11th July 2020, Saturday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

आफ्नो क्षत्रमा एउटै पनि योजना नपर्दा मलाई कस्तो भएको होला ?

आफ्नो क्षत्रमा एउटै पनि योजना नपर्दा मलाई कस्तो भएको होला ?

० पछिल्लोपटक संसद्मा आरोप प्रत्यारोपको शृंखला चलिरहँदा तपाईं यसमा अगाडि हुनुहुन्छ, तपाईंले प्रमुख प्रतिपक्षी दलका नेताको नाम किन बिगारेर उच्चारण गर्नुभएको ?
संसद् भनेको आफैंमा नेपाली जनताको सार्वभौम अंग हो । त्यहाँ जनताले हामीलाई आफ्ना प्रतिनिधिहरूले के गर्छन् भनेर चनाखोपूर्ण ढंगले हेरिरहेका हुन्छन् । तसर्थ हाम्रा भाषाशैली, व्यवहारलगायत सबै कुरा सभ्य, शिष्ट र मर्यादित हुनुपर्छ भन्ने अर्थमा मैले नियमापत्ति मात्र गरेको हुँ ।
० तर तपाईंको शब्द पनि आपत्तिजनक थियो नि ?
खासगरी सदन भनेको प्रतिनिधिसभा नियमावलीमुताबिक चल्छ, चलाइनुपर्छ । नियमावलीमा राखिएका प्रावधान जे छन्, त्यहीअनुसार हुनुपर्छ । तर सदनमा पछिल्लो समय त्यस्ता प्रवधानहरूभन्दा ठ्याक्कै बाहिर गएर सदन सञ्चालन भइरहेको हुनाले र संसदीय मर्यादाभन्दा बाहिर गएर, हामीले बनाएका नियमहरूको विपरीतमा गएर कामहरू भइरहेकाले मैले नियमापत्ति गरेको हुँ ।
० जस्तै ?
जुन नियमावली छ, त्यो सर्वसम्मत ढंगले पास भएको हो । त्यसलाई उल्लंघन गरेर जुन अभिव्यक्ति आइरहेका छन्, जुन गतिविधि भइरहेको छ, त्यो संसदीय परम्परा, मूल्य–मान्यताका हिसाबले पनि र समाजलाई हामीले दिने सन्देशका हिसाबले पनि त्यो अमर्यादित, असभ्य र अशिष्ट भएको हुनाले त्यसलाई सच्चियोस् र रेकर्डबाट हटाइयोस् भनिएको हो । मेरो चासो पनि जनप्रतिनिधिहरूको भाषा मर्यादित हुनुपर्छ अझ संसद जस्तो मर्यादिन ठाँउमा त झनै जिम्मेवार हुनुपर्छ भन्ने नै हो । नियमावलीको धारा २१ को (ङ) मा प्रस्ट ढंगले शिष्टतासम्बन्धी विषय उल्लेख गरिएको छ ।
प्रधानमन्त्रीले ‘म बोल्छु’ सदनलाई सम्बोधन गर्छु भन्दा बोल्न नदिने, बेल घेर्ने, यो एक प्रकारको संसदीय अभ्यासमा निष्कृट र अराजक काम हो । सदनलाई जवाफ दिनुपर्छ, बोल्नुपर्छ भनेर माग गरिनुपर्ने ठाउँमा बोल्छु भन्दा रोक्ने ?
० कांग्रेसले पछिल्लो समय किन यस्तो गरिरहेको भन्ने लाग्छ तपाईंलाई ?
कांग्रेस अहिले एजेन्डाविहीन छ । निर्वाचनबाट पराजित भइसकेपछि भीरमा लडेको गोरुले घाँस भेट्दा घाँस र रूख भेट्दा रूख समात्न खोजेजस्तै ताल छ कांग्रेसको । अर्को भाषामा भन्दा सत्ताबिनाको कांग्रेस पानीबिनाको माछा जस्तो छटपटाइरहेको छ । कहिले कोही धर्ना बसेपछि त्यसैलाई उसले समात्छ, कोही सडकमा आयो भने कांग्रेसले त्यसैलाई समात्छ । उसले एउटा जिम्मेवार प्रतिपक्षको भूमिका निर्वाह गर्नुपर्नेमा त्यसो गर्न सकेको छैन । पाँच वर्षका लागि जनताले नेकपालाई विश्वास गरेको हो । तर, कांग्रेस छोटो समयमै अत्तालिइसक्यो । ऊ आफूलाई संसदीय परम्पराको हिमायती त भन्छ, तर उसका पछिल्ला गतिविधि सरासर संसदीय व्यवस्थाका मूल्य–मान्यताविरुद्ध छ । त्यही सन्दर्भमा उसले बोल्ने भाषा, शैली, शिष्टता हराउँदै गएका छन् । त्यसैले, आइतबार मैले बोल्ने क्रममा सचेत गराउन खोजेको हो ।
