27th May 2020, Wednesday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

कांग्रेस–कलह

एउटा जीवन्त, क्रियाशील र प्रजातान्त्रिक चिन्तन पछ्याउने राजनीतिक दलका नेतृत्वकर्ताले पार्टीभित्र उत्पन्न विवाद वा अन्तरविरोधलाई सहमतिका आधारमा निप्ट्याउने कौशल प्रदर्शन गर्नु वाञ्छनीय देखिन्छ । तर, लामो एवं गौरवशाली इतिहास बोेकेको नेपाली कांग्रेसको वर्तमान नेतृत्वकर्तामा भने त्यस्तो कौशल, गुण र तत्परता देखिन छाडेको छ । कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाले पछिल्लो समय ‘बहुमतका आधारमा’ पार्टीभित्र उत्पन्न किचलोलाई व्यवस्थापन गर्ने जुन शैली अपनाए, त्यसले एउटा प्रजातान्त्रिक भनाउँदो पार्टीको यथार्थ तस्बिर सामुन्ने आएको छ । पछिल्लो प्रकरणले अब कांग्रेसको राजनीतिमा सहमतिका लागि गुन्जाइस नरहेको पनि स्पष्ट पार्छ ।
सभापति शेरबहादुर देउवाले कांग्रेसको लगाम लिएको तीन वर्षभन्दा बढी नै समय बितिसकेको छ । तर, उनले लगाम समाते पनि पार्टीलाई सही दिशातिर डो¥याउन सकेनन् भन्ने गुनासो पार्टी–पंक्तिभित्र बितेका अवधिमा प्रखर रूपमा सुनिँदै आएको हो । एउटा क्रियाशील पार्टीलाई व्यवस्थित, मर्यादित र अनुशासित रूपले सञ्चालन गर्न त्यसका सहायक अंगहरू अर्थात् भ्रातृ संगठन, विभाग र निकायहरूलाई चुस्तदुरुस्त राखेर क्रियाशील तुल्याउनु अनिवार्य हुन्छ । तर, महाधिवेशन सम्पन्न भएको लामो अवधि गुज्रिए पनि कांग्रेसका कतिपय भ्रातृ संगठन र विभागहरूले अझैसम्म पूर्णता पाउन सकेका छैनन् । कांग्रेसको संगठनलाई चलायमान तुल्याउने नेविसंघ, तरुण दल र विभागहरू अझै गठन हुन सकेका छैनन् । अहिले त यस्तो परिदृश्य देखिँदैछ– आउँदो महाधिवेशनसम्म पनि कतिपय भ्रातृ संगठनहरूले पूर्णता पाउने सम्भावना न्यून छ ।
यी सबै नेतृत्वको जडताको उपज हो । आफ्ना प्रतिस्पर्धी वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेललाई पराजित गरेर सभापतिमा निर्वाचित भएपछि देउवाले कांग्रेसलाई गति दिने अपेक्षा पार्टी–पंक्तिले राखेको थियो । देउवाप्रति सिंगो कार्यकर्ता–पंक्तिको के कारण पनि अपेक्षा थियो र उत्साहित थिए भने जरा गाडेर बसेको वंशवादलाई उखेल्न देउवा सक्षम भएका हुँदा पार्टीलाई नयाँ शिरा र ढाँचाबाट अगाडि बढाउनेछ । हुन पनि देउवा नेतृत्वमा आउनुअघि कांग्रेस कोइराला परिवारको कोटरी मात्र थियो । कृष्णप्रसाद भट्टराईलाई छाडेर हेर्ने हो भने कांग्रेसको लगाम कोइराला परिवारबाट सायदै अर्को हातमा पुग्यो । पछिल्लो समय वंशवादको जकडबाट कांग्रेसलाई उम्काउन देउवा सक्षम देखिए र उनीप्रति आशा, भरोसा र विश्वास पनि पर्याप्त नै रह्यो ।
देउवाले नेतृत्व सम्हालदेखि नै कांग्रेस किचलोको दलदलमा फस्दै आयो । त्यो क्रम अद्यापि जारी छ । अझ महाधिवेशन नजिकिँदै गएको हुँदा कांग्रेस कलहको ग्राफ अझै बढ्ने निश्चितप्रायः छ । महाधिवेशनको माहोल तातिँदै जाँदा संस्थापन पक्षले असन्तुष्ट पक्षको अवरोधका कारण पार्टीलाई सोचेअनुरूप सञ्चालन गर्न नसकेको आरोप लगाउनु स्वाभाविक देखिन्छ र असन्तुष्ट पक्षले पनि नेतृत्वको असक्षमताका कारण पार्टीले गति लिन नसकेको आक्षेप लगाउनु स्वाभाविकै देखिन्छ ।
अझ पछिल्लो समय संस्थापन पक्षले बहुमतको आधार भन्दै एकलौटी रूपमा आफूखुसी महाधिवेशनको मितिसमेत तय गरेर निर्णय गरेपछि पहिलादेखि नै असन्तुष्टि पोख्दै आएको रामचन्द्र पौडेल र कृष्णप्रसाद सिटौला समूह नेतृत्वप्रति झनै आगो हुन पुगेको छ । सहमतिबाटै पार्टीभित्र उत्पन्न समस्या, अन्तरविरोधहरू समाधान गर्न संस्थापन पक्षले प्रयत्न गरे पनि त्यस्तो प्रयत्न असफलतामा टुंगिएपछि एकलौटी निर्णय गरिएको थियो । यद्यपि, संस्थापन पक्षले गरेको एकलौटी निर्णय त्यो पक्षलाई महँगो पर्ने देखिइसकेको छ ।
यद्यपि, अहिले कांग्रेसभित्र उत्पन्न विवादको केन्द्रमा कुनै सैद्धान्तिक, वैचारिक मतभेद भने अडिएको छैन । विवाद केवल भागबन्डाका लागि मात्रै देखिएको छ । असन्तुष्ट पक्षले प्रणालीगत त्रुटि देखाउँदै नेतृत्वप्रति असन्तोष जनाए पनि, आह्वान गरिएको केन्द्रीय समितिको बैठक बहिष्कार गरे पनि विवादको अन्तर्यमा भने अब गठन हुने विभाग, भ्रातृ संगठनहरूमा भागबन्डा नै रहेको देखिन्छ । आखिर, राजनीति भनेका अन्तिममा गणितकै खेल हो, लेखाजोखाकै विषय हो । संस्थापन पक्षलाई एकलौटी गर्न दिने र उनीहरूका निर्णयमा ल्याप्चे लगाउनेजस्ता काममा मात्र पौडेल–सिटौला समूह किन तयार हुन्थे र ? आत्मसमर्पण गर्न उनीहरू किन राजी हुन्थे र ?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • प्रदेश प्रमुखकसँग राष्ट्रपति रुष्ट

