3rd April 2020, Friday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

विदेशी एजेन्टहरूको फोन ट्यापिङ नगर्ने ?

सरकारले नेपाल विशेष सेवा विधेयक, २०७६ संसद्मा दर्ता गरेको छ । यसको औपचारिक छलफलसमेत सुरु भएको छ । पक्ष र विपक्षमा मतहरू पनि अभिव्यक्त हुन थालेका छन् । मुलत हाम्रो देशमा बाह्य जासुरी संस्थाहरूको निगरानी डरलाग्दो छ । त्यसलाई राज्य तहबाट निगरानी गर्न सकिएको छैन । तसर्थ बाह्य जासुसी संस्थाहरूको गतिविधि नियन्त्रण गर्न पनि सो कानुन आवश्यक छ भन्ने मेरो तर्क हो । यसमा केही अस्पष्टता र केही अनावश्यक कुराहरू पनि समाविष्ट गरिएकाले मैले संशोधन पनि हालेको छु ।
मुलुकविरुद्ध हुने बाह्य हस्तक्षेप, आतंककारी गतिविधि, संगठित अपराध, लागू औषध कारोबारीलगायतलाई नियन्त्रण, भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्न सरकारले नेपाल विशेष सेवा विधेयक, २०७६ ल्याएको हो । त्यसैले यसविरुद्ध अनर्गल प्रचार गर्न आवश्यक छैन । नेपाल विशेष सेवा विधेयक, २०७६ माथिको सैद्धान्तिक छलफलका क्रममा मौलिक हक नियन्त्रण गर्न विधेयक आएको हो कि भन्ने आशंका गरेको पाइयो । म त्यस्तो आशंका नगर्न आग्रह गर्दछु । यसको दुरूपयोग हुन्छ कि भन्ने पनि लाग्नु स्वाभाविक हो । यसको दुरूपयोग गर्ने जोसुकैलाई कारबाही गर्न पनि सकिने व्यवस्था विधेयकमा नै राख्नुपर्दछ । नागरिकको गोपनीयता, मौलिक हक कुण्ठित गर्ने व्यवस्था प्रस्तावित विधेयकमा रहेको छैन । यस्तो अर्थ लाग्ने कुनै वाक्य भए मिलाउन सकिन्छ । प्रमुख प्रतिपक्षी कांग्रेसले सरकारलाई विधेयक फिर्ता लिन भनिरहेको छ । यो गलत कुरा हो । विधेयक फिर्ता होइन, संशोधन हुन सक्छ । यो विधेयक आवश्यक छ । परिवर्तित सन्दर्भमा विधेयक ठीक छ । आतंककारी, संगठित अपराध गर्ने अपराधी, लागूऔषध कारोबारीलगायतलाई यो कानुन लागू हुन्छ । बाटोमा हिँड्ने प्रेमी–प्रेमिकाको फोन रेकर्ड हुन्न । सबैको फोन ट्यापिङ हुन्छ भनेर सर्वसाधारणमा भ्रम फैलाउनु पनि गलत नै हो । सही काम गर्ने व्यक्ति विधेयकदेखि तर्सिनुपर्दैन । याद रहोस्, हामीजस्ता मान्छे सांसद छौं, बेठीक कानुन बन्न दिँदैनौं । मौलिक अधिकारको हनन गर्न दिँदैनौं । संविधानको विरुद्धमा जान दिँदैनौं । कांग्रेस सांसदलाई विधेयकमा नभएका विषयलाई देखाएर जनता नउकास्न म आग्रह गर्दछु । नेपालमा काम गरिरहेका बाह्य जासुसी संस्थाहरूको गतिविधि नियन्त्रण गर्न पनि यो कानुन आवश्यक रहेको छ । प्रतिजासुसी संयन्त्र बनाउन यो विधेयक आवश्यक छ । यो विधेयकको मुख्य काम अनुसन्धान हो । अमेरिकाको सीआईए कुन कानुनले चल्छ ? नेपालमा आएर सिआइएले काम गरिराखेको छ । त्यसका तलबभत्ता यहाँका बेइमानहरूले खाइराखेका छन् । त्यो नेपालले थाहा पाउनुप¥यो कि परेन ? त्यसले टेलिफोनमा कहाँ कुरा गर्छ सुन्नु प¥यो कि परेन ? भारतीय जासुसी संस्था ‘रअ’ले नेपालमा हैरान पारेको छ । आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गरिराखेको छ । त्यसका एजेन्ट को–को हुन् ? ती एजेन्टलाई खोजीखोजी कारबाही गर्नुप¥यो भनेर यो ऐन आएको छ । त्यस्तालाई कारबाही गर्ने कि नगर्ने ?’ जासुसी गर्न नेपाल छिरेका खुफिया एजेन्सीलाई कारबाही नगर भनेर कसैले भन्न हुँदैन । ‘खबरदार त्यसलाई कारबाही गर्लास् भन्न मिल्छ ?
अहिले सिआइए र रअजस्ता संस्थाले पनि सोही देशको प्रचलित कानुनबमोजिम देशभित्र र आफ्नो देशबाहिर दुवैतिर जासुसी गरिराखेका छन् । त्यसलाई काउन्टर दिन, राष्ट्रघातीहरूको पहिचान गर्न पनि यस्तो खालको ऐन आवश्यक छ । एक सर्वभौमसत्ता राष्ट्रले गर्नै पर्ने कर्तव्यका रूपमा उल्लिखित काम गर्न सो ऐनमा प्रतिजासुसी कार्यलाई प्रोत्साहनका लागि सो कुराहरू उल्लेख गरिएको हो । हाम्रो संविधानको धारा १७ मा उल्लिखित मौलिक हक निर्विवाद रूपमा जनताले प्राप्त गर्नुपर्छ । तर प्रतिबन्धात्मक वाक्यांंशलाई पनि हामीले विचार गर्नुपर्छ । जसबाट देश ग्रसित पर्ने अपराध नियन्त्रण गर्न पनि कानुन आवश्यक छ ।
अहिले गुगलले भूगोलको परिधिलाई साँघुरो पारेको र सबैका जानकारी लिइराखेको अवस्थामा जासुसी संयन्त्रलाई बलियो बनाउन कानुन आवश्यक परेको हामी सबैले बुझ्नैपर्छ । अन्य मुलुकले पनि यस्तै कानुन ल्याएको छ । नेपालले पनि समयअनुसार नयाँ व्यवस्था गर्नु गलत होइन । संविधानविरुद्ध जाने कानुन संसद्ले अवश्य सच्याउँछ । नेपालीको हित हुने गरी मात्रै कानुन बन्नेमा ढुक्क रहन आग्रह गर्छु । नेपाल विशेष सेवा विधेयकले जनताको गोपनीयता र मौलिक हक हनन गर्ने तर्क गरेका छन् । आश्वस्त हुनुस्, त्यसरी व्यक्तिका गोपनीयताका हकमाथि आघात पु¥याउने यो कानुनको मनशाय होइन । डकैती गर्नेलाई १० वर्ष जेल हुन्छ भन्ने कानुन बनायो भने ‘यस्तो कानुन बनाउनै हुन्न किनकि हामीले नै डकैती गरेको भनेर सरकारले दोष लगाइदियो भने के गर्ने ? भनेर तर्सिएको जस्तै भयो । चोरी गर्नेलाई सजाय हुन्छ भनेर कानुन बनाउँदा यत्रा धेरै जनता छन् । ‘यिनीहरूमध्ये नै चोर हुन्छन्, यी सबै जनतालाई हामीले चोर भन्नुहुन्छ ? भनेर कसैले तर्क ग¥यो भने बोल्ने ठाँउ हुँदैन । यो ऐन नेपाल र नेपालीका अहित गर्ने कुनै कपुत छ भने उसलाई लागु हुन्छ । सर्वसाधारण जनतामा यसको खास प्रभाव पर्दैन ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • प्रदेश प्रमुखकसँग राष्ट्रपति रुष्ट

