14th December 2019, Saturday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

कोही हाइ काढेर बस्नुपर्ने, कोहीलाई बोझ ?



कोही हाइ काढेर बस्नुपर्ने, कोहीलाई बोझ ?

० पछिल्लोपटक सत्तारूढ दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीमा वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले लिखित रूपमै नोट अफ डिसेन्ट दर्ता गराउनुभएको घटनालाई कसरी लिनुभएको छ ?
वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले अहिले जुन असहमतिका सात बुँदा राख्नुभएको छ । त्यो कुनै नयाँ कुरा होइन । केही पहिले नै हामी केही केन्द्रीय सदस्यहरूले पार्टीका जिम्मेवार नेताहरूसमक्ष पार्टी सञ्चालन र सरकार सञ्चालनका सम्बन्धमा राखेका लिखित धारणा र मतहरू नै ती मतहरू हु्न् । त्यसैले त्यतिबेला हामीले राख्दै आएका बुँदाहरू अहिलेसम्म पनि जस्ताको तस्तै भएर फेरि वरिष्ठ नेताले नोट अफ डिसेन्टका रूपमा राख्नुपर्ने परिस्थिति निर्माण हुनु विडम्बनापूर्ण कुरा हो ।
० भनेपछि तपाईंहरूले उतिबेला राखेका सार्वजनिक धारणाहरू अझै पूरा नभएपछि सोही गुटको प्रतिनिधित्व गरेर माधव नेपालले नोट अफ डिसेन्ट राख्नुभएको हो ?
त्यसरी पनि नबुझौं । अब गुटभन्दा पनि विचार ठूलो कुरा हो । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी गुटभन्दा माथि उठेर एक ढिक्का भएर देश र जनताको पक्षमा जुट्नुपर्छ । नेपाली जनताले दिएको यो अभूतपूर्व अवसरलाई सदुपयोग गर्न सक्नुपर्छ । त्यस सवालमा मन नमिलेको हो जस्तो लाग्दैन । खास त नेकपाको विधानअनुरूप विधि, पद्धति, मापदण्ड र कमिटी प्रणालीका आधारमा पार्टी चल्नुपर्छ भन्ने नै हाम्रो भनाइ हो ।
० तर त्यस्तो त नदेखिएको साँचो हो नि, होइन ?
केही त्रुटि अवश्य देखिएका छन् । त्यसो भएर नै सतहमा फरक विचारहरू आएका हुन् । यसमा खासगरी मूल नेतृत्व र अध्यक्षद्वयले गम्भीरतापूर्वक विचार गर्नुपर्छ । विधि, पद्धतिसंगत ढंगले उठेका विषयहरूका उचित सम्बोधन गर्नुपर्छ । नियमित रूपमा पार्टीका बैठक बस्ने, बैठक बस्नुअघि सूचना दिने, कार्यसूची पेस गर्ने, व्यवस्थित रूपमा छलफल गराउने र निर्णयहरू पारदर्शी ढंगले गरिए उठेका सवालहरू समाधान हुन्छन् ।
० अहिले पार्टी संस्थागत निर्णयका आधारमा भन्दा पनि दुई अध्यक्षको निर्णयमा केन्द्रित भएको छ, राम्ररी विषयवस्तुमा छलफल हुँदैन भन्ने गुनासो छ नि ?