० तर केही दिनअघि पनि तपाईंले बोल्न भनेर समय लिएर रोस्ट्रममा गएपछी निकै बेरसम्म केही नबोली बस्नु भयो। यो चाहिँ संसदीय मर्यादाभित्र पर्छ ?
नेपाल सरकारको नीति तथा कार्यक्रममा राम्रै थियो । हामीले जनताका बीचमा कसम खाएका कुराहरूलाई समग्रमा समेटेर बजेट आउनुपथ्र्यो । चुनावी घोषणपत्रमार्फत हामी चुनाव लडेको र त्यसैको आधारमा झन्डै दुई तिहाइ आएकाले अहिले पनि घोषणापत्रअनुसार बजेट आउनुपथ्र्यो । बजेटमा समन्याय र सन्तुलनमा आधारित हुनेगरी प्रत्येक विभागीय मन्त्रालयहरूले कार्यक्रम बाँडफाँट गर्नुप¥यो । यदि यसो गरिएन भने त्यहाँ असमानता हुन्छ । विभेद हुन्छ । बजेटको सार निकाल्दा एकदमै राम्रो छ । अंशमा जाँदा विभेदकारी छ भनेर मैले बोलें । गएवर्षभन्दा राम्रो, जनताको पक्षमा र प्रगतिशील बजेट हुँदाहुँदै पनि केही त्रुटि भएका छन् । खासगरी सहरी विकास मन्त्रालयको वार्षिक कार्यक्रमका सन्दर्भमा मेरो असहति हो । र, मैले नबोलेर उक्त मन्त्रालय र मन्त्रीप्रति सांकेतिक विरोधका साथै असहमति प्रकट गरेको हुँ । उक्त मन्त्रालयबाट गत वर्ष पनि मेरो निर्वाचन क्षेत्रमा शून्य कार्यक्रम, यस वर्ष पनि त्यस्तै । त्यसपछि सो मन्त्रालयले ल्याएको वार्षिक कार्यक्रम विभेदकारी, अन्यायापूर्ण र नितान्त्र मन्त्रीकेन्द्रित भएको हुनाले म एउटा सत्तापक्षको सांसद हुनुको नातामा रचनात्मक विरोध तथा सांकेतिक विरोधको नमुना प्रस्तुत गरेको हुँ । यो संसदीय परम्पराभित्रको नयाँ ढंगको विरोधको थालनी हो भन्ने मलाई लाग्छ ।
० विरोधको नयाँशैलीका नाममा जे पनि गर्न मिल्छ ?
मलाई निर्वाचित गर्ने मेरा समग्र मतदाताको ध्यान आकर्षित गर्नु थियो । मैले मेरो पार्टीको ध्यान आकर्षित गर्नु थियो । मैले सरकारलाई घच्घच्याउनु थियो । मैले सरकारका समग्र मन्त्रीहरूले गरेको विभेदमा ध्यानाकर्षण गराउनु थियो । त्यस विचार गरेर मैले मलाई दिइएको ६ मिनेटमध्ये चार मिनेट मौनधारण गर्ने र दुई मिनेटभित्र सो मौनधारण किन गरें भनेर प्रस्ट पार्ने उद्देश्यका साथ म त्यहाँ गएको थिएँ ।
० समस्या समाधान भयो त ?
विडम्बना छ । भएन । सांसदहरूले योजना तथा कार्यक्रम पारिदिनुप¥यो भन्दै मन्त्रीहरूका ढोका ढक्ढक्याउन जाने परम्पराको नै अन्त्य हुनुप¥यो भन्ने मेरो माग छ । नत्र त्यस्तो काम गर्ने राष्ट्रिय योजना आयोग खारेज गर्दा हुन्छ । त्यहाँका पदाधिकारी के जागिर खान मात्र पठाइएको हो ? हरेक मन्त्रीकहाँ म आफैं पनि गए । योजनाहरू दिएँ । एउटा पनि नपरेपछि मलाई कस्तो हुँदो हो ? मन्त्रीहरूले सबै १ सय ६५ निर्वाचन क्षेत्रलाई नै आधार बनाएर ७ सय ५३ वटा पालिकालाई आधार बनाएर कार्यक्रम र बजेट विनियोजन गर्नुप¥यो । पहुँच हुनेहरूकोमा कार्यक्रम गएको गयै हुने अनि पहुँच नहुनेकोमा कार्यक्रम नजाने कुरा विभेदकारी हो । मैले मेरो क्षेत्रको मात्र कुरा गरिनँ । म प्रतिनिधि पात्र हुँ । मजस्ता थुप्रै सांसद हुनुहुन्छ त्यस्तो खालको । म चैतको ११ गते मन्त्रीलाई भेट्न गएँ । उहाँले ढिलो आउनुभयो, कार्यक्रम तय भइसक्यो भनेर जवाफ दिनुभयो तर त्यसको २० दिनपछि कुनै एकजना पत्रकार र मेरा साथीले मैले यो कार्यक्रमका लागि भेटेर मन्त्रीलाई अनुरोध गरें भनेर फेसबुकमा जानकारी दिनुभएको थियो । पछि हेर्दा सो कार्यक्रम समाविष्ट रहेछ । योभन्दा हदैको विभेदकारी कदम के हुन्छ ?
० सांसदहरू नीति र कानुन बनाउने हो, योजनाको फाइल बोकेर हिँड्नु र निर्वाचन क्षेत्रका आधारमा बजेट दिनु दुवै काम गलत हो, बजेट दुरुपयोग भैरहेको छ, विकास काम गाउँपालिकाले गर्ने हो भन्ने तर्क छ नि ?
गाउँमा जन्मिएका, काठमाडौं आएका र पछि काठमाडौंबाट कहिल्यै गाउँ नगएकाहरूले गर्ने कुतर्क हो यो । विकासविरोधी, जनविरोधीहरूको कुर्तक हो । विभिन्न एनजिओ आइएनजीओका प्रतिवेदन र कार्यपत्र लेख्ने, त्यहीका आधारमा खाएर बाँच्नेहरूले नबुझीकन गरिएको तर्क हो । किनभने, स्थानीय तहको जे मोडालिटी छ निर्वाचनको, प्रदेश र संघको पनि त्यही मोडालिटीमा गएर चुनाव गरिने र जित्ने हो । भोलि त्यतातिर पनि जान सकिएला तर अहिले बेला भएको छैन । हामीले घोषणापत्रमार्फत चुनाव लडेका छौं । यदि त्यो हो भने प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूलाई पनि यो कुरा लागू हुनुप¥यो नि । जाँदाजाँदै, पहल गर्दागर्दै त यो खालको विभेद छ, नजाँदा के हुन्थ्यो ? जो मन्त्री छ वा जो सत्तामा छ, त्यसका मात्र जनता हुन् । अर्को कुरा म नीति निर्माण मात्र गर्छु भनेर निर्वाचन लडेको होइन । मैले नीति निर्माण सँगसँगै विकासको नेतृत्व गर्छु पनि भनेको छु । टोल बनाउँछु भनेको छु । भौतिक पूर्वाधरमा ध्यान दिन्छु भनेको छु । सामाजिक विकृति विसंगतिलाई अन्त्य गर्नेगरी जान्छु भनेको छु । त्यसैले विकासँग हाम्रो अन्तरनिहीत सम्बन्ध छ । कुनै बाटो भत्कियो र हाम्रो ध्यान पुगेन भने तपाईंहरूले नै लेख्नुहुन्छ कि बाटोको यस्तो हालत छ, हिजो निर्वाचनमा आश्वासन दिने सांसद कहाँ सुतेको छ भनेर । कुनै देशको फोटोकपी जस्ताको तस्तै पेस्ट गर्नुपर्छ भन्ने काँही छैन । बरु, तीनवटै सरकारको योजना र विकासको समन्वय गर्न एउटा समन्वयकारी संयन्त्रको आवश्यकता छ । यो त जनप्रतिनिधिलाई कमजोर र अलगथलग बनाएर व्यवस्थालाई कमजोर बनाउने मानसिकताबाट आएको अभिव्यक्ति हो ।
० तपाईंकै पार्टीको झन्डै दुई तिहाइको सरकार छ, समग्रमा सरकारको भूमिका कस्तो मूल्यांकन गर्नुभएको छ ?