    काठमाडौं । संवैधानिक भूमिका र पदीय मर्यादालाई बिर्सिंदै राजनीतिक दलका प्रमुखको निवासमा पुगेर मागपत्र पेस गरेको सूचना पाएपछि राष्ट्रपति विद्या भण्डारी प्रदेश प्रमुखहरूसँग रुष्ट भएकी छन् । प्रदेश प्रमुखहरूको त्यस्तो कदमले लज्जाबोध गराएको भन्दै संविधानविद्ले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने आमनागरिकसमेत आक्रोशित भएका छन् । प्रसंग गत २ गतेको हो...
  • रोकिएन हायातको मनपरी

    काठमाडौं । २७ वर्षअघि अर्थात् २०४९ सालदेखि आफूखुुसी गर्दै आएको तारागाउँ रिजेन्सी होटल्स लिमिटेडको मनपरी अझै रोकिएको छ । होटलले फेरि आफूखुसी सम्पत्ति तथा दायित्व मूल्यांकन (डीडीए) गराउने चलखेल सुरु गरेको छ । घाटा देखाउँदै नेपाल सरकारको लगानी ३९.६७ प्रतिशतबाट घटेर ९.०१ प्रतिशत घटाएको हायातले फेरि चलखेल सुरु गरेको हो...
  • दलाली गर्दै, पुरस्कार दिँदै