त्यस्तो गरिनुहुन्न भन्ने हाम्रो पनि भनाइ हो । साबिक नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रको यति ठूलो ऐतिहासिक एकता अघि बढाउने क्रममा सानातिना स्वार्थमा अल्झिनु राम्रो होइन । यति विशाल ऐतिहासिक एकता प्रक्रियालाई गुटगत स्वार्थका कारण अनावश्यक रूपमा लम्ब्याउनु राम्रो होइन । यस्तो प्रवृत्तिले पार्टीपंक्तिमा उत्पन्न भएको उत्साहलाई निराशामा बदल्नेतर्फ नेतृत्व सतर्क र सजग हुनुपर्छ । पछिल्लो सचिवालय बैठकले ढिलै भए पनि कार्यविभाजन सार्वजनिक गरेको छ । पार्टीलाई गति दिने काममा यसरी ढिलासुस्ती गरिनुहुँदैनथ्यो । त्यस हिसाबले केही गति आए पनि कतिपय सन्दर्भमा कार्यविभाजनहरूमा त्रुटि त भएकै छ ।
० कस्तो त्रुटि होला, अलि स्पष्ट पारिदिनुहुन्छ कि ?
निश्चित विधि र पारदर्शी मापदण्ड बनाएर सोही आधारमा निर्णय गरी एकैपटक सम्पूर्ण एकता प्रक्रिया पनि टुंग्याउन नसकिने थिएन । तर त्यस्तो नगरी कतिपय वरिष्ठ केन्द्रीय सदस्यहरूको मानमर्दन गर्ने, ऊभन्दा माथि कनिष्ठलाई जिम्मेवारी दिनेजस्ता काम पनि भएका छन् । जिम्मेवारी दिने सन्दर्भमा पनि ‘कोहीलाई खातैखात, कोहीलाई पुर्पुरोमा हात’ भनेजस्तो पनि भएको छ । ‘एक व्यक्ति एक पद’ भन्ने कुराको कुनै हिसाबकिताबै गरिएन । कोहीलाई खाना खान, पानी खान पनि फुर्सद नहुनेगरी कामको जिम्मेवारी छ । मन्त्री तथा अन्य राजकीय जिम्मेवारीसँगै पार्टीगत जिम्मेवारी पनि त्यस्तै ढंगले दिइएका छन् । कामको यति धेरै बोझ पारिएको छ कि ती व्यक्तिहरूलाई तोकिएको काम गर्न निकै कठिन हुन जान्छ । तर कतिपय केन्द्रीय सदस्यहरूका सन्दर्भमा न्यायपूर्ण ढंगले जिम्मेवारी दिइएको छैन । यसले निश्चय नै समस्या ल्याउने स्पष्ट छ । नेताहरूले यसमा विचार पु¥याउनुपथ्र्यो ।
० सुरुमा प्रदेश इन्चार्ज चयन गर्दादेखि नै एक व्यक्ति एक पद हुनुपर्छ भनेर माग राख्नुभएको थियो, राजकीय जिम्मेवारीमा रहेकालाई पार्टी जिम्मेवारी नदिने कुरा पनि उठाउनुभयो तर नेतृत्वले त पेलेर सो निर्णय लागु गराएरै छोड्यो नि त ?
पार्टी काममा सहजताका लागि उनीहरूलाई नै बढी बोझ नहोस् भन्नका खातिर सो कुरा उठाइएको हो । पार्टीले विवाद भएपछि गठन गरेको कार्यदलका सदस्यहरूले पनि यस्तै सुझाव दिनुभएको हो । तर पनि विडम्बनासाथ भन्नुपर्छ यो कुरा पार्टीले लागू गर्न सकेन । पार्टी विधानको धारा ४६ (क) बमोजिम स्थानीय तहदेखि संघीय सरकारसम्मका कार्यकारी जिम्मेवारी वहन गरेका कमरेडहरूलाई दोहोरो मुख्य जिम्मेवारी हुनेगरी पार्टीको कार्यकारी जिम्मेवारी नदिऔं र यस्तो जिम्मेवारीमा नभएका कमरेडहरूलाई निश्चित मापदण्डका आधारमा पार्टीको कार्यकारी जिम्मा दिऔं भन्ने प्रस्ताव अत्यन्त उचित र न्यायपूर्ण प्रस्ताव हो । वरिष्ठ नेता नेपालले पनि नोट अफ डिसेन्टमा यो कुरा उल्लेख गर्नुभएको छ । अहिले मुख्यमन्त्री, मन्त्री, मेयर, प्रदेशका मन्त्री भएकाहरूलाई साह्रै समयको चाप छ । सामाजिक काम, राजकीय कामसँगै पार्टीको समेत काम दिँदा उहाँहरूलाई नै अप्ठ्यारो पक्कै छ । कोहीलाई काम नभएर ‘हाइ’ काढेर बस्नुपर्ने फुर्सद हुने र कोहीलाई कार्यबोझले पाँच मिनेट फुर्सद निकाल्न कठिन हुने परिस्थितिमा यस्तो निर्णयले साँच्चै न्याय गर्न सकेन भन्ने लाग्छ ।
