15th August 2020, Saturday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

कोही हाइ काढेर बस्नुपर्ने, कोहीलाई बोझ ?

कोही हाइ काढेर बस्नुपर्ने, कोहीलाई बोझ ?

० पछिल्लोपटक सत्तारूढ दल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीमा वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले लिखित रूपमै नोट अफ डिसेन्ट दर्ता गराउनुभएको घटनालाई कसरी लिनुभएको छ ?
वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले अहिले जुन असहमतिका सात बुँदा राख्नुभएको छ । त्यो कुनै नयाँ कुरा होइन । केही पहिले नै हामी केही केन्द्रीय सदस्यहरूले पार्टीका जिम्मेवार नेताहरूसमक्ष पार्टी सञ्चालन र सरकार सञ्चालनका सम्बन्धमा राखेका लिखित धारणा र मतहरू नै ती मतहरू हु्न् । त्यसैले त्यतिबेला हामीले राख्दै आएका बुँदाहरू अहिलेसम्म पनि जस्ताको तस्तै भएर फेरि वरिष्ठ नेताले नोट अफ डिसेन्टका रूपमा राख्नुपर्ने परिस्थिति निर्माण हुनु विडम्बनापूर्ण कुरा हो ।
० भनेपछि तपाईंहरूले उतिबेला राखेका सार्वजनिक धारणाहरू अझै पूरा नभएपछि सोही गुटको प्रतिनिधित्व गरेर माधव नेपालले नोट अफ डिसेन्ट राख्नुभएको हो ?
त्यसरी पनि नबुझौं । अब गुटभन्दा पनि विचार ठूलो कुरा हो । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी गुटभन्दा माथि उठेर एक ढिक्का भएर देश र जनताको पक्षमा जुट्नुपर्छ । नेपाली जनताले दिएको यो अभूतपूर्व अवसरलाई सदुपयोग गर्न सक्नुपर्छ । त्यस सवालमा मन नमिलेको हो जस्तो लाग्दैन । खास त नेकपाको विधानअनुरूप विधि, पद्धति, मापदण्ड र कमिटी प्रणालीका आधारमा पार्टी चल्नुपर्छ भन्ने नै हाम्रो भनाइ हो ।
० तर त्यस्तो त नदेखिएको साँचो हो नि, होइन ?
केही त्रुटि अवश्य देखिएका छन् । त्यसो भएर नै सतहमा फरक विचारहरू आएका हुन् । यसमा खासगरी मूल नेतृत्व र अध्यक्षद्वयले गम्भीरतापूर्वक विचार गर्नुपर्छ । विधि, पद्धतिसंगत ढंगले उठेका विषयहरूका उचित सम्बोधन गर्नुपर्छ । नियमित रूपमा पार्टीका बैठक बस्ने, बैठक बस्नुअघि सूचना दिने, कार्यसूची पेस गर्ने, व्यवस्थित रूपमा छलफल गराउने र निर्णयहरू पारदर्शी ढंगले गरिए उठेका सवालहरू समाधान हुन्छन् ।
० अहिले पार्टी संस्थागत निर्णयका आधारमा भन्दा पनि दुई अध्यक्षको निर्णयमा केन्द्रित भएको छ, राम्ररी विषयवस्तुमा छलफल हुँदैन भन्ने गुनासो छ नि ?
त्यस्तो गरिनुहुन्न भन्ने हाम्रो पनि भनाइ हो । साबिक नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रको यति ठूलो ऐतिहासिक एकता अघि बढाउने क्रममा सानातिना स्वार्थमा अल्झिनु राम्रो होइन । यति विशाल ऐतिहासिक एकता प्रक्रियालाई गुटगत स्वार्थका कारण अनावश्यक रूपमा लम्ब्याउनु राम्रो होइन । यस्तो प्रवृत्तिले पार्टीपंक्तिमा उत्पन्न भएको उत्साहलाई निराशामा बदल्नेतर्फ नेतृत्व सतर्क र सजग हुनुपर्छ । पछिल्लो सचिवालय बैठकले ढिलै भए पनि कार्यविभाजन सार्वजनिक गरेको छ । पार्टीलाई गति दिने काममा यसरी ढिलासुस्ती गरिनुहुँदैनथ्यो । त्यस हिसाबले केही गति आए पनि कतिपय सन्दर्भमा कार्यविभाजनहरूमा त्रुटि त भएकै छ ।
० कस्तो त्रुटि होला, अलि स्पष्ट पारिदिनुहुन्छ कि ?
निश्चित विधि र पारदर्शी मापदण्ड बनाएर सोही आधारमा निर्णय गरी एकैपटक सम्पूर्ण एकता प्रक्रिया पनि टुंग्याउन नसकिने थिएन । तर त्यस्तो नगरी कतिपय वरिष्ठ केन्द्रीय सदस्यहरूको मानमर्दन गर्ने, ऊभन्दा माथि कनिष्ठलाई जिम्मेवारी दिनेजस्ता काम पनि भएका छन् । जिम्मेवारी दिने सन्दर्भमा पनि ‘कोहीलाई खातैखात, कोहीलाई पुर्पुरोमा हात’ भनेजस्तो पनि भएको छ । ‘एक व्यक्ति एक पद’ भन्ने कुराको कुनै हिसाबकिताबै गरिएन । कोहीलाई खाना खान, पानी खान पनि फुर्सद नहुनेगरी कामको जिम्मेवारी छ । मन्त्री तथा अन्य राजकीय जिम्मेवारीसँगै पार्टीगत जिम्मेवारी पनि त्यस्तै ढंगले दिइएका छन् । कामको यति धेरै बोझ पारिएको छ कि ती व्यक्तिहरूलाई तोकिएको काम गर्न निकै कठिन हुन जान्छ । तर कतिपय केन्द्रीय सदस्यहरूका सन्दर्भमा न्यायपूर्ण ढंगले जिम्मेवारी दिइएको छैन । यसले निश्चय नै समस्या ल्याउने स्पष्ट छ । नेताहरूले यसमा विचार पु¥याउनुपथ्र्यो ।
० सुरुमा प्रदेश इन्चार्ज चयन गर्दादेखि नै एक व्यक्ति एक पद हुनुपर्छ भनेर माग राख्नुभएको थियो, राजकीय जिम्मेवारीमा रहेकालाई पार्टी जिम्मेवारी नदिने कुरा पनि उठाउनुभयो तर नेतृत्वले त पेलेर सो निर्णय लागु गराएरै छोड्यो नि त ?
पार्टी काममा सहजताका लागि उनीहरूलाई नै बढी बोझ नहोस् भन्नका खातिर सो कुरा उठाइएको हो । पार्टीले विवाद भएपछि गठन गरेको कार्यदलका सदस्यहरूले पनि यस्तै सुझाव दिनुभएको हो । तर पनि विडम्बनासाथ भन्नुपर्छ यो कुरा पार्टीले लागू गर्न सकेन । पार्टी विधानको धारा ४६ (क) बमोजिम स्थानीय तहदेखि संघीय सरकारसम्मका कार्यकारी जिम्मेवारी वहन गरेका कमरेडहरूलाई दोहोरो मुख्य जिम्मेवारी हुनेगरी पार्टीको कार्यकारी जिम्मेवारी नदिऔं र यस्तो जिम्मेवारीमा नभएका कमरेडहरूलाई निश्चित मापदण्डका आधारमा पार्टीको कार्यकारी जिम्मा दिऔं भन्ने प्रस्ताव अत्यन्त उचित र न्यायपूर्ण प्रस्ताव हो । वरिष्ठ नेता नेपालले पनि नोट अफ डिसेन्टमा यो कुरा उल्लेख गर्नुभएको छ । अहिले मुख्यमन्त्री, मन्त्री, मेयर, प्रदेशका मन्त्री भएकाहरूलाई साह्रै समयको चाप छ । सामाजिक काम, राजकीय कामसँगै पार्टीको समेत काम दिँदा उहाँहरूलाई नै अप्ठ्यारो पक्कै छ । कोहीलाई काम नभएर ‘हाइ’ काढेर बस्नुपर्ने फुर्सद हुने र कोहीलाई कार्यबोझले पाँच मिनेट फुर्सद निकाल्न कठिन हुने परिस्थितिमा यस्तो निर्णयले साँच्चै न्याय गर्न सकेन भन्ने लाग्छ ।
० पछिल्लो समय नेकपाका नेताहरूले सामाजिक सञ्जालमा एकअर्काविरुद्ध दोषरोपण गर्न थालेको पाइन्छ, यसलाई के भन्नुहुन्छ, के यो पार्टीहितमा छ ?
अवश्य छैन । त्यसै भएर सोमबारको सचिवालय बैठकले यसलाई ध्यानपूर्वक निर्णय गरिएको रहेछ । यो अत्यन्त सकारात्मक कुरा हो । पार्टी अनुशासनको सबैले पालना गर्नुपर्छ । एकअर्काविरुद्ध, स्वयं पार्टी नेताहरूकै विरुद्ध सर्वत्र टिप्पणी गर्ने कामले कसैको पनि राम्रो गर्दैन । तसर्थ बैठकले पार्टीका सबै तहका नेता, कार्यकर्ता तथा सदस्यहरूलाई पार्टीको नीति एवं नेतृत्वका सम्बन्धमा असहमति, आलोचना वा विरोध भए पार्टी विधानको व्यवस्थाबमोजिम अन्तरपार्टी जनवादको सिद्धान्त उपभोग गर्न निर्देशित गरेको छ । पार्टीको नीति एवं नेतृत्वका सम्बन्धमा सार्वजनिक रूपमा विरोध वा आलोचना नगर्न निर्देशित गरेको छ । पार्टीको नीति वा नेतृत्वका विरुद्धमा लेख्ने, बोल्ने वा गतिविधि गर्नेहरूप्रति पार्टी विधानबमोजिम स्पष्टीकरण सोधिने र कारबाही प्रक्रिया अघि बढाइने भन्ने अत्यन्त सकारात्मक निर्णय हो तर यो परिस्थिति नेतृत्वकै कारण जन्मिरहेको छ ।
० कसरी ?
पार्टीमा संस्थागत छलफलहरू अत्यन्तै न्यून मात्र हुने गरेको छ । केन्द्रीय सदस्यको त केही काम नै छैनजस्तो भइसक्यो । बैठक नै कहिल्यै डाकिन्न । स्थायी समिति बैठक जम्मा एकपटक डाकियो, त्यहाँ पनि घनीभूत छलफल हुन सकेन । पोलिटब्युरो त अझै गठन नै भएको छैन । पार्टीका नेताहरूले आफ्ना मनका भावना र धारणाहरू बैठक बसे पो बैठकमा राख्ने गर्छन् । बैठक नै नडाकिएपछि कतै न कतै अभिव्यक्त त गर्छन् नै । अहिले त्यही भइरहेको छ । त्यसैले नियमत बैठक र संस्थागत छलफलमा जोड दिन आग्रह गर्दछु । निर्देशनसँगै पार्टीका बैठकहरू नियमित हुने बनाउन सके मात्र अनुशासनसम्बन्धी निर्णयको अर्थ रहन्छ ।
० अहिले नेकपामा जनताको बहुदलीय जनवाद ब्युँताउने र सो ब्युँताइए पार्टी एकता नै धरापमा पर्ने भन्ने हिसाबले दुवैखाले अतिवादी धारणा सार्वजनिक हुन थालेको छ, यसलाई कसरी हेर्नुभएको छ ?
यी दुवै विचार वास्तवमै तपाईंले भनेजस्तै अतिवादी विचार र दृष्टिकोण हो । जीवन्त र गतिशील पार्टीभित्र विचारको बहस नै हुनुहुन्न भन्ने त होइन तर अहिलेका लागि तत्कालीन एमालेले अनुशरण गरेको जनताको बहुदलीय जनवाद र तत्कालीन एनेकपा माओवादीले अनुशरण गरेको एक्काइसौं शताब्दीको जनवादबारे आगामी महाधिवेशनमा छलफल गर्ने सहमतिका साथ अहिलेलाई समाजवादउन्मुख जनताको जनवादलाई तत्कालीन कार्यदिशा र माक्र्सवाद–लेनिनवादलाई मार्गदर्शक सिद्धान्त बनाउने निर्णय भएको हो । जुन अहिलेका लागि उपयुक्त नै हो । हामीले पार्टी एकता प्रक्रिया जारी रहेकै बेला, नेपाली जनताका सपना पूरा गर्न दत्तचित्त भएर लाग्नुपर्ने बेला यस्ता विषयमा अल्मलिएर कामै छैन । विचारको बहस खुला गरिएपछि एउटा बिन्दुमा गएर यसमा खुला खुलस्त छलफल गरौंला ।
० सचिवालय बैठकले अध्यक्षद्वयपछिको दोस्रो वरीयतामा माधवकुमार नेपाल रहेकामा उहाँलाई घटुवा गरेर झलनाथ खनाललाई नै ल्याएकोमा तीव्र प्रतिक्रिया छ, यसमा तपाईं के भन्नुहुन्छ ?
यसबारे माधवकुमार नेपालले नै आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरिसक्नुभएको छ । उहाँ आफैंले आफ्नो धारणा राखिसकेको सन्दर्भमा यसबारे मलाई थप भन्नु छैन ।
० सरकारप्रति जुन आशा र अपेक्षा थियो, त्यसअनुसार काम हुन नसकेको गुनासो सुनिन्छ नि !
यसबारे म यत्ति मात्र भन्छु कि नेपाली जनताको धेरै पछिको आशाअपेक्षा पूरा गर्नुपर्ने दायित्व र अभिभारा यो सरकारलाई छ । अनि अझ महŒवपूर्ण कुरा यो सरकारलाई असफल हुने कुनै पनि छुट छैन । त्यसअनुसार हाम्रा कदमहरू अघि बढाइनुपर्छ । पार्टीको कार्यदिशा, कार्यक्रम र निर्वाचनका बेलामा व्यक्त गरिएका वाचाअनुरूप सरकारले आफ्नो काम गर्नुपर्छ । साथै, समाजवादको लक्ष्य पूरा गर्न पार्टीले नेतृत्व प्रदान गर्नुपर्छ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

  • कोरोनाका नाममा ३२ लाख झ्वाम

    काठमाडौं । कोभिड–१९ अर्थात् कोरेनाका कारण संसारभरि आक्रान्त फैलिरहेको बेला केहीलाई भने यो आर्थिक दुरुपयोग गर्ने मेलो भएको छ । जिल्ला अस्पताल तनहुँका कर्मचारीहरूले प्रदेश सरकारले पठाएको ५० लाख रकम त्यसैगरी मनपरी ढंगले भत्ताका नाममा खर्च गरेका छन् । आइसोलेसन र क्वारेन्टिनमा सिटामोलसम्म पुग्न नसकेको बेला सबै आइसोलेसन केन्द्रमा अत्यन्त...
  • काम रोकेर आन्दोलनमा व्यस्त

    काठमाडौं । कोभिड–१९ को जोखिम झन् बढ्दै गएको छ । विश्वव्यापी रूपमै यो महामारीले सताउँदा अग्रपंक्तिमा रहेर स्वास्थ्यकर्मीका साथै अस्पतालमा कार्यरत कर्मचारीहरूले महामारीविरुद्ध आफूहरूलाई उभ्याए । नेपालका स्वास्थ्यकर्मीहरूले पनि कोभिड–१९ मा खेलेका भूमिकालाई सराहना गर्ने गरिएको छ । तर, कोभिड–१९ को जोखिम बढ्दै जाँदा निजामती कर्मचारी अस्पतालमा कार्यरत कर्मचारीहरू भने...
  • ६ अर्ब उठ्नेमा अझै आशंका

    काठमाडौं । डेडिकेटेड र टंक लाइनको महसुल विवाद सुल्झाउने जिम्मा विद्युत् नियमन आयोगलाई दिने भित्री तयारी चलिरहे पनि सो आयोगको क्षमतामाथि प्रश्नचिह्न उब्जिएको छ । यो विवाद सुल्झाउन आयोगले नसक्ने जिकिर गर्न थालिएको छ । तर, ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयले भने सो आयोगलाई नै जिम्मा दिन खोजेको छ ।...

चक्रपथ

चारवटै विषयगत सभापति यथावत्

काठमाडौं । राष्ट्रियसभा अन्तर्गतका समितिहरूमा भएको सभापतिको निर्वाचनमा सबै समितिका सभापतिहरू निर्विरोध निर्वाचित भएका छन् । हाल निर्विरोध निर्वाचित भएकाहरू नै यसअघि पनि त्यही समितिका सभापति थिए । कार्यकाल सकिएपछि पुनः उनीहरूलाई नै सभापतिमा चयन गरिएको हो । समिति सभापति चयन गर्न शुक्रबार निर्वाचन भएको हो । निर्वाचनबाट प्रत्यायोजित व्यवस्थापन...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

पारिजात ः एउटी स्वाभिमानी स्रष्टा

दार्जिलिङको सुन्दर प्रकृतिको काखमा डुबुल्की मार्दै कहिले फ्रकभरि चाँपका कोपिला बटुलेर नागबेलीको माला लगाएर, जंगलमा लुकामारी खेलेर बाल्यकाल बिताएकी पारिजातको प्रारम्भिक शिक्षा त्यही नै सम्पन्न भएको थियो । सांस्कृतिक कार्यकलापमा बढी रुचि देखाउने पारिजातको पढाइ भने मध्यमस्तरको थियो । उनले अनौपचारिक रूपमा घरमै केही अध्ययन गरेर औपचारिक अध्ययनका लागि दार्जिलिङका...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

छोटो क्यानभासको चित्र

सामन्तकालीन अर्थ, सामाजिक, राजनीतिक र सांस्कृतिक व्यवस्थाले नारीलाई एउटा ‘तुच्छ वस्तु’ का रूपमा परिभाषित ग¥यो । नारीको बहुमुखी अस्तित्वलाई स्वीकार गर्न तत्कालीन समाजव्यवस्थाले चाहेन । एउटा भनाइ नै बन्यो, ‘वीर भोग्या वसुन्धरा...।’ सामन्तवादभन्दा धेरै हिसाबले प्रगतिशील ठानिने पुँजीवादले पनि नारीलाई ‘वीर भोग्या वसुन्धरा’ को तहभन्दा माथि उकास्ने चाहना राखेन ।...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा

  • प्रहरी कार्यालयले नै कोरोनो ल्याउने त्रास

    काठमाडौं । गोंगबुस्थित एक होटलमा बस्दै आएका रोल्पाका कृष्णबहादुर बोहोराको हत्याप्रकरणमा नेपालप्रहरीले तत्कालै चितवनबाट अभियुक्तप्रकाउ गरेर अनुसन्धानमा सफलताप्राप्त गरेको छ । चितवनकीकल्पना मुडभरी (पौडेल) ले आफैंले हत्या गरेको स्वीकारसमेत गरिसकेकीछन् । तर, सोही सन्दर्भमामंगलबार महानगरीय प्रहरी परिसर टेकुमापत्रकार सम्मेलन गरेर भने प्रहरीले उल्टै कोरोना संक्रमण पो फैलायो किभन्ने आशंका बढाएको...
  • कमलामाई–मेसान मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध कायमै

    काठमाडौं । सिन्धुलीको कमलामाई नगरपालिका र चीनको सिचुवान प्रान्तस्थित मेसान सिटीबीच मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध स्थापना भएको छ । बुधबार आयोजना गरिएको भर्चुअल समारोहमा कमलामाई नगरपालिकाका प्रमुख खड्ग खत्री र मेसान सिटीका मेयर ह्यु आनखुनले समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गरे । दुवै नगरका प्रमुखले आपसी हितका आधारमा मैत्रीपूर्ण सहयोग आदानप्रदान गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्...
  • सेनाका परिवारलाई ७ लाख रुपैयाँ

    काठमाडौं । मोेटरसाइकल दुर्घटनामा परी असामयिक निधन भएका नेपाली सेनाका सिपाही शिवराज रानाका परिवारलाई मेगा बैंक नेपाल लिमिटेडले बिमाबापत ७ लाख रुपैयाँ प्रदान गरेको छ । मेगा बैंकमा ‘मेगा कर्पोरेट बेनिफिट सेभिङ अकाउन्ट’ खोलेका दिवंगत सैनिक जवान रानालाई मेगा बैंकले सोही खाताको बिमाबापत ७ लाख रुपैयाँ हस्तान्तरण गरेको हो ।...