27th May 2020, Wednesday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

निजगढको नियति

कानुनी अड्चन तेर्सिएसँगै प्रस्तावित निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण कार्य केही अवधि धकेलिने सम्भावना देखिएको छ । केही सरोकारवालाहरूले प्रस्तावित निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल क्षेत्रका रुख कटान गर्दा वातावरणीय विनाश हुने तर्क गर्दै सर्वोच्च अदालतमा रिट दायर गरेपछि सो विमानस्थल निर्माण कार्य तत्काल रोक्न अदालतले आदेश दिएको छ । अदालतको आदेशसँगै राष्ट्रिय विकासमा अहं र दीर्घकालीन महŒव राख्ने प्रस्तावित निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण निर्धारित समयावधिमा सम्पन्न नहुने परिस्थिति सिर्जना हुन पुगेको छ । एक मात्र त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको चापलाई न्यूनीकरण गर्न सरकारले निजगढमा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण गर्ने कार्यलाई केही वर्षयता तीव्रता दिँदै आएको थियो ।
पूर्वी र मध्य तराईका जिल्लाका आर्थिक विकास र समृद्धिको बाहकका रूपमा पनि हेरिएको छ– प्रस्तावित निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थललाई । निजगढमा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण हुँदा त्यसले प्रदेश १ र २ का जिल्लाका बासिन्दाहरूका निम्ति सुविधा र सहजता मात्र प्राप्त हुने होइन, उनीहरूका आर्थिक, सामाजिक विकासमा समेत सहयोगी बन्नेमा द्विविधा देखिँदैन । अर्कोतिर, निर्माणाधीन काठमाडौं–निजगढ दु्रतमार्गको निर्माण कार्य सम्पन्न भएपछि काठमाडौंसँग पूर्वी र मध्य तराईको दूरीसमेत छोटिने निश्चित छ । अहिले सो दु्रतमार्गको कार्य दु्रत गतिमा नै भइरहेको छ । दु्रतमार्ग निर्माणपछि काठमाडौंदेखि निजगढसम्मको मात्र ७६ किलोमिटर दूरी रहने भएको हुँदो त्यसलाई तराईसँगको राजधानीको घनिष्ठतासमेत बढ्नेछ । निजगढमा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण एवं दु्रतमार्गको निर्माणसँगै काठमाडौंको विमानस्थलको चाप त घट्छ नै, तराई र राजधानीबीचको सामिप्य पनि बढ्नेछ ।
तर सर्वोच्च अदालतको अन्तरिम आदेशसँगै निर्धारित समयसीमाभित्र प्रस्तावित निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको कार्य नटुंगिने भएको छ । प्रस्तावित निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल क्षेत्रमा तराईको घना वन पर्छ । केही वन क्षेत्र मासेर र मानव बस्ती उठाएर मात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बनाउन सकिनेछ । अध्ययनअनुसार विमानस्थल बनाउने क्रममा वन क्षेत्र मास्दा करिब २४ लाख रूख काट्नुपर्ने हुन्छ । अहिले पर्यावरणवादीहरूले त्यति ठूलो संख्यामा रूख कटान गर्दा वातावरणीय विनाश हुने कुरा उठाएर वन विनाशलाई जोगाउन निजगढ विमानस्थलको विकल्प खोज्नुपर्ने तर्क अघि सारेका छन् । र, उनीहरू कानुनी उपचारमा समेत अग्रसर देखिएका छन् । सर्वोच्च अदालतको आदेश त्यसकै परिणति हो ।
कुनै सन्देह छैन, पर्यावरणीय संकट निम्त्याउनेतिर राज्यको भूमिका सोझिनुहुँदैन । आज विज्ञान एवं प्रविधिको अन्धाधुन्ध विकासका कारण संसारसामु विकराल पर्यावरणीय समस्या तेर्सिइरहेका छन् । सामाजिक, आर्थिक असन्तुलनसँगै पर्यावरण एवं पारिस्थितिकीय असन्तुलनको खतरा दिनानुदिन बढ्दै गइरहेको छ । बढ्दो वातावरणीय संकटका कारण त्यसको स्थायी समाधान खोज्नेतिर पर्यावरणप्रति चिन्ता र चासो राख्नेहरू अग्रसर बनिरहेका छन् । कतिपय मुलुकहरूले त समुचित विकासको अवधारणामाथि विचार, विमर्शसमेत चलाइरहेका छन् ।
कुनै पनि राष्ट्र पर्यावरणीय संकट निम्त्याउन चाहँदैन । तसर्थ, सरकारले पनि निजगढमा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण गर्ने परियोजना अघि सार्दा वातावरणीय विनाश नहुने कुरालाई ध्यानमा राखेर नै कदम चालेको हुनुपर्छ । लाखौं रूख कटान गर्दा त्यसले वातावरणीय संकट निम्त्याउन सक्छ । चारकोसे झाडी क्षेत्र तराईको पानीको मुलस्रोत रहेको हुँदा वन विनाशसँगै पर्यावरणीय समस्या निम्तिन सक्छ । तर, प्रस्तावित निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको सन्दर्भमा भने पर्यावरणीय समस्या नआउनेगरी र विनाशलाई न्यूनीकरण गर्दै विकास गर्नुको विकल्प पनि देखिँदैन ।
एउटा नेपाली भनाइ छ, ‘केही पाउनलाई केही गुमाउनुपर्छ ।’ प्रस्तावित निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको सन्दर्भमा पनि यही भनाइलाई पछ्याउनुको विकल्प देखिँदैन । निजगढमा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण गर्दा लाखौं रूख कटान होला, त्यसले वातावरणीय विनाश र असन्तुलन ल्याउला । तर, निजगढमा विमानस्थल निर्माण गर्दा लाखौं रूख कटान हुँदा त्यसले बहुकोणीय वातावरणीय असन्तुलन ल्याउने तर्कसँगै अर्को तर्क पनि गर्न सकिन्छ, के त्यो ठाउँमा विमानस्थल निर्माण हुँदा त्यसले राज्य र आमनागरिकका निम्ति बहुआयामिक फाइदा दिँदैन ?
निश्चय नै निजगढमा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण हुँदा त्यसले राष्ट्रको रक्तप्रवाहमा नै उल्लेख्य भूमिका खेल्नेछ । राजधानी र तराईबीचको दूरी त छोटिनेछ नै, नेपालको अन्न भण्डारका रूपमा परिचित तराईको आर्थिक, सामाजिकलगायत विकासमा थप टेवा पुग्नेछ । बरु, सरकारले निजगढमा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण गर्दा जति रूख कटान गर्नुपर्छ, त्यति नै संख्यामा तराईकै कुनै खाली ठाउँमा वृक्षरोपण गरेर क्षतिपूर्ति गर्ने संकल्प गर्नु उचित देखिन्छ । तर, प्रस्तावित निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण कार्यबाट कदापि पछि हट्नु उपयुक्त देखिँदैन ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • प्रदेश प्रमुखकसँग राष्ट्रपति रुष्ट

    काठमाडौं । संवैधानिक भूमिका र पदीय मर्यादालाई बिर्सिंदै राजनीतिक दलका प्रमुखको निवासमा पुगेर मागपत्र पेस गरेको सूचना पाएपछि राष्ट्रपति विद्या भण्डारी प्रदेश प्रमुखहरूसँग रुष्ट भएकी छन् । प्रदेश प्रमुखहरूको त्यस्तो कदमले लज्जाबोध गराएको भन्दै संविधानविद्ले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने आमनागरिकसमेत आक्रोशित भएका छन् । प्रसंग गत २ गतेको हो...
  • रोकिएन हायातको मनपरी

    काठमाडौं । २७ वर्षअघि अर्थात् २०४९ सालदेखि आफूखुुसी गर्दै आएको तारागाउँ रिजेन्सी होटल्स लिमिटेडको मनपरी अझै रोकिएको छ । होटलले फेरि आफूखुसी सम्पत्ति तथा दायित्व मूल्यांकन (डीडीए) गराउने चलखेल सुरु गरेको छ । घाटा देखाउँदै नेपाल सरकारको लगानी ३९.६७ प्रतिशतबाट घटेर ९.०१ प्रतिशत घटाएको हायातले फेरि चलखेल सुरु गरेको हो...
  • दलाली गर्दै, पुरस्कार दिँदै

    काठमाडौं । साहित्यका नाममा दलाली गर्नेहरूको हामीकहाँ कमी छैन । लामो समयदेखि विभिन्न शक्तिकेन्द्र र व्यक्तिहरूलाई प्रभावमा पारेर साहित्यकै नाममा दलाली गर्दै आएको नइ प्रकाशनले राखेका विभिन्न पुरस्कारहरूको स्रोतहरू के हुन् भन्नेचाहिँ अहिलेसम्म गुपचुप नै देखिन्छ । नरेन्द्रराज प्रसार्इं र इन्दिरा प्रसाईंले दुई दशकअघि स्थापना गरेको नइ प्रकाशनले हरेक व्यवस्था...