० पछिल्लो समय नेकपाका नेताहरूले सामाजिक सञ्जालमा एकअर्काविरुद्ध दोषरोपण गर्न थालेको पाइन्छ, यसलाई के भन्नुहुन्छ, के यो पार्टीहितमा छ ?
अवश्य छैन । त्यसै भएर सोमबारको सचिवालय बैठकले यसलाई ध्यानपूर्वक निर्णय गरिएको रहेछ । यो अत्यन्त सकारात्मक कुरा हो । पार्टी अनुशासनको सबैले पालना गर्नुपर्छ । एकअर्काविरुद्ध, स्वयं पार्टी नेताहरूकै विरुद्ध सर्वत्र टिप्पणी गर्ने कामले कसैको पनि राम्रो गर्दैन । तसर्थ बैठकले पार्टीका सबै तहका नेता, कार्यकर्ता तथा सदस्यहरूलाई पार्टीको नीति एवं नेतृत्वका सम्बन्धमा असहमति, आलोचना वा विरोध भए पार्टी विधानको व्यवस्थाबमोजिम अन्तरपार्टी जनवादको सिद्धान्त उपभोग गर्न निर्देशित गरेको छ । पार्टीको नीति एवं नेतृत्वका सम्बन्धमा सार्वजनिक रूपमा विरोध वा आलोचना नगर्न निर्देशित गरेको छ । पार्टीको नीति वा नेतृत्वका विरुद्धमा लेख्ने, बोल्ने वा गतिविधि गर्नेहरूप्रति पार्टी विधानबमोजिम स्पष्टीकरण सोधिने र कारबाही प्रक्रिया अघि बढाइने भन्ने अत्यन्त सकारात्मक निर्णय हो तर यो परिस्थिति नेतृत्वकै कारण जन्मिरहेको छ ।
० कसरी ?
पार्टीमा संस्थागत छलफलहरू अत्यन्तै न्यून मात्र हुने गरेको छ । केन्द्रीय सदस्यको त केही काम नै छैनजस्तो भइसक्यो । बैठक नै कहिल्यै डाकिन्न । स्थायी समिति बैठक जम्मा एकपटक डाकियो, त्यहाँ पनि घनीभूत छलफल हुन सकेन । पोलिटब्युरो त अझै गठन नै भएको छैन । पार्टीका नेताहरूले आफ्ना मनका भावना र धारणाहरू बैठक बसे पो बैठकमा राख्ने गर्छन् । बैठक नै नडाकिएपछि कतै न कतै अभिव्यक्त त गर्छन् नै । अहिले त्यही भइरहेको छ । त्यसैले नियमत बैठक र संस्थागत छलफलमा जोड दिन आग्रह गर्दछु । निर्देशनसँगै पार्टीका बैठकहरू नियमित हुने बनाउन सके मात्र अनुशासनसम्बन्धी निर्णयको अर्थ रहन्छ ।
० अहिले नेकपामा जनताको बहुदलीय जनवाद ब्युँताउने र सो ब्युँताइए पार्टी एकता नै धरापमा पर्ने भन्ने हिसाबले दुवैखाले अतिवादी धारणा सार्वजनिक हुन थालेको छ, यसलाई कसरी हेर्नुभएको छ ?