    काठमाडौं । साहित्यका नाममा दलाली गर्नेहरूको हामीकहाँ कमी छैन । लामो समयदेखि विभिन्न शक्तिकेन्द्र र व्यक्तिहरूलाई प्रभावमा पारेर साहित्यकै नाममा दलाली गर्दै आएको नइ प्रकाशनले राखेका विभिन्न पुरस्कारहरूको स्रोतहरू के हुन् भन्नेचाहिँ अहिलेसम्म गुपचुप नै देखिन्छ । नरेन्द्रराज प्रसार्इं र इन्दिरा प्रसाईंले दुई दशकअघि स्थापना गरेको नइ प्रकाशनले हरेक व्यवस्था...

चक्रपथ

बीजकोयाका हाकिमको यो हर्कत

काठमाडौं । प्रजनन पिँढी बीजकोया स्रोत केन्द्र बन्दीपुर तनहुँका हाकिम शंकरप्रसाद न्यौपानेको चर्तिकलाले सीमा नाघेको छ । अवकाशको केही महिना बाँकी रहँदा वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृतको हैसियतमा रहेका उनले अनियमिता र भ्रष्टाचारको शृंखला नै चलाएको भन्दै सर्वत्र गुनासो आएको छ । माहुरी, च्याउ, रेशम खेतीलगायत बालीको विकास, विस्तार र अनुसन्धानसमेतको...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

‘गीता’ को राजनीति

कुनै वैचारिक मुद्दाका आधारमा नभई व्यक्तिगत टकरावको उत्पत्ति हुँदा विभाजनको पीडा झेल्ने नेपालका सीमित राजनीतिक दलमा पूर्वपञ्चहरूको पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले बदनामी कमाउँदै आएको छ । विभाजन र एकताको अनेक अभ्यास गरिसकेको सो पार्टी पछिल्लो समय फेरि एकताको सूत्रमा बाँधिएको छ । पछिल्लो समय तीन समूहमा विभाजित राप्रपा केही दिनपूर्व...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

फरक स्वरध्वनि

तीन दशकयता कविता–कर्म र साधनामै व्यस्त छन्, वीरु बाङ्देल । सिक्किमका बासिन्दा बाङ्देलले नेपाली भाषामा उम्दा काव्य सिर्जना गरेर पृथक पहिचान बनाउँदै आएका छन् । कवितालाई नै लेखनको मूल विषय बनाएका उनले आजको समाज र राजनीतिक परिस्थितिहरूको भित्री यथार्थको अभिव्यक्ति धेरै नै प्रभावशाली ढंगले पस्किँदै आएका छन् । उनको पछिल्लो...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • चिरायुको कर्जा फाइल किन गायब ?

    काठमाडौं । पदीय दुरुपयोगको चरम नमुना हेर्नुपरे नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर चिन्तामणि सिवाकोटीले आफू पदमा रहँदा गरेका अनियमित कार्यहरू हेरे पुग्छ । विगतमा आफूले गरेका अनियमित कार्यहरूबाट सफाइ पाएको दाबी सिवाकोटीले गरे पनि कतिपय कसुरमा भने उनीमाथि कारबाही भएको छैन । डेपुटी गभर्नर भएपछि सिवाकोटीले चिरायु अस्पतालको कर्जा प्रवाह...
  • म्याट्रेस खरिदको १५ करोड फ्रिज हुने खतरा

    काठमाडौं । सरकारले दिएको पैसा समयमा नै खर्च गर्न नसक्दा नेपाल प्रहरीको म्याटेस खरिदका लागि छुट्याएको १५ करोड ४० लाख रुपैयाँ फ्रिज हुने अवस्था देखिएको छ । आर्थिक वर्ष सकिन अब चार महिना मात्र बाँकी छ । यो चार महिनामा नेपाल प्रहरीले खरिद गर्न सक्ने अवस्था नरहेको बताइन्छ । यो...
  • मुद्दती खाताको परिचय नै फे¥यो एनआईसीले

    काठमाडौं । एनआईसी एसिया बैंकले मुद्दती खातामा उच्च ब्याजदर सँगै २१ लाख रुपैयाँसम्मको बिमा सुविधा पनि दिँदै आएको छ । सर्वाधिक उच्च ब्याजदर पाइने खाताका रूपमा चिनिएको मुद्दती निक्षेप खातामा एनआईसी एसिया बैंकले न्यु सुपर चामत्कारिक मुद्दती निक्षेप खाता खोलेकै आधारमा बिमा सुविधा पनि थप गरेको हो । यसअघि विभिन्न...