामा सर्वसम्मतिले नयाँ कार्यसमिति चयन गरेको छ । शनिबार राजधानीमा सम्पन्न समाजको साधारणसभाले मिडिया मिसनका सञ्चालक थापाको अध्यक्षतामा ११ सदस्यीय कार्यसमिति गठन गरेको हो । वैदेशिक रोजगार क्षेत्रमा कलम चलाउने सक्रिय सञ्चारकर्मीहरूको संस्थाका रूपमा समाज १० वर्षअघि स्थापना भएको हो ।...
  • डिडिसीमा जिएमका लागि दौडधुप

    काठमाडौं । दुग्ध विकास संस्थानको महाप्रबन्धक पदका लागि दौडधुप सुरु भएको छ । सरकारले खुला प्रतिस्पर्धाबाट महाप्रबन्धक नियुक्ति गर्ने योजना अघि सारी आवेदन माग गरेपछि सो पदका लागि आकांक्षीहरूको दौडधुप चलेको हो । पछिल्लो सूचनाअनुसार संस्थानमा महाप्रबन्धक पदमा १० जनाले आवेदन दिएका छन् । आवेदन दिनेहरूमा शीतलकाजी श्रेष्ठ, बैकुण्ठ अधिकारी,...
  • यादव ‘आउट’, तुम्बाहाम्फे ‘इन’ !

    काठमाडौं । अन्ततः समाजवादी पार्टीले सरकार छाड्ने निर्णय गरेको छ । सो पार्टीबाट सरकारमा सहभागी उपप्रधान तथा कानुनमन्त्री उपेन्द्र यादव र सहरी विकासमन्त्री मोहम्मद इस्तियाक राईले हिजै राजीनामा दिएका छन् । उपप्रधानमन्त्री यादवले सोमबारको मन्त्रीपरिषद् बैठकमा संविधान संशोधनसम्बन्धी प्रस्ताव टेबुल गर्न खोजे पनि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले अस्वीकार गरेको भोलिपल्टै...