    काठमाडौं । संवैधानिक भूमिका र पदीय मर्यादालाई बिर्सिंदै राजनीतिक दलका प्रमुखको निवासमा पुगेर मागपत्र पेस गरेको सूचना पाएपछि राष्ट्रपति विद्या भण्डारी प्रदेश प्रमुखहरूसँग रुष्ट भएकी छन् । प्रदेश प्रमुखहरूको त्यस्तो कदमले लज्जाबोध गराएको भन्दै संविधानविद्ले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने आमनागरिकसमेत आक्रोशित भएका छन् । प्रसंग गत २ गतेको हो...
  • रोकिएन हायातको मनपरी

    काठमाडौं । २७ वर्षअघि अर्थात् २०४९ सालदेखि आफूखुुसी गर्दै आएको तारागाउँ रिजेन्सी होटल्स लिमिटेडको मनपरी अझै रोकिएको छ । होटलले फेरि आफूखुसी सम्पत्ति तथा दायित्व मूल्यांकन (डीडीए) गराउने चलखेल सुरु गरेको छ । घाटा देखाउँदै नेपाल सरकारको लगानी ३९.६७ प्रतिशतबाट घटेर ९.०१ प्रतिशत घटाएको हायातले फेरि चलखेल सुरु गरेको हो...
  • दलाली गर्दै, पुरस्कार दिँदै

    काठमाडौं । साहित्यका नाममा दलाली गर्नेहरूको हामीकहाँ कमी छैन । लामो समयदेखि विभिन्न शक्तिकेन्द्र र व्यक्तिहरूलाई प्रभावमा पारेर साहित्यकै नाममा दलाली गर्दै आएको नइ प्रकाशनले राखेका विभिन्न पुरस्कारहरूको स्रोतहरू के हुन् भन्नेचाहिँ अहिलेसम्म गुपचुप नै देखिन्छ । नरेन्द्रराज प्रसार्इं र इन्दिरा प्रसाईंले दुई दशकअघि स्थापना गरेको नइ प्रकाशनले हरेक व्यवस्था...

