28th March 2020, Saturday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

ढुंगे युगतिर डोर्याउने धृष्टता

ढुंगे युगतिर डोर्याउने धृष्टता

केही दिनपूर्व, प्रदर्शनीमार्गको एउटा पुस्तक पसलको दराजमा सजाइएको एउटा पुस्तकमा आँखा प¥यो, जुन पुस्तक एकजना विदेशी लेखकले लेखेका थिए र जसमा उनले नेपालका हिमालीदेखि अरु भूभाग घुम्दाका अनुभवलाई उतारेका थिए । हरेक पुस्तक किन्दा छुट लिने बानी नै परिसकेको हुँदा पुस्तक बिक्रेतालाई सोधें, ‘यो पुस्तक किन्दा कति छुट पाइन्छ ?’
ती पुस्तक बिक्रेताले एकै पटक बेखुसी र लाचारी प्रकट गर्दै भने, ‘अचेल छुट दिन सकिन्न, सर । सरकारले १० प्रतिशत कर लगाएपछि हामी छुट दिन असमर्थ भएका छौं ।’ उनले पाठकहरूलाई विदेशी पुस्तकमा छुट दिन नसकिने असमर्थता मात्र जनाएनन्, १० प्रतिशत भन्सारदर लागु गरेपछि विदेशी पुस्तक आयात र बिक्रीमा त्यसले गहिरो असर परेको छ र पुस्तक बिक्री व्यवसायमा आबद्ध भएर रोजी–रोटी धानिरहेकाहरूले वैकल्पिक व्यवसाय खोज्नुपर्ने दिन नजिकिँदै गइरहेको कटु यथार्थ पनि व्यक्त गरे ।
आर्थिक वर्ष २०७६÷७७ मा सरकारले विदेशी पुस्तक आयात गर्दा १० प्रतिशत भन्सार दर लागु गरेपछि पुस्तक आयात स्वात्तै घट्न पुगेको छ । भन्सारदर लागु भएयता पुस्तक आयात ५० प्रतिशतले घटेको तथ्यांक बाहिर आएको छ । पुस्तक आयात घटेसँगै त्यसको सोझो मारमा बिक्रेता र पाठकहरू परेका छन् । अझ धेरैभन्दा धेरै मर्कामा त उच्च शिक्षा अध्ययन गर्ने विद्यार्थीहरू परेका छन्, जो विदेशी पुस्तकमा नै निर्भर रहँदै आएका छन् । १० प्रतिशत भन्सारदर लागु गरेसँगै बिक्रेताहरूले पुस्तक मगाउन सकिरहेका छैनन् । किनभने, पाठकहरू महँगो मूल्यमा पुस्तक किन्न हच्किने गरेका छन् । र, जति पनि पुस्तकहरू आयात भएका छन्, त्यसमा पाठकहरूले सून्य प्रतिशत छुट पाउँदा उनीहरू झनै मारमा परेका छन् ।
आखिर, पुस्तक आयातमा भन्सारदर लागु गरेर सरकार किन आम पाठकप्रति कठोर बन्न खोजेको हो ? यो समस्या झेल्न बाध्य बिक्रेता, पाठकहरूले अहिले सरकारतिर यस्तै प्रश्न सोझ्याइरहेका छन् । र, लागु गरिएको भन्सारदर हटाएर बिक्रेता र पाठकलाई न्याय गर्ने दिशामा सरकारले तत्काल तत्परता देखाउने संकेत कतैबाट देखिएको छैन । अझ, सरकार त ज्ञान र सूचनामाथि जनताको पहुँचलाई न्यून गर्ने र घुमाउरो रूपले प्रतिबन्ध नै लगाउने दिशामा उन्मुख बन्दै गइरहेको अर्थमा समेत बुझ्न थालेका छन् ।
आमनेपाली पाठकको अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्म पहुँच छैन । भारतलगायत अरू मुलुकमा प्रकाशित पुस्तकहरू नेपाली बिक्रेताले मगाएकै आधारमा ती देशहरूका पुस्तकमा नेपाली पाठकको पहुँच हुँदै आएको छ । विदेशमा बस्ने वा विदेश यात्रा गर्नेहरूले पुस्तक किनेर पढ्न त सक्लान् तर आमनेपाली पाठकको हैसियत त्यो तहसम्म विकसित भइसकेको छैन र पुस्तकमा भन्सारदर तोकिदिएपछि धेरैभन्दा धेरै मारमा पुस्तक अध्ययनमा अत्यधिक रुचि राख्ने पाठकहरू परेका छन् । पाठकहरूको पीडा त छँदैछ, बिक्रेताहरू पनि ‘खाऔं भने दिनभरिको सिकार, नखाऔं भने कान्छा बाउको अनुहार’ अवस्थामा पुगेका छन् । भन्सारदर तिरेर पुस्तक नल्याऔं त व्यवसाय सुक्ने, ल्याऔं भने पाठकले महँगो मूल्यमा पुस्तक किन्न आनाकानी गर्छन् । अझ, आफूले आयात गरेका पुस्तकहरू बिक्री भएनन् भने के गर्ने ? पाठकहरूको मर्कासँगै बिक्रेताहरू पनि पिल्सिएका छन् ।
ज्ञान र सूचना कुनै पनि समाज विकासका लागि रक्तसञ्चारजस्तै हो । समाजलाई गतिशील तुल्याउने र त्यसका अंगअंगमा रक्तप्रवाह गर्ने हो भने आमजनताको ज्ञान र सूचनामाथिको पहुँचलाई विस्तार गर्नुको विकल्प देखिँदैन र राज्यले पनि त्यसमा होस्टेमा हैंसे गर्नुपर्छ । तर, पछिल्लो समय भने निजी क्षेत्रले विदेशी पुस्तक आयात गर्ने र आमपाठकसामु सुलभ मूल्यमा पु¥याउने कार्यप्रति सरकार बाधक देखिएको छ । आखिर, प्रगतिशील र अग्रगामी सोच बोकेको वर्तमान कम्युनिस्ट सरकारले किन यस्तो मध्ययुगीन कदम चालिरहेको छ ? ज्ञान र सूचनाको मुहान बन्द गर्ने कार्यमा किन सरकारले अग्रसरता देखाइरहेको छ ? अहिले यस्ता यावत् प्रश्नहरू उब्जिएका छन्, जसले जोकोहीलाई सोचमग्न तुल्याउन बाध्य पार्छ र भन्नैपर्ने हुन्छ कि आमपाठकलाई पठन संस्कृतिबाट विमुख तुल्याउन खोजेर कुन दिशातिर समाजलाई डो¥याउन चाहिरहेको छ ? ज्ञान र सूचनाका भोका आमपाठकलाई पुस्तकमाथिको पहुँचबाट विमुख तुल्याएर समाजलाई ढुंगे युगतिर डो¥याउन चाहनु दुःखद र दुर्भाग्यपूर्ण पक्ष हो ।
जसरी अमेरिकालगायत अरू विकसित मुलुकहरूले तेस्रो विश्वका मुलुकहरूलाई ज्ञान र सूचनाको पहुँचमा पछि पार्दै आइरहेको छ । ती देशहरूले तेस्रो विश्वलाई तौलेर, जोखेर मात्र आफ्ना ज्ञान दिन चाहन्छन् । र, अहिले पनि ज्ञान र सूचनाको अथाह भण्डार तिनै विकसित मुलुकहरूसँगै छ । के हाम्रो सरकारले पनि जनतालाई ज्ञान र सूचना तौलेर दिने कार्यमा अग्रसरता देखाउन चाहेको हो ? पुस्तकमाथि थोपरिएको भन्सारले यस्ता अनगिन्ति प्रश्नहरू उठाएका छन् र जसको चित्तबुझ्दो जवाफ आमपाठकले खोजिरहेका छन् ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • प्रदेश प्रमुखकसँग राष्ट्रपति रुष्ट

