14th August 2020, Friday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

एउटै मञ्चमा गीति–सर्जकहरू

एउटै मञ्चमा गीति–सर्जकहरू

नेपाली साहित्यिक पत्रकारिताको समृद्ध इतिहासलाई अझ समृद्ध, जीवन्त र धरोहर तुल्याउन केही साहित्यिक पत्रिकाहरूको निरन्तर अवदान स्तुत्य छन् । त्यही क्रममा उभिएको साहित्यिक पत्रिका हो– ‘नवप्रज्ञापन’ । यात्राको २७ वर्षमा हिँड्दै गरेको ‘नवप्रज्ञापन’ ले पछिल्लो समय भने साहित्यका विविध विधामा विशेषांकहरू निकाल्दै आएको छ । सो पत्रिकाले अंक ८८ लाई भने गीत विशेषांकका रूपमा प्रकाशन गरेको छ । यसअघि भने भानुभक्त विशेषांक, छन्द कविता विशेषांक, लघुकथा विशेषांक, स्वअभिलेख विशेषांक, मुक्तक विशेषांक र बहुभाषा कथा विशेषांक प्रकाशन गरिसकेको सो पत्रिकाले केही स्रष्टा र स्थान–विशेषका स्रष्टाहरूमा केन्द्रित भएर विशेष अंक प्रकाशन गर्ने सुकार्य पनि गरिसकेका छन् ।
साहित्यको एउटा चम्किलो विधा हो– गीत । सर्वाधिक लोकप्रिय विधा पनि मान्न सकिन्छ, गीतलाई । किनभने, जब कुनै पनि गीति–सिर्जनालाई संगीत र स्वरको समन्वित रूपमा ढालिन्छन्, त्यसले लाखौं, करोडौं मानिसका मन–मस्तिष्कलाई झंकृत तुल्याउने शक्ति सँगाल्न पुग्छन् । हामीकहाँ सीमित शब्द–सामथ्र्यको परिचय दिने गीत विधामा कलम चलाउने स्रष्टाहरूको पंक्ति लामो भए पनि अहिलेसम्म कुनै पनि साहित्यिक पत्रिकाले गीतमा नै केन्द्रित रहेर विशेषांक प्रकाशन गरेका थिएनन् । यो कार्यमा ‘नवप्रज्ञापन’ ले बाजी मारेको छ ।
‘नवप्रज्ञापन’ को गीत–विशेषांकमा अग्रज र नयाँ पुस्ताका गीति–सर्जकका सिर्जनाहरूले यथोचित स्थान पाएका छन् । हरेक सर्जकका दुई–दुई थान गीतहरू समेटिएका छन् । अघिल्लो पुस्ताका कालीप्रसाद रिजाल, चेतन कार्की, यादव खरेल, भैरवनाथ रिमाल ‘कदम’, किरण खरेल, नगेन्द्र थापा, राजेन्द्र थापा, बीचको पुस्ताको डा. कृष्णहरि बराल, दिनेश अधिकारी, श्रीपुरुष ढकालदेखि पछिल्लो पुस्ताका भूपाल राई, रमेश क्षितिज, ज्ञानेन्द्र गदाल, चूडामणि देवकोटा, शुभ मुकारुङ, वसन्त वित्यासी थापा, विवश वस्ती, कृसु क्षेत्री, प्रमोद स्नेही, हरिराम पौडेल, वसन्तराज अज्ञातलगायत १ सय ६२ जना गीतकारका सिर्जना सजिएका छन् ।
सर्जकहरूका सिर्जनाका साथै गीतसम्बन्धी दुइटा सैद्धान्तिक आलेख पनि समेटिएका छन् । विश्वराज अधिकारीले ‘पूर्व र पश्चिममा गीतको उद्भव’ मा गीतको ऐतिहासिक पक्षलाई उघार्दै सैद्धान्तिक विवेचना गर्न चाहेका छन् भने डा. गीता त्रिपाठीले नेपाली गीत–संगीतमा केन्द्रित रहेर आफ्नो विश्लेषण पस्किएका छन् । नेपाली गीत र गजल लेखनमा समर्पित डा. कृष्णहरि बरालसँगको अन्तर्वार्ता अझ पठनीय छन् । डा. बरालको अन्तर्वार्तामा उल्लिखित विचार गीत लेखनमा लाग्न चाहने नयाँ पुस्ताका सर्जकहरूका निम्ति गहन सुझाव हुन सक्छन् ।
गीत विशेषांकका अतिथि–सम्पादक वसन्तराज अज्ञातले भने गीति–सर्जकहरूमाथि मिडियाले गर्दै आएको विभेदमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएका छन् । उनी लेख्छन्, ‘सबैभन्दा दुःखको कुरा, गायक÷गायिकाहरूको अदेखि ज्ञसम्म चर्चा गर्ने मिडियाले किन गीतकारको नाम लिँदैनन् ? यो कसको गीत ? फलानाले गाएको, अझ भनौं फलानाको । यहाँ गायक वा गायिकाको गीत भनेर चिनाइन्छ, तर त्यही समय संगीतकार यो, गीतकार यो भनिँदैन या त भन्न रुचाउँदैनन् ।’ यस्तो विभेदकारी सोच, तौरतरिका बदल्नुपर्ने र समान हैसियतको व्यवहार गर्नुपर्ने कुरामा उनले जोड दिएका छन् । अन्ततः नेपाली गीत लेखन क्षेत्रमा समर्पित सर्जकहरूलाई एउटै मञ्चमा उभ्याउने कार्य गरेकामा सम्पादक÷प्रकाशक नवराज रिजाल धन्यवादका पात्र बनेकामा कुनै दुईमत देखिँदैन । स्तुत्य छन् उनको कार्य ।
कृति ः नवप्रज्ञापन (गीत विशेषांक)
विधा ः गीत विशेषांक
सम्पादक÷प्रकाशक ः नवराज रिजाल
अतिथि सम्पादक ः वसन्तराज अज्ञात
पृष्ठ ः २२४
मूल्य ः रु. ५००।–