चक्रपथ

बीजकोयाका हाकिमको यो हर्कत

काठमाडौं । प्रजनन पिँढी बीजकोया स्रोत केन्द्र बन्दीपुर तनहुँका हाकिम शंकरप्रसाद न्यौपानेको चर्तिकलाले सीमा नाघेको छ । अवकाशको केही महिना बाँकी रहँदा वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृतको हैसियतमा रहेका उनले अनियमिता र भ्रष्टाचारको शृंखला नै चलाएको भन्दै सर्वत्र गुनासो आएको छ । माहुरी, च्याउ, रेशम खेतीलगायत बालीको विकास, विस्तार र अनुसन्धानसमेतको...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

‘गीता’ को राजनीति

कुनै वैचारिक मुद्दाका आधारमा नभई व्यक्तिगत टकरावको उत्पत्ति हुँदा विभाजनको पीडा झेल्ने नेपालका सीमित राजनीतिक दलमा पूर्वपञ्चहरूको पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले बदनामी कमाउँदै आएको छ । विभाजन र एकताको अनेक अभ्यास गरिसकेको सो पार्टी पछिल्लो समय फेरि एकताको सूत्रमा बाँधिएको छ । पछिल्लो समय तीन समूहमा विभाजित राप्रपा केही दिनपूर्व...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

फरक स्वरध्वनि

तीन दशकयता कविता–कर्म र साधनामै व्यस्त छन्, वीरु बाङ्देल । सिक्किमका बासिन्दा बाङ्देलले नेपाली भाषामा उम्दा काव्य सिर्जना गरेर पृथक पहिचान बनाउँदै आएका छन् । कवितालाई नै लेखनको मूल विषय बनाएका उनले आजको समाज र राजनीतिक परिस्थितिहरूको भित्री यथार्थको अभिव्यक्ति धेरै नै प्रभावशाली ढंगले पस्किँदै आएका छन् । उनको पछिल्लो...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • चिरायुको कर्जा फाइल किन गायब ?

    काठमाडौं । पदीय दुरुपयोगको चरम नमुना हेर्नुपरे नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर चिन्तामणि सिवाकोटीले आफू पदमा रहँदा गरेका अनियमित कार्यहरू हेरे पुग्छ । विगतमा आफूले गरेका अनियमित कार्यहरूबाट सफाइ पाएको दाबी सिवाकोटीले गरे पनि कतिपय कसुरमा भने उनीमाथि कारबाही भएको छैन । डेपुटी गभर्नर भएपछि सिवाकोटीले चिरायु अस्पतालको कर्जा प्रवाह...
  • म्याट्रेस खरिदको १५ करोड फ्रिज हुने खतरा

    काठमाडौं । सरकारले दिएको पैसा समयमा नै खर्च गर्न नसक्दा नेपाल प्रहरीको म्याटेस खरिदका लागि छुट्याएको १५ करोड ४० लाख रुपैयाँ फ्रिज हुने अवस्था देखिएको छ । आर्थिक वर्ष सकिन अब चार महिना मात्र बाँकी छ । यो चार महिनामा नेपाल प्रहरीले खरिद गर्न सक्ने अवस्था नरहेको बताइन्छ । यो...
  • मुद्दती खाताको परिचय नै फे¥यो एनआईसीले

    काठमाडौं । एनआईसी एसिया बैंकले मुद्दती खातामा उच्च ब्याजदर सँगै २१ लाख रुपैयाँसम्मको बिमा सुविधा पनि दिँदै आएको छ । सर्वाधिक उच्च ब्याजदर पाइने खाताका रूपमा चिनिएको मुद्दती निक्षेप खातामा एनआईसी एसिया बैंकले न्यु सुपर चामत्कारिक मुद्दती निक्षेप खाता खोलेकै आधारमा बिमा सुविधा पनि थप गरेको हो । यसअघि विभिन्न...