चक्रपथ

बीजकोयाका हाकिमको यो हर्कत

काठमाडौं । प्रजनन पिँढी बीजकोया स्रोत केन्द्र बन्दीपुर तनहुँका हाकिम शंकरप्रसाद न्यौपानेको चर्तिकलाले सीमा नाघेको छ । अवकाशको केही महिना बाँकी रहँदा वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृतको हैसियतमा रहेका उनले अनियमिता र भ्रष्टाचारको शृंखला नै चलाएको भन्दै सर्वत्र गुनासो आएको छ । माहुरी, च्याउ, रेशम खेतीलगायत बालीको विकास, विस्तार र अनुसन्धानसमेतको...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

‘गीता’ को राजनीति

कुनै वैचारिक मुद्दाका आधारमा नभई व्यक्तिगत टकरावको उत्पत्ति हुँदा विभाजनको पीडा झेल्ने नेपालका सीमित राजनीतिक दलमा पूर्वपञ्चहरूको पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले बदनामी कमाउँदै आएको छ । विभाजन र एकताको अनेक अभ्यास गरिसकेको सो पार्टी पछिल्लो समय फेरि एकताको सूत्रमा बाँधिएको छ । पछिल्लो समय तीन समूहमा विभाजित राप्रपा केही दिनपूर्व...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

फरक स्वरध्वनि

तीन दशकयता कविता–कर्म र साधनामै व्यस्त छन्, वीरु बाङ्देल । सिक्किमका बासिन्दा बाङ्देलले नेपाली भाषामा उम्दा काव्य सिर्जना गरेर पृथक पहिचान बनाउँदै आएका छन् । कवितालाई नै लेखनको मूल विषय बनाएका उनले आजको समाज र राजनीतिक परिस्थितिहरूको भित्री यथार्थको अभिव्यक्ति धेरै नै प्रभावशाली ढंगले पस्किँदै आएका छन् । उनको पछिल्लो...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • चिरायुको कर्जा फाइल किन गायब ?

    काठमाडौं । पदीय दुरुपयोगको चरम नमुना हेर्नुपरे नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर चिन्तामणि सिवाकोटीले आफू पदमा रहँदा गरेका अनियमित कार्यहरू हेरे पुग्छ । विगतमा आफूले गरेका अनियमित कार्यहरूबाट सफाइ पाएको दाबी सिवाकोटीले गरे पनि कतिपय कसुरमा भने उनीमाथि कारबाही भएको छैन । डेपुटी गभर्नर भएपछि सिवाकोटीले चिरायु अस्पतालको कर्जा प्रवाह...
  • म्याट्रेस खरिदको १५ करोड फ्रिज हुने खतरा

    काठमाडौं । सरकारले दिएको पैसा समयमा नै खर्च गर्न नसक्दा नेपाल प्रहरीको म्याटेस खरिदका लागि छुट्याएको १५ करोड ४० लाख रुपैयाँ फ्रिज हुने अवस्था देखिएको छ । आर्थिक वर्ष सकिन अब चार महिना मात्र बाँकी छ । यो चार महिनामा नेपाल प्रहरीले खरिद गर्न सक्ने अवस्था नरहेको बताइन्छ । यो...
  • मुद्दती खाताको परिचय नै फे¥यो एनआईसीले

    काठमाडौं । एनआईसी एसिया बैंकले मुद्दती खातामा उच्च ब्याजदर सँगै २१ लाख रुपैयाँसम्मको बिमा सुविधा पनि दिँदै आएको छ । सर्वाधिक उच्च ब्याजदर पाइने खाताका रूपमा चिनिएको मुद्दती निक्षेप खातामा एनआईसी एसिया बैंकले न्यु सुपर चामत्कारिक मुद्दती निक्षेप खाता खोलेकै आधारमा बिमा सुविधा पनि थप गरेको हो । यसअघि विभिन्न...