    काठमाडौं । संवैधानिक भूमिका र पदीय मर्यादालाई बिर्सिंदै राजनीतिक दलका प्रमुखको निवासमा पुगेर मागपत्र पेस गरेको सूचना पाएपछि राष्ट्रपति विद्या भण्डारी प्रदेश प्रमुखहरूसँग रुष्ट भएकी छन् । प्रदेश प्रमुखहरूको त्यस्तो कदमले लज्जाबोध गराएको भन्दै संविधानविद्ले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने आमनागरिकसमेत आक्रोशित भएका छन् । प्रसंग गत २ गतेको हो...
  • रोकिएन हायातको मनपरी

    काठमाडौं । २७ वर्षअघि अर्थात् २०४९ सालदेखि आफूखुुसी गर्दै आएको तारागाउँ रिजेन्सी होटल्स लिमिटेडको मनपरी अझै रोकिएको छ । होटलले फेरि आफूखुसी सम्पत्ति तथा दायित्व मूल्यांकन (डीडीए) गराउने चलखेल सुरु गरेको छ । घाटा देखाउँदै नेपाल सरकारको लगानी ३९.६७ प्रतिशतबाट घटेर ९.०१ प्रतिशत घटाएको हायातले फेरि चलखेल सुरु गरेको हो...
  • दलाली गर्दै, पुरस्कार दिँदै

    काठमाडौं । साहित्यका नाममा दलाली गर्नेहरूको हामीकहाँ कमी छैन । लामो समयदेखि विभिन्न शक्तिकेन्द्र र व्यक्तिहरूलाई प्रभावमा पारेर साहित्यकै नाममा दलाली गर्दै आएको नइ प्रकाशनले राखेका विभिन्न पुरस्कारहरूको स्रोतहरू के हुन् भन्नेचाहिँ अहिलेसम्म गुपचुप नै देखिन्छ । नरेन्द्रराज प्रसार्इं र इन्दिरा प्रसाईंले दुई दशकअघि स्थापना गरेको नइ प्रकाशनले हरेक व्यवस्था...

चक्रपथ

बीजकोयाका हाकिमको यो हर्कत

काठमाडौं । प्रजनन पिँढी बीजकोया स्रोत केन्द्र बन्दीपुर तनहुँका हाकिम शंकरप्रसाद न्यौपानेको चर्तिकलाले सीमा नाघेको छ । अवकाशको केही महिना बाँकी रहँदा वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृतको हैसियतमा रहेका उनले अनियमिता र भ्रष्टाचारको शृंखला नै चलाएको भन्दै सर्वत्र गुनासो आएको छ । माहुरी, च्याउ, रेशम खेतीलगायत बालीको विकास, विस्तार र अनुसन्धानसमेतको...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

‘गीता’ को राजनीति

कुनै वैचारिक मुद्दाका आधारमा नभई व्यक्तिगत टकरावको उत्पत्ति हुँदा विभाजनको पीडा झेल्ने नेपालका सीमित राजनीतिक दलमा पूर्वपञ्चहरूको पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले बदनामी कमाउँदै आएको छ । विभाजन र एकताको अनेक अभ्यास गरिसकेको सो पार्टी पछिल्लो समय फेरि एकताको सूत्रमा बाँधिएको छ । पछिल्लो समय तीन समूहमा विभाजित राप्रपा केही दिनपूर्व...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

फरक स्वरध्वनि

तीन दशकयता कविता–कर्म र साधनामै व्यस्त छन्, वीरु बाङ्देल । सिक्किमका बासिन्दा बाङ्देलले नेपाली भाषामा उम्दा काव्य सिर्जना गरेर पृथक पहिचान बनाउँदै आएका छन् । कवितालाई नै लेखनको मूल विषय बनाएका उनले आजको समाज र राजनीतिक परिस्थितिहरूको भित्री यथार्थको अभिव्यक्ति धेरै नै प्रभावशाली ढंगले पस्किँदै आएका छन् । उनको पछिल्लो...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • चिरायुको कर्जा फाइल किन गायब ?

    काठमाडौं । पदीय दुरुपयोगको चरम नमुना हेर्नुपरे नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर चिन्तामणि सिवाकोटीले आफू पदमा रहँदा गरेका अनियमित कार्यहरू हेरे पुग्छ । विगतमा आफूले गरेका अनियमित कार्यहरूबाट सफाइ पाएको दाबी सिवाकोटीले गरे पनि कतिपय कसुरमा भने उनीमाथि कारबाही भएको छैन । डेपुटी गभर्नर भएपछि सिवाकोटीले चिरायु अस्पतालको कर्जा प्रवाह...
  • म्याट्रेस खरिदको १५ करोड फ्रिज हुने खतरा

    काठमाडौं । सरकारले दिएको पैसा समयमा नै खर्च गर्न नसक्दा नेपाल प्रहरीको म्याटेस खरिदका लागि छुट्याएको १५ करोड ४० लाख रुपैयाँ फ्रिज हुने अवस्था देखिएको छ । आर्थिक वर्ष सकिन अब चार महिना मात्र बाँकी छ । यो चार महिनामा नेपाल प्रहरीले खरिद गर्न सक्ने अवस्था नरहेको बताइन्छ । यो...
  • मुद्दती खाताको परिचय नै फे¥यो एनआईसीले

    काठमाडौं । एनआईसी एसिया बैंकले मुद्दती खातामा उच्च ब्याजदर सँगै २१ लाख रुपैयाँसम्मको बिमा सुविधा पनि दिँदै आएको छ । सर्वाधिक उच्च ब्याजदर पाइने खाताका रूपमा चिनिएको मुद्दती निक्षेप खातामा एनआईसी एसिया बैंकले न्यु सुपर चामत्कारिक मुद्दती निक्षेप खाता खोलेकै आधारमा बिमा सुविधा पनि थप गरेको हो । यसअघि विभिन्न...