हामीले सरकार चलाइराख्दा जुन खालको हाम्रो र आमजनताको अपेक्षा थियो यस सरकारप्रति, त्यो अपेक्षामुताबिक काम भएको छैन । तर केही पनि हुँदै नभएको होइन । यो सरकार आउँदा र पहिलेको अवस्था तुलना गरौं न । आकाश जमिननको फरक छ । केही पर्फमेन्सहरू पुगेको छैन । जसको पर्फमेन्स भएन, जसले काम गर्न सकेन, त्यस्तालाई पार्टीले फिर्ता बोलाउनुपर्छ । त्यहाँ जागिर खान जाने होइन, काम गर्न जाने हो । त्यति मात्र होइन, संसदभित्र पनि केही सांसद यहाँ आउने तर हाजिर गरेर तलब लिनेबाहेक अन्य केही काम देख्दिनँ म केहीका । सुरुमै अपडेट सबै हुनुपर्छ भन्ने छैन । तर, यहाँ आइसकेपछि अपडेट त हुनुप¥यो नि ।
० दुई पार्टीबीचको एकता तलसम्म पुग्नमै यति ढिलाइ किन भयो ? दोष कसको छ यसमा ?
हरेक क्रान्ति र परिवर्तनसँगै त्यसको लक्ष्यअनुसार काम गर्न सकेनौं भने क्रान्तिसँगै प्रतिक्रान्ति पनि हुन्छ । जेठ ३ गते एकिकरण घोषणा भइसकेपछि त्यसको राप र ताप हामीले कायम गर्न सकेनौं । एक वर्षसम्म त्यसको सांगठनिक एकता हुन सकेन । नेतृत्वले ढिला ग¥यो । एक वर्ष पहिल्यै गर्न सक्ने कुरा जँुगाको लडाइँले एक वर्ष ढिला भयो । व्यक्ति कसको ल्याउने, को ल्याउने वा नल्याउने भन्ने मै हामी अल्मलियौं । पार्टी नेतृत्व त्योभन्दा माथि नउठेका कारण समस्या भएको हो । यो दोष सबैलाई दिन जरुरी छैन । सम्पूर्ण निर्णय सचिवालयले गरेको हो । सचिवालयका पनि निश्चित नेताहरूले गर्नुभएको हो । फेरि पनि तेरो मान्छे र मेरो मान्छे कतिजना रहने भन्ने कुरामा नेतृत्व अल्झिरहेको छ । यसले पार्टीलाई ऊर्जा दिन सकेको छैन । त्यस्ता स्वार्थका कारण आज कम्युनिस्ट पार्टी अनिर्णयको बन्दीको सिकार भइरहेको छ । यसले आमनेपाली जनताहरूलाई निराश बनाइरहेको छ ।
० तपाईंकै प्रदेशमा पनि भीम रावल र कर्ण थापाका स्वार्थ र टकरावका कारण पार्टी भताभुंग भयो भन्छन् नि ?
मलाई त्यस्तो लाग्दैन । अहिलेसम्म भीम रावलले कसैलाई निषेध गरेको वा दोषारोपण गरेको मैले कहीँ सुनेको छैन । सुदूरपश्चिम त्यस्तो ठाँउ हो, जो एकतापछि सबैभन्दा कार्यान्वयन गर्ने ठाउँ हो । पहिलो भेला पनि सुदुरुपश्चिमले सम्पन्न गरेको छ ।
पार्टी एकिकरणपछि प्रत्येक जिल्ला जिल्लामा नेताहरू पुग्नुभएको छ । कतिपय स्थानमा साथीहरूले आफ्नो पदीय जिम्मेवारी ख्याल नगर्दा केही समस्या आएको हुनसक्छ । त्यसरी पार्टी चल्दैन । नेतृत्व पंति जिम्मेवार बन्नुपर्छ । बरु आदरणीय नेता रावलले पार्टी नीतिविरुद्ध भएका गतिविधि, राष्ट्र र राष्ट्रियताविरुद्ध भएका गतिविधिबारे उहाँले चालेका स्टेपलाई असान्दर्भिक ढंगले टीकाटिप्पणी गर्ने, चर्चामा ल्याउने र अनावश्यक ढंगले निहँु खोज्ने विषय बनाइरहनुभएको छ, जुन असान्दर्भिक छ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • डाटा सेवाको अवधी थप

    चैत २७, काठमाडौं । विश्वव्यापी रुपमा कोरोना भाइरसको महामारीले सिर्जना गरेको विषम परिस्थितिका कारण मुलुकमा कायम रहेको लकडाउनको अवस्थामा नेपाल टेलिकमले आफ्ना ग्राहकवर्गलाई भ्वाइस तथा डाटा सेवामा उपलब्ध गराएको स्टे कनेक्टेड अफरको अवधि थप गरेको छ । नेपाल सरकारले तेश्रो पटक लकडाउनको समयावधि थप गरेपछि कम्पनीले ग्राहकहरुको सुविधालाई ध्यानमा राखी...
  • प्रदेश प्रमुखकसँग राष्ट्रपति रुष्ट

    काठमाडौं । संवैधानिक भूमिका र पदीय मर्यादालाई बिर्सिंदै राजनीतिक दलका प्रमुखको निवासमा पुगेर मागपत्र पेस गरेको सूचना पाएपछि राष्ट्रपति विद्या भण्डारी प्रदेश प्रमुखहरूसँग रुष्ट भएकी छन् । प्रदेश प्रमुखहरूको त्यस्तो कदमले लज्जाबोध गराएको भन्दै संविधानविद्ले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने आमनागरिकसमेत आक्रोशित भएका छन् । प्रसंग गत २ गतेको हो...
  • रोकिएन हायातको मनपरी

    काठमाडौं । २७ वर्षअघि अर्थात् २०४९ सालदेखि आफूखुुसी गर्दै आएको तारागाउँ रिजेन्सी होटल्स लिमिटेडको मनपरी अझै रोकिएको छ । होटलले फेरि आफूखुसी सम्पत्ति तथा दायित्व मूल्यांकन (डीडीए) गराउने चलखेल सुरु गरेको छ । घाटा देखाउँदै नेपाल सरकारको लगानी ३९.६७ प्रतिशतबाट घटेर ९.०१ प्रतिशत घटाएको हायातले फेरि चलखेल सुरु गरेको हो...

चक्रपथ

बीजकोयाका हाकिमको यो हर्कत

काठमाडौं । प्रजनन पिँढी बीजकोया स्रोत केन्द्र बन्दीपुर तनहुँका हाकिम शंकरप्रसाद न्यौपानेको चर्तिकलाले सीमा नाघेको छ । अवकाशको केही महिना बाँकी रहँदा वरिष्ठ बाली संरक्षण अधिकृतको हैसियतमा रहेका उनले अनियमिता र भ्रष्टाचारको शृंखला नै चलाएको भन्दै सर्वत्र गुनासो आएको छ । माहुरी, च्याउ, रेशम खेतीलगायत बालीको विकास, विस्तार र अनुसन्धानसमेतको...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

‘गीता’ को राजनीति

कुनै वैचारिक मुद्दाका आधारमा नभई व्यक्तिगत टकरावको उत्पत्ति हुँदा विभाजनको पीडा झेल्ने नेपालका सीमित राजनीतिक दलमा पूर्वपञ्चहरूको पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले बदनामी कमाउँदै आएको छ । विभाजन र एकताको अनेक अभ्यास गरिसकेको सो पार्टी पछिल्लो समय फेरि एकताको सूत्रमा बाँधिएको छ । पछिल्लो समय तीन समूहमा विभाजित राप्रपा केही दिनपूर्व...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

फरक स्वरध्वनि

तीन दशकयता कविता–कर्म र साधनामै व्यस्त छन्, वीरु बाङ्देल । सिक्किमका बासिन्दा बाङ्देलले नेपाली भाषामा उम्दा काव्य सिर्जना गरेर पृथक पहिचान बनाउँदै आएका छन् । कवितालाई नै लेखनको मूल विषय बनाएका उनले आजको समाज र राजनीतिक परिस्थितिहरूको भित्री यथार्थको अभिव्यक्ति धेरै नै प्रभावशाली ढंगले पस्किँदै आएका छन् । उनको पछिल्लो...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • चिरायुको कर्जा फाइल किन गायब ?

    काठमाडौं । पदीय दुरुपयोगको चरम नमुना हेर्नुपरे नेपाल राष्ट्र बैंकका डेपुटी गभर्नर चिन्तामणि सिवाकोटीले आफू पदमा रहँदा गरेका अनियमित कार्यहरू हेरे पुग्छ । विगतमा आफूले गरेका अनियमित कार्यहरूबाट सफाइ पाएको दाबी सिवाकोटीले गरे पनि कतिपय कसुरमा भने उनीमाथि कारबाही भएको छैन । डेपुटी गभर्नर भएपछि सिवाकोटीले चिरायु अस्पतालको कर्जा प्रवाह...
  • म्याट्रेस खरिदको १५ करोड फ्रिज हुने खतरा

    काठमाडौं । सरकारले दिएको पैसा समयमा नै खर्च गर्न नसक्दा नेपाल प्रहरीको म्याटेस खरिदका लागि छुट्याएको १५ करोड ४० लाख रुपैयाँ फ्रिज हुने अवस्था देखिएको छ । आर्थिक वर्ष सकिन अब चार महिना मात्र बाँकी छ । यो चार महिनामा नेपाल प्रहरीले खरिद गर्न सक्ने अवस्था नरहेको बताइन्छ । यो...
  • मुद्दती खाताको परिचय नै फे¥यो एनआईसीले

    काठमाडौं । एनआईसी एसिया बैंकले मुद्दती खातामा उच्च ब्याजदर सँगै २१ लाख रुपैयाँसम्मको बिमा सुविधा पनि दिँदै आएको छ । सर्वाधिक उच्च ब्याजदर पाइने खाताका रूपमा चिनिएको मुद्दती निक्षेप खातामा एनआईसी एसिया बैंकले न्यु सुपर चामत्कारिक मुद्दती निक्षेप खाता खोलेकै आधारमा बिमा सुविधा पनि थप गरेको हो । यसअघि विभिन्न...