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • कोरोनाका नाममा ३२ लाख झ्वाम

    काठमाडौं । कोभिड–१९ अर्थात् कोरेनाका कारण संसारभरि आक्रान्त फैलिरहेको बेला केहीलाई भने यो आर्थिक दुरुपयोग गर्ने मेलो भएको छ । जिल्ला अस्पताल तनहुँका कर्मचारीहरूले प्रदेश सरकारले पठाएको ५० लाख रकम त्यसैगरी मनपरी ढंगले भत्ताका नाममा खर्च गरेका छन् । आइसोलेसन र क्वारेन्टिनमा सिटामोलसम्म पुग्न नसकेको बेला सबै आइसोलेसन केन्द्रमा अत्यन्त...
  • काम रोकेर आन्दोलनमा व्यस्त

    काठमाडौं । कोभिड–१९ को जोखिम झन् बढ्दै गएको छ । विश्वव्यापी रूपमै यो महामारीले सताउँदा अग्रपंक्तिमा रहेर स्वास्थ्यकर्मीका साथै अस्पतालमा कार्यरत कर्मचारीहरूले महामारीविरुद्ध आफूहरूलाई उभ्याए । नेपालका स्वास्थ्यकर्मीहरूले पनि कोभिड–१९ मा खेलेका भूमिकालाई सराहना गर्ने गरिएको छ । तर, कोभिड–१९ को जोखिम बढ्दै जाँदा निजामती कर्मचारी अस्पतालमा कार्यरत कर्मचारीहरू भने...
  • ६ अर्ब उठ्नेमा अझै आशंका

    काठमाडौं । डेडिकेटेड र टंक लाइनको महसुल विवाद सुल्झाउने जिम्मा विद्युत् नियमन आयोगलाई दिने भित्री तयारी चलिरहे पनि सो आयोगको क्षमतामाथि प्रश्नचिह्न उब्जिएको छ । यो विवाद सुल्झाउन आयोगले नसक्ने जिकिर गर्न थालिएको छ । तर, ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले भने सो आयोगलाई नै जिम्मा दिन खोजेको छ ।...

चक्रपथ

चारवटै विषयगत सभापति यथावत्

काठमाडौं । राष्ट्रियसभा अन्तर्गतका समितिहरूमा भएको सभापतिको निर्वाचनमा सबै समितिका सभापतिहरू निर्विरोध निर्वाचित भएका छन् । हाल निर्विरोध निर्वाचित भएकाहरू नै यसअघि पनि त्यही समितिका सभापति थिए । कार्यकाल सकिएपछि पुनः उनीहरूलाई नै सभापतिमा चयन गरिएको हो । समिति सभापति चयन गर्न शुक्रबार निर्वाचन भएको हो । निर्वाचनबाट प्रत्यायोजित व्यवस्थापन...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

पारिजात ः एउटी स्वाभिमानी स्रष्टा

दार्जिलिङको सुन्दर प्रकृतिको काखमा डुबुल्की मार्दै कहिले फ्रकभरि चाँपका कोपिला बटुलेर नागबेलीको माला लगाएर, जंगलमा लुकामारी खेलेर बाल्यकाल बिताएकी पारिजातको प्रारम्भिक शिक्षा त्यही नै सम्पन्न भएको थियो । सांस्कृतिक कार्यकलापमा बढी रुचि देखाउने पारिजातको पढाइ भने मध्यमस्तरको थियो । उनले अनौपचारिक रूपमा घरमै केही अध्ययन गरेर औपचारिक अध्ययनका लागि दार्जिलिङका...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

छोटो क्यानभासको चित्र

सामन्तकालीन अर्थ, सामाजिक, राजनीतिक र सांस्कृतिक व्यवस्थाले नारीलाई एउटा ‘तुच्छ वस्तु’ का रूपमा परिभाषित ग¥यो । नारीको बहुमुखी अस्तित्वलाई स्वीकार गर्न तत्कालीन समाजव्यवस्थाले चाहेन । एउटा भनाइ नै बन्यो, ‘वीर भोग्या वसुन्धरा...।’ सामन्तवादभन्दा धेरै हिसाबले प्रगतिशील ठानिने पुँजीवादले पनि नारीलाई ‘वीर भोग्या वसुन्धरा’ को तहभन्दा माथि उकास्ने चाहना राखेन ।...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • प्रहरी कार्यालयले नै कोरोनो ल्याउने त्रास

    काठमाडौं । गोंगबुस्थित एक होटलमा बस्दै आएका रोल्पाका कृष्णबहादुर बोहोराको हत्याप्रकरणमा नेपालप्रहरीले तत्कालै चितवनबाट अभियुक्तप्रकाउ गरेर अनुसन्धानमा सफलताप्राप्त गरेको छ । चितवनकीकल्पना मुडभरी (पौडेल) ले आफैंले हत्या गरेको स्वीकारसमेत गरिसकेकीछन् । तर, सोही सन्दर्भमामंगलबार महानगरीय प्रहरी परिसर टेकुमापत्रकार सम्मेलन गरेर भने प्रहरीले उल्टै कोरोना संक्रमण पो फैलायो किभन्ने आशंका बढाएको...
  • कमलामाई–मेसान मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध कायमै

    काठमाडौं । सिन्धुलीको कमलामाई नगरपालिका र चीनको सिचुवान प्रान्तस्थित मेसान सिटीबीच मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध स्थापना भएको छ । बुधबार आयोजना गरिएको भर्चुअल समारोहमा कमलामाई नगरपालिकाका प्रमुख खड्ग खत्री र मेसान सिटीका मेयर ह्यु आनखुनले समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गरे । दुवै नगरका प्रमुखले आपसी हितका आधारमा मैत्रीपूर्ण सहयोग आदानप्रदान गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्...
  • सेनाका परिवारलाई ७ लाख रुपैयाँ

    काठमाडौं । मोेटरसाइकल दुर्घटनामा परी असामयिक निधन भएका नेपाली सेनाका सिपाही शिवराज रानाका परिवारलाई मेगा बैंक नेपाल लिमिटेडले बिमाबापत ७ लाख रुपैयाँ प्रदान गरेको छ । मेगा बैंकमा ‘मेगा कर्पोरेट बेनिफिट सेभिङ अकाउन्ट’ खोलेका दिवंगत सैनिक जवान रानालाई मेगा बैंकले सोही खाताको बिमाबापत ७ लाख रुपैयाँ हस्तान्तरण गरेको हो ।...