यी दुवै विचार वास्तवमै तपाईंले भनेजस्तै अतिवादी विचार र दृष्टिकोण हो । जीवन्त र गतिशील पार्टीभित्र विचारको बहस नै हुनुहुन्न भन्ने त होइन तर अहिलेका लागि तत्कालीन एमालेले अनुशरण गरेको जनताको बहुदलीय जनवाद र तत्कालीन एनेकपा माओवादीले अनुशरण गरेको एक्काइसौं शताब्दीको जनवादबारे आगामी महाधिवेशनमा छलफल गर्ने सहमतिका साथ अहिलेलाई समाजवादउन्मुख जनताको जनवादलाई तत्कालीन कार्यदिशा र माक्र्सवाद–लेनिनवादलाई मार्गदर्शक सिद्धान्त बनाउने निर्णय भएको हो । जुन अहिलेका लागि उपयुक्त नै हो । हामीले पार्टी एकता प्रक्रिया जारी रहेकै बेला, नेपाली जनताका सपना पूरा गर्न दत्तचित्त भएर लाग्नुपर्ने बेला यस्ता विषयमा अल्मलिएर कामै छैन । विचारको बहस खुला गरिएपछि एउटा बिन्दुमा गएर यसमा खुला खुलस्त छलफल गरौंला ।
० सचिवालय बैठकले अध्यक्षद्वयपछिको दोस्रो वरीयतामा माधवकुमार नेपाल रहेकामा उहाँलाई घटुवा गरेर झलनाथ खनाललाई नै ल्याएकोमा तीव्र प्रतिक्रिया छ, यसमा तपाईं के भन्नुहुन्छ ?
यसबारे माधवकुमार नेपालले नै आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरिसक्नुभएको छ । उहाँ आफैंले आफ्नो धारणा राखिसकेको सन्दर्भमा यसबारे मलाई थप भन्नु छैन ।
० सरकारप्रति जुन आशा र अपेक्षा थियो, त्यसअनुसार काम हुन नसकेको गुनासो सुनिन्छ नि !
यसबारे म यत्ति मात्र भन्छु कि नेपाली जनताको धेरै पछिको आशाअपेक्षा पूरा गर्नुपर्ने दायित्व र अभिभारा यो सरकारलाई छ । अनि अझ महŒवपूर्ण कुरा यो सरकारलाई असफल हुने कुनै पनि छुट छैन । त्यसअनुसार हाम्रा कदमहरू अघि बढाइनुपर्छ । पार्टीको कार्यदिशा, कार्यक्रम र निर्वाचनका बेलामा व्यक्त गरिएका वाचाअनुरूप सरकारले आफ्नो काम गर्नुपर्छ । साथै, समाजवादको लक्ष्य पूरा गर्न पार्टीले नेतृत्व प्रदान गर्नुपर्छ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

चक्रपथ

सुरज भए झनै निष्क्रिय

ShareTweet काठमाडौं । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री योगेश भट्टराई नेपाल भ्रमण वर्ष–२०२० लाई सफल तुल्याउन अचेल दिनरात खटिइरहेका छन् । भ्रमण वर्ष नजिकिँदै- ...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

कसरी बिर्सिए यिनी ?

ShareTweet पञ्चायती कालरात्रिलाई भोगेका सर्जकहरूले त्यो निरंकुश व्यवस्थालाई लल्कार्ने आधार बनाए, सिर्जनालाई । सिर्जनाका अनेक माध्यममध्ये तत्कालीन समयमा सशक्त मानिन्थे,- ...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

हिन्दु देवताको शल्यक्रिया

ShareTweet क्रिस्टोफर कडबेलले भनेका थिए, ‘धर्म एक मिथ्या सूर्य हो, जो दिग्भ्रमित मानिसहरूको वरिपरि परिक्रमा गर्दछ ।’ हुन पनि, मानव जातिको उत्पत्तिकालदेखि नै धर्मको- ...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा