14th December 2019, Saturday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

नर्सरीमै आगो लगाएपछि विरुवा कहाँबाट हुर्कन्छ ?



नर्सरीमै आगो लगाएपछि विरुवा कहाँबाट हुर्कन्छ ?

० नेपाली कांग्रेसको चालू केन्द्रीय समिति बैठकमा के–के विषयमा छलफल केन्द्रित छ ?
कांग्रेसको जारी बैठक समसामयिक राजनीतिक विषयका साथै कांग्रेसको संघात्मक राजनीतिक संरचनालाई कसरी अगाडि बढाउने भन्ने विषयमा केन्द्रित छ । हामीले संघात्मक संरचनामा मुलुकलाई लगिसकेका छौं । त्यसअनुसार निर्वाचन पनि सम्पन्न भइसकेको छ तर कांग्रेस एकात्मक संरचनामै थियो । विधानलाई संघात्मक संरचनामा त लग्यौं तर ठ्याक्कै व्यवहारमा उतार्न निर्वाचन समिति गठन गरी जिल्ला–जिल्लामा पठाउने काम भइसकेको छ । सँगसँगै कांग्रेसको भ्रातृ संस्थाहरू एकदमै लथालिंग, भताभुंग छ । भ्रातृ संस्था भन्ने तर उल्टै मातृ संस्था वा कांग्रेस पार्टीले नै काँधमा बोकेर हिँडिदिनुपर्ने अवस्था छ । कति भ्रातृ संस्था त विघटन भएकै पाँच–सात महिना बितिसक्यो । यस्तो अवस्थाका विषयमा पनि पार्टीभित्र गम्भीर छलफल चलिरहेको छ । कांग्रेस अहिले आफ्नो संसदीय जुन भूमिकामा छ, त्यसबारे पनि हाम्रो छलफल जारी छ ।
० महाधिवेशन गर्नुपर्ने अवधि गुजारेर नेतृत्वले फेरि कार्यकाल लम्ब्याउने षड्यन्त्र गर्दै छ भन्ने आरोप छ नि ?
हाम्रो नियमित महाधिवेशनको मिति यही २०७६ फागुनभित्र गर्नुपर्छ । अघिल्लोपटक गएको १३औं महाधिवेशन हामीले फागुनको पहिलो हप्ता सम्पन्न गरेका थियौं । निर्वाचनको परिणाम हामीले १०–११ गते प्राप्त गरेका थियौं । यसरी हेर्दा पनि हाम्रो नियमित महाधिवेशन यही २०७६ फागुनको १२–१५ गतेभित्रै गर्नुपर्ने हुन्छ । तर विधानले विशेष परिस्थिति भएको अवस्थामा एक वर्ष थप गर्न सकिने व्यवस्था गरेको छ ।
त्यो व्यवस्थालाई हेर्दा पनि अब २०७७ फागुनभित्र त हामीले महाधिवेशन गर्नैपर्छ । फेरि अर्को कुरा पनि विधानले यो व्यवस्था गरिदिएको छ कि महाधिवेशन हुनुभन्दा अगाडि स्थानीय तहका कमिटीहरूको निर्वाचन भइसक्नुपर्ने भन्ने पनि उल्लेख छ । जसले गर्दा हामीले अब एक वर्ष थप्ने अवधिलाई हेर्दा पनि २०७७ फागुनमा महाधिवेशन गर्ने हो भने स्थानीय तहको अधिवेशनहरू माघभित्र गरिसक्नुपर्छ । यही कुरामा हाम्रो अभ्यास र गृहकार्यहरू अघि बढेको छ । तर तपाईंले लम्ब्याउने खालको आरोप भनेर जुन कुरा भन्नुभयो, अब त नलम्ब्याउँदा वा म्याद नथप्दा पनि हामीले भ्याउँदैनौं । अहिलेको विधानले जुन खालको सर्तहरू राखेको छ, त्योबमोजिम सकिने अवस्था छैन । त्यही भएर हामीले २०७४ सालको निर्वाचन सम्पन्न भएपछि तुरुन्तै १२–१३ जना केन्द्रीय सदस्यहरू मिलेर महाधिवेश सकिनासाथ ५२ पृष्ठको दस्तावेज केन्द्रीय समितिमा पेस गरेका थियौं । त्यतिखेर नै हामीले अब महाधिवेशनको सुरुवात गर्नुपर्छ भनेका थियौं । सदस्यता नै वितरण गर्न समय लाग्छ, त्यसैले हामीसँग समय छैन, क्रियाशील सदस्यता वितरण गरिसकेपछि गाउँगाउँ र टोल समितिदेखि अधिवेशनहरू गर्दै आउनुपर्छ, त्यसकारण हामीसँग समय छैन भनेका हौं । नियमित महाधिवेश गर्न पनि त त्यतिखेरै २०७४ सालबाटै सुरु गरिएको भए सायद नियमित रूपमा विधानले तोकेको चारवर्षे कार्यकालभित्रै २०७६ फागुनभित्रै हामीले महाधिवेशन गथ्र्यौैं । तर, त्यतिबेला हाम्रो कुरा सुनुवाइ भएन । त्यसैले अहिले हामीले बोलेर मात्र पनि महाधिवेशन समयमै हुन सक्ने अवस्था टरिसक्यो ।
० अर्को महाधिवेश आउने बेला भइसक्दा पनि कतिपय विभागले पूर्णता पाएका छैनन्, भ्रातृ संगठनको अवस्था अस्तव्यस्त छ, यसको जिम्मेवारी कसले लिनुपर्छ ?
सीधा कुरा छ, यसको जिम्मेवारी नेतृत्वले लिनुपर्छ । हामी त केवल केन्द्रीय सदस्य हौं । हामीले पटकपटक यसबारे कुरा उठाएका छौं । भ्रातृ संस्था चुस्त बनाउनुप¥यो, विभागहरू तुरुन्तै गठन गर्नुप¥यो भन्दै आएका छौं । जबकि, हाम्रो १३औं महाधिवेशनले पारित गरेबमोजिम महाधिवेशन भएको दुई महिनाभित्र सम्पूर्ण समिति र विभागहरू गठन गरिसक्नुपर्ने भन्ने थियो । अन्ततोगत्वा हाम्रो परिपाटी के छ भने निर्णय गर्ने बेलामा पदाधिकारीहरू बस्छन्, छलफल गर्छन् । हामीले राखेको सुझावलाई मनन गर्ने भनेर उहाँहरू बस्नुहुन्छ । तर, उहाँहरूले अहिलेसम्म मनन गर्न सक्नुभएन । यतिन्जेल गठन नगरेपछि अब त विभागको के अर्थ रह्यो र ? विभाग गठन भएको भए न केन्द्रीय सदस्यहरूले भूमिका पाउने हो । अब भूमिकाविहीन जस्तै देखियो । किनभने निर्णय गर्ने बेलामा सकेसम्म सर्वसम्मत गरौं भन्ने हुन्छ । सर्वसम्मत गर्ने भनेपछि पदाधिकारीहरू बस्ने हो । तसर्थ, यो त नेतृत्वको अपरिपक्वता हो । यसमा जस–अपजस दुवै नेतृत्वले लिनुपर्छ ।
० भ्रातृ संस्थाको हालत नि लाजमर्दो छ नि ?
हो, नेपाल तरुण दलजस्तो भ्रातृ संस्थालाई पोखराको महाधिवेशनमा सभापति पार्टी सभापतिको राख्ने र उहाँले नै चयन गर्ने, उपसभापति अर्को नेताले चयन गर्ने, महामन्त्री वरिष्ठ नेताको भागमा पार्ने भनेर यसरी भागबन्डा गरियो र चारजना नेताको नाममा राखियो । तर, अहिले अर्को तरुण दलको महाधिवेशन आउने बेलासम्म चारमा चार मात्रै छ । त्यसको विस्तार पनि हुन सकेन । यसमा त सबै नेता मिलेका हुन् नि त ।
० सिद्धान्ततः त्यसरी चार नेताले चार युवालाई टीका लगाउँदैमा नेतृत्व हुन्छ त ?
सिद्धान्ततः त्यसरी पाउने नै होइन । विधानत महाधिवेशन प्रतनिधिहरूको बीचबाट सहमति भए सहमति नभए बहुमतीय पद्धतिबाटै गर्नुपथ्र्यो । तर त्यतिखेर सहमति गर्ने भन्ने ढ्वाङ पिटेर चारजना पदाधिकारी राख्ने अनि अहिलेसम्म त्यसको विस्तार गर्न नसक्ने भनेको नेतृत्वको कुरा हो नि त । त्यस्तै नेपाल विद्यार्थी संगठन भनेको ऐतिहासिक संगठन हो । त्यस्तो ऐतिहासिक संगठनलाई अहिलेसम्म विघटन गरेर राखिराख्ने हो ? अझै नेविसंघ भनेको कांग्रेसको नर्सरी ब्याड हो भनिन्छ तर नर्सरी नै सुक्खा पारेर राख्ने, नर्सरीमै आगो लगाउने अनि कहाँबाट बिरुवा हुर्कन्छ ?
० पछिल्लो समय तेस्रो पुस्ताका युवाहरूले सशक्त आवाज उठाइरहेको बेला विश्वप्रकाश शर्मालाई प्रवक्ता बनाएपछि उहाँ सभापतिविरुद्ध जान सक्नुभएन त्यसैले यो आवाज झिनो भयो भन्ने कुरा पनि सुनिएको छ नि ?
यस सन्दर्भमा निश्चित रूपमा विश्वजी प्रवक्ता बन्नुभयो । उहाँ एउटा राम्रो, भरोसालाग्दो र उदीयमान नेता हुनुहुन्छ । त्यसकारण उहाँजस्तो व्यक्तिलाई प्रवक्ता बनाउनु राइट टाइम, राइट म्यान, राइट च्वाइस नै हो भन्ने मलाई लाग्छ । तर, प्रवक्ता बने पनि उहाँको भावना सायद हामीसँगै छ भन्ने मलाई अहिले पनि लाग्छ । बीचबीचमा हाम्रो कुरा पनि भइरहन्छ । प्रवक्ता भएपछि सभापतिको कुरा पनि बोल्नुप¥यो । हामीसँग जोडिएपछि हाम्रो कुरा पनि बोल्नुप¥यो ।
० ए त्यसो भए उहाँ धर्मकसंकटमा हुनुहुन्छ ?
धर्मसंकटभन्दा पनि कहिलेकाहीँ एउटै हिरोको डबल रोल हुन्छ । त्यस्तै हो । हाम्रो विश्वप्रकाश भनेको हिरो नै हो । अहिले हिरो नै भएका कारण उहाँले प्रवक्ताको पनि जिम्मेवारी पाउनुभएको हो । त्यसकारण, हिरोको कहिलेकाहीँ डबल रोल हुन्छ ।
० युवाहरूको आवाज मत्थर पार्न पार्टी सभापतिले एउटा तुरुपका रूपमा उहाँलाई तान्नुभयो भन्छन् नि ?
म तासै नखेल्ने मान्छेलाई यो तुरुपसुरुप भन्नेतिर लैजानुभन्दा उहाँ सभापतिजीलाई हामी तेस्रो पुस्ताले सहयोग नै गर्ने भनका हौं । पार्टी बिग्रँदै गरेको अवस्थामा, पार्टीले हार खाँदै गरेको अवस्थामा, आमनिर्वाचनमा पार्टी हारेको अवस्थामा हामीले चिन्ता ग¥यौं कि पार्टीलाई अब रिभाइब गर्नुपर्छ भन्ने लाग्यो । रिभाइब गर्ने चिन्ता कसका लागि ? पार्टीका लागि । कसलाई त्यसले फाइदा हुन्छ ? नेतृत्वका लागि । भनेपछि पार्टी सभापतिले त्यही कारणले गर्दा हाम्रो बैठक, भलाकुसारी आदिकै कारणले गर्दा तपाईंकै शब्द सापटी लिएर भन्दा तुुरुपकै रूपमा विश्वप्रकाशलाई प्रयोग गरेको भन्ने त मलाई लाग्दैन । तथापि, कुनैकुनै बेला हिरोको डबल रोल पनि हुन्छ । त्यस्तै भइआएको छ ।
० कांग्रेसको नयाँ महाधिवेशनको चहलपहल सुरु भएसँगै विभिन्न पदका आकांक्षीहरू देखिन थालेको पाइन्छ, तपाईं आफू यसमा के भन्नुहुन्छ ?
निश्चित रूपमा साथीहरूको कुरा आइरहेको छ । विश्वप्रकाशजीको कुरा नि आयो । गगनजीको कुरा पनि आयो । चन्द्र भण्डारीजीको पनि चर्चा चलिरहेको समाचारहरू म पढ्दै थिएँ । हामी युवाहरूले एकपटक सघन रूपमा छलफल गरेर मात्र अगाडि बढ्न पाएको भए राम्रो हुन्थ्यो । तथापि यसले नोक्सान पु¥याएको छैन । युवाहरूले हामीले कांग्रेस नचलाउने हो भने कसले चलाउने ? हामीले यत्रो वर्ष हेरिसक्यौं । उहाँहरूको घोषणा स्वागतयोग्य छ ।
० तपाईंको चाहिँ के पदमा दाबी छ ?
मेरो पनि प्रस्ट कुरा के छ भने साथीहरूले भनेझैं गरेर उपसभापति र महामन्त्रीमध्ये मैले कुनै एक पदमा उम्मेदवारी दिन्छु । त्यस्तै अवस्था आयो, नयाँ पुस्ताबाट सभापतिमा सबै डराए, सबै टाङमुनि पुच्छर लुकाएर हिँड्न थाले, हामीले भने जस्तो जुनजुन नेतृत्वबाट कांग्रेस चल्न सकेको छैन भनेर हामी भनिरहेका छौं । तर पनि फेरि हातखुट्टा छोड्ने अवस्था भयो भने मैले त छोड्ने अवस्था हुन्न ।
० भनेपछि युवाहरूको हस्तक्षेपकारी भूमिकाका लागि तपाईं उस्तै परे सभापतिमा पनि उम्मेदवारी दिनुहुन्छ ?
हो, किन नदिने ? बीपी कोइरालाले त ३०–३१ वर्षको उमेरमा पार्टी स्थापना गरेर क्रान्ति गर्नुभएको हो ।
० पारिवारिक लिगेसीको कुरा उठाएर कोइराला, सिंह वा निधि परिवारमध्येले पो नेतृत्व लिने कुरा उठाइँदै छ नि ? तपाईंहरूलाई त गणना नै गरिएको छैन ?
हो, गणना नै गरिएको छैन । लिगेसीको पाटोभन्दा पनि म के भन्छु भन्दा हामीभन्दा माथिको पुस्ता हातखुट्टा नै छोडिदिने हो भने हाम्रो पुस्ताले सभापतिको दाबी गर्नुपर्ने भयो नि त । तपाईंले जसजसको लिगेसीको नाम लिनुभयो, हामीले उहाँहरूलाई मानेकै छौं । तर उहाँहरूले थरथर काम्नुभएन । हातखुट्टा छोड्नुभएन । उहाँहरू अगाडि बढ्नुस्, हाम्रो शुभकामना छ । हामी साथ दिन तयार छौं । तर उहाँहरू पनि अघि नबढ्ने र पार्टी यस्तरी नै लथालिंग पार्न दिन त भएन नि । उहाँहरूले नसके तेस्रो पुस्तामा आउँछ । त्यसमा आउँदा हामीले नगरे कसले गर्ने ?
० कांग्रेस इतिहासमै कमजोर प्रतिपक्ष भयो भन्छन् नि ?
अब एउटा ठट्टा पनि गरौं । कांग्रेस अधिकांश समय कहिले आफ्नै नेतृत्वमा कहिले अन्यको नेतृत्वमा लामो समय सत्तामा बसेकै हो । सत्तामा बढी बसेका र बानी परेका साथीहरू अहिले हुनुहुन्छ कि के हो, नत्र प्रतिपक्षले यो वर्ष त होइन, सुरुकै वर्षमा सरकारले ल्याएको नीति तथा कार्यक्रमलाई समर्थन गरेर पास गरेको संसारमै पहिलोचोटि होला संसदीय परिपाटीभित्र । सुरुमै हामी प्रतिपक्षको भूमिकाबाट चिप्लियौं । त्यसपछि लगातार हामी चिप्लिरहेका छौं । मैले कुनै नेतालाई आरोप लगाएको होइन । प्रमुख प्रतिपक्ष भइसकेपछि आफूले राखेको एजेन्डामा संसदमा बुलन्दका साथ प्रस्तुत हुनुपर्ने होइन र ? अस्ति भर्खरै विप्लव कार्यकर्ता सर्लाहीमा मारिएको घटनामा राजपाले संसद्अवरुद्ध ग¥यो । कांग्रेस त्यही राजपाको एजेन्डाका होमा हो गर्दै पछि पछि कुद्छ । पछि त्यसमा फेस सेभिङ पनि भएन । सेफ ल्यान्डिङ पनि भएन । गोल मोटर खालको समिति बनाएर झारा टारियो । कांग्रेस त्यत्तिकै पछि हट्यो । प्रमुख प्रतिपक्ष दलले अरुका यस्ता कमजोर एजेन्डा बोक्नुहुँदैन । उसले त अहिले सरकारले गरेका कमीकमजोरी कोट्याएर देखाइदिने हो नि । चाहे भ्रष्टाचारका सन्दर्भमा होस्, चाहे सुशासन दिन नसकेका सन्दर्भमा होस्, चाहे महँगी नियन्त्रण गर्न नसेकको सन्दर्भमा होस्, चाहे जनतालाई करमाथि करको भार थोपरेको सन्दर्भमा होस्, थुप्रै छन् नी यस्ता एजेन्डाहरू । यस्तो एजेन्डामा टुलुटुलु हेरेर बस्ने अनि राजपाको एजेन्डामा बुई चढ्न जाँदा के हालत भयो ? तसर्थ, कांग्रेसले प्रतिपक्षीदलको भूमिका जसरी उपयोग गर्नुपथ्र्यो त्यसरी गर्न सकेको छैन ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

चक्रपथ

सुरज भए झनै निष्क्रिय

ShareTweet काठमाडौं । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री योगेश भट्टराई नेपाल भ्रमण वर्ष–२०२० लाई सफल तुल्याउन अचेल दिनरात खटिइरहेका छन् । भ्रमण वर्ष नजिकिँदै- ...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

कसरी बिर्सिए यिनी ?

ShareTweet पञ्चायती कालरात्रिलाई भोगेका सर्जकहरूले त्यो निरंकुश व्यवस्थालाई लल्कार्ने आधार बनाए, सिर्जनालाई । सिर्जनाका अनेक माध्यममध्ये तत्कालीन समयमा सशक्त मानिन्थे,- ...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

हिन्दु देवताको शल्यक्रिया

ShareTweet क्रिस्टोफर कडबेलले भनेका थिए, ‘धर्म एक मिथ्या सूर्य हो, जो दिग्भ्रमित मानिसहरूको वरिपरि परिक्रमा गर्दछ ।’ हुन पनि, मानव जातिको उत्पत्तिकालदेखि नै धर्मको- ...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा