14th December 2019, Saturday

E-budhabar
Header Right Side NTC Advertisement

पार्टी संचालनमा शेरबहादुर देउवा पूर्ण असफल हुनुभयो



पार्टी संचालनमा शेरबहादुर देउवा पूर्ण असफल हुनुभयो

० कांग्रेसभित्र युवाहरूको आशा र भरोसा तपाईंहरु युवा नेतातर्फ सोझिएको बेला आगामी महाधिवेशनमा के–कसरी अगाडि बढ्ने सोच बनाउनुभएको छ ?
विगतमा नैतिककतासहितको निश्चित दृष्टिकोण लिएर हिँडेका नेताहरू नेपालमा थिए । त्यही कारणले नेपाली जनता पञ्चायतविरुद्ध सशक्त ढंगले आन्दोलनमा लागे । तर जब हामी सत्तामा पुग्यौं, तब बिग्रन थाल्यौं । सत्ता राजनीतिमा नेपालका नेताहरू मेरो देश कस्तो बनाउने ? मेरो जनताको अवस्था कस्तो छ ? मेरो देशको इतिहास के हो ? त्यसको गम्भीर्यता के हो ? जस्ता कुराहरूलाई कुनै मतलव नगरी धेरै नेता पार्टीगत बन्धन, गुटगत बन्धन, स्वार्थको बन्धनमा बाँधिए । जसले गर्दा नेपालले प्रगति पनि गर्न सकेन र देश अगाडि बढ्न पनि सकेन । यही परिवेशमा नेपालमा ठूलो हिंसा भयो । हिंसालाई समाधान गरेर विश्व परिवेशमा अत्यन्त उच्च स्तरीय काम पनि हामीले ग¥यौं । त्यसका आधारमा संविधान निर्माण गर्दा हामीले समानुपातिक प्रणालीलाई हामीले अपनायौं । यो प्रणाली अपनाउँदा त्यसको सम्पूर्ण पार्टीभित्रबाट नियुक्ति गर्ने, ल्याउने अधिकार पाटीलाई र पार्टीको सभापतिलाई दिइयो । जसले गर्दा अत्यन्तै कमजोर नेता पनि शक्तिशाी हुन थाल्यो । उसले आफ्नै तजबिजले प्रतिनिधि छान्ने भयो । त्यसैलाई व्यापार गराइदियो । सही मान्छेले सही ठाउँमा अवसर पाउन सकेन । जसले गर्दा नयाँ पुस्ता आउन पनि राजनीतिक पार्टीहरूमा समस्या भयो । पुरानो कमजोर नेताहरू स्वयं आफैंले सबै नियुक्ति गर्दा बलियो हुँदै गए । त्यसकारण हामी यो संविधानका कारणले हामीलाई बहुत अप्ठ्यारो परेको छ । तथापि हामीले नयाँ नेतृत्व अगाडि बढाउनुपर्छ भनेर भाषणमा जो भन्छौं, तर त्यो ठाँउमा आउनका निम्ति तिनै नेताहरूको पकड हुने अवस्था छ । त्यसकारण नेपालको राजनीतिमा नयाँ नेतृत्व आएर तिनले नेपाल बनाउने सम्भावना अत्यन्त कम छ । तर यसको मतलब हामी निराश भैहाल्नुपर्ने भने होइन । तथापि, अत्यन्तै कमजोर अवस्था छ ।
० पार्टीभित्र र बाहिर आफ्ना कुरा प्रस्ट राख्ने क्रममा केही समय अगाडि पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवालाई इंगित गर्दै दूध नदिने थारो भैंसी हो भनेर सार्वजनिक रूपमै आलोचना गर्नुभयो, नेतृत्वप्रति के कारण यसरी बोल्नुभयो ?
मैले उहाँलाई भनेको होइन । अहिले कम्युनिस्टको सरकार छ । उसलाई नेपाली जनताले दिएको दुई तिहाइको मत छ, यो बेला उसले केही गरेर पक्कै देखाउनुप¥यो । संविधान निर्माण गर्दा हामीले अब नेपालमा दुई तिहाइको त कुरै छोडौं कुनै पनि राजनीतिक दलको बहुमतसमेत आउन गाह्रो छ भन्ने विश्लेषण गरेका थियौं । त्यो भएन, दुई तिहाइको कम्युनिस्ट सरकार र प्रतिपक्षमा नेपाली कांग्रेस भएको अवस्थामा देशमा यति धेरै भ्रष्टाचार छ । देशभरि यति ठुलो डुबान छ । यत्रो धेरै नेपाली जनता विषादीयुक्त तरकारी खान बाध्य छन् । यो अवस्थामा नेपाली जनतालाई परेका बाध्यताबारे कांग्रेसले ती जनताका एजेन्डा बोक्नुपर्ने होइन ?
केही पनि काम गर्न नसक्ने, कुरा मात्र गर्ने गरेपछि नेपालको समष्टिगत नेता दूध नदिने भैंसीजस्ता भए । यिनलाई सधैं यस्तो हो भने छुट्टै ठाउँमा राखेर स्याहारसुसार गरे भइगयो नि । कार्यकारी अधिकार किन दिनुप¥यो त कामै नगर्ने भए ? भन्ने आशयले मैले भनेको हुँ । बुझ्नेहरूले आफ्नो नेतालाई औंल्याएर भन्यो भन्ने अर्थमा बुझेछन् । जहाँ जे–जस्तो जिम्मेवारी दिए पनि कामै गर्दैनन्, परिणाम नै ल्याउँदैनन् भने थारा भैंसी पालेर के फाइदा भयो र भन्ने प्रश्न मेरो हो ।
० पार्टी सभापति शेरबहादर देउवा कार्यकालको अन्तिम वर्षमा छन्, उनको कामको कस्तो समीक्षा गर्नुहुन्छ ?
विगतमा पञ्चायतविरुद्ध लड्दाखेरि हाम्रा नेताहरूले जवानी पनि दिए । जेल पनि गए । यो अत्यन्त आदरणीय कुरा छ । कांग्रेसको मात्र होइन, सबै पार्टीका नेताहरूको यो योगदानलाई हामीले भुल्नुहुँदैन । तर परिवर्तन पछि सत्ता र पार्टी सञ्चालनका कुराहरूमा उहाँहरू सफल हुनुभएन । पूर्ण असफल हुनुभयो । जसरी जनताले उहाँहरूलाई विश्वास गरेर उहाँहरूले भने जनताको मन जित्न सक्नुभएन । त्यसबाट हाम्रो पार्टी पनि बाहिर छैन । त्यसबाट हाम्रा नेताहरू पनि बाहिर छैनन् ।
० अवधि सकिएपछि पनि एक वर्ष फेरि कार्यकाल लम्ब्याउन तपाईंको पार्टी सभापति चलखेलमा लाग्नुभएको हो ?
नेपाली कांग्रेसको विधानमा चार वर्ष यसको कार्यकाल हुन्छ । एक वर्ष विभिन्न कारणले बढाउन पाइन्छ । यसरी विगतमा पनि बढाइएको हो । तर मेरो भनाइ छ, बढाउन किन प¥यो त ? के समस्या प¥यो ? चित्तबुझ्दो कारण बिनागुटगत स्वार्थ र चलखेलका आधारमा आफ्ना कुराहरू कसैको पुच्छर बनेर राख्न हुन्न । के कारणले बढाउनुप¥यो, तर्क दिनुप¥यो । तर्क विना किन लम्ब्याउनुप¥यो ?
० कार्यकालको अन्तिम वर्षमा आएर पनि केन्द्रीय विभागहरूको गठन हुन सकेको छैन, भ्रातृ संस्थाहरूको उस्तै हालत छ, यसको जिम्मा कसले लिनुपर्छ ?
हाम्रो नेतृत्व विगतमा पञ्चायतविरुद्ध लड्न सफल भयो । तर सरकार आफ्ना पार्टीहरू सञ्चालन गर्न, विधानको पालना गर्दै संगठनलाई कम्युनिस्ट पार्टीसित प्रतिस्पर्धा गरेर अगाडि बढाउन पर्याप्त कार्ययोजना चाहिन्छ । त्यो कार्ययोजना सफल पार्न चुस्तदुरुस्त संगठन चाहिन्छ । त्यो गर्न पक्कै नसकेको हो ।
० संसदीय मोर्चामा कांग्रेस प्रतिपक्षी दलको हैसियतामा पनि प्रभावकारी भूमिकामा प्रस्तुत हुन सकेन, फितलो भइरहेको छ भन्ने गुनासो छ नि ?
नेपालमा हामीले वेस्ट पार्लियामेन्ट सिस्टम लागू ग¥यौं । यो सिस्टमलाई अँगाल्ने भनेको अत्यन्तै सक्षम, जुझारु र नैतिकवान् मान्छेहरूले मात्र हो । यो व्यवस्था जसले पायो उसले चलाउन सक्ने होइन । हाउस अफ कमन र हाउस अफलर्डको मान्यता बिर्सन थालियो । अहिले देशमा एकातिर भ्रष्टाचार बढिरहेको छ भने अर्कोतिर बेथिति र अराजकता उस्तै छ । विराटनगर जुटमिलको सेयर नेताहरूले नै लिएर तहसनहस पारिरहेको कुरा त सञ्चारमाध्यमहरूमा आइरहेकै छ । अर्कोतिर बाढीले तराई डुबेको छ, यसरी डुबेको छ कि ३९ ठाउँमा भारतले बनाइदिएका ड्यामहरूका कारणले हाम्रो पानी प्राकृतिक रूपमा बगेर जान नपाएर समस्या आएको छ । त्यस्तै हामीले भारतबाट ल्याउने तरकारी जो अत्यधिक मात्रामा विषादी मिश्रीत छ, त्यसलाई परिक्षण गर्न पनि नसकेर हामीले लाचारी प्रस्तुत ग¥यौं । दुई देशको सम्बन्ध राम्रो बनाउन नेपाल यस मामिलामा पछि हट्नुपरेको छ । यो कुरा संसद्मा जोडदार ढंगले उठ्नुपथ्र्यो । यो कुरा संसद्मा उठ्ने समयमा संसद बन्द हुन्छ । डुबान, विषादी मात्र होइन, विगतमा संविधान बनाउने क्रममा पछि भारतले नाकाबन्दी गरेको बेलामा पनि पार्लियामेन्टमा भारतले गरेको नाकाबन्दीको सवाल उठाउन सकेनौैं ।
यी तीनवटा कुरालाई हामीले गम्भीरतापूर्वक उठाएको भए भारतलाई पनि केही न केही प्रभाव पथ्र्यो । नेपाली संसदमा पनि कुरा उठ्यो भनेर उनीहरू केही चनाखो हुन्थे । त्यति मात्र होइन भ्रष्टाचारको कुरा जसरी बढिरहेको छ, त्यसलाई पनि हामीले कसरी समाधान गर्ने, कसरी निकास दिने र कसरी न्यूनीकरण गर्ने भन्न कुरामा हामीले बहस नै गरेनौं । विगतमा यही संसदीय समितिअन्तर्गत लेखा समितिले गरेको निर्णयअनुसार डार्फरको यूएन मिसनलाई सामान किन्ने कुरामा तीनवटा आइजीपी जेल गए । तर अहिले त्यही वाइड बडी काण्डमा समितिले गरेको निर्णयलाई प्रधानमन्त्रीले थन्क्याइदिनुभयो । त्यसलाई अगाडि बढाउनै दिनुभएन ।
यो प्रक्रियाले सिंहदरबारमा बस्नेले प्लेन किन्ने र गाउँमा बस्नेले डोजर किन्ने र खाने हो भने मुलुक उँभो कसरी लाग्छ ? त्यसकारण संसदमा यी विषय जनताका विषयवस्तु बन्न सकेनन् । त्यसकारणले संसदीय प्रणाली हामीले चलाउन सकेनौं । न सत्ता पक्ष, न प्रतिपक्ष दुबैको यसमा कमजोरी छ । सत्तापक्षले आफ्नो कार्यकारी अधिकार राष्ट्र जनताका लागि लगाउन सक्यो न प्रतिपक्षले हाउस अफ कमन र लर्डको पर्याप्त उपयोग गर्न सक्यो । यसको कारणले गर्दा प्रजातन्त्रमाथि नै मन्दी आएको छ । जुन लेख मैले नेपालमा पहिलोपटक लेखेको छु । हुन त अन्य देशमा अन्य लेखकहरूले प्रजातन्त्र मरिसक्यो पनि भनेका छन्, तर नेपालको सन्दर्भमा यो संसदीय प्रणालीमा व्यवस्थापिका, न्यायपालिका, कार्यपालिका तिनवटाले एकअर्काको काममा सन्तुलन र चेक गर्नका निम्ति पर्याप्त फङ्सन हुन सकेनन् । त्यसैले अहिले नेपालको संसदमा पनि अत्यन्त कमजोर भएको अवस्था देखिन्छ । मैले यसलाई नेपालमा प्रजातन्त्रमाथि मन्दी छाएको अर्थमा दिएको छु ।
० नेताहरू साँँच्च थारो भंैसी भएको हो भने त अब तपाईंहरू कांग्रेसभित्रैबाट त्यसको विकल्प खडा गर्न सक्नुहुन्छ त ?
नेपाली कांग्रेसभित्र विकल्प छ । तर वर्तमान रुलिङ कम्युनिष्ट पार्टीहरूमा माधव नेपालजी र केपी ओलीको विकल्प देखिएको छैन । त्यहाँका युवाहरूले विकल्प दिने आँट गर्न सकेका छैनन् । कँग्रेस मात्र बनेर नेपाल बन्दैन । कम्युनिस्ट पार्टीमा पनि त्यो किल्प तयार हुनुप¥यो । संसदीय प्रणालीमा त क्रसचेक हुनुप¥यो नी । नियन्त्रण गर्नुप¥यो नि । त्यसकारण, कांग्रेसभित्र नेतृत्वको विकल्प छ ।
० तपाईंहरू जस्तो युवापुस्ता र पंतिको हस्तक्षेपकारी भूमिका कसरी हुनसक्छ ?
नेपालको संसददीय प्रणाली नेताहरूकै कारण अत्यन्त कमजोर भएको छ । यसका कारण नेपालको प्रजातान्त्रिक प्रणाली पनि कमजोर भएकोश हो । सही मान्छे सही ठाँउमा आउने अवस्था छैन । हामी पछि पर्नुको कारण हाम्रोमा सही मान्छे सही ठाँउमा आउन दिएनन् ल्याइएन वा अवरोध भयो । एक त कम चित्त भएका, कम दिल भएका र अत्यन्त अदूरदर्शी नेता भए भयो अर्कोतिर वरिपरि गरिब राखेर बीचमा ठूलो घर बनाउन खोज्ने नेताहरूको बाहुल्यता भयो ।
बाहुल्यतासँगै पैसा पनि तिनै तानसँग भयो, संविधानले पनि तिनैलाई अधिकार दियो । नेतृत्वको बोलवाला भयो र समाजका कुनै अंगमा सही नेतृत्व आएन । सबैभन्दा राम्रो ठाउँ विश्वविद्यालय हो, त्यहाँ पनि सर्टिफिकेट बेचेर खाने, नम्बर थपिदिने काम गरेर आज त्यसका पदाधिकारी जेलमा पो गइरहेका छन् । त्यसकारण यसलाई निकास दिन, कांग्रेस पार्टीलाई बनाउन कांग्रेसले आफुले सोच्नुपर्ने के छ भने आफू विजय हुँदै आइरहेको छ । मदन भण्डारीले कम्युनिष्टमा धारणा ल्याए, ठूलो मेहनत गरे, त्यसपछि माओवादीको हिंसा जसरी टुङग्याइयो , यो त समग्र कांग्रेसको विचारको विजय हो । त्यस्तो जितेको अनुभूति आज उसले गराउन सकेको छैन । त्यसकाण, हाम्रो पिढीले त्यसलाई सैद्धान्तिक रूपले अनुबन्धित गराउने नेतृत्व कांग्रेसलार्य पनि अहिले आवश्यकता छ ।
० वर्तमान सरकारको समिक्षा कसरी गर्नुभएको छ ?
प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई केही नगरौं भन्ने पक्कै भावना छैन होला । तर उहाँको पखेटामा खिया लागिसक्यो । उहाँले सुरुदेखि नै आफ्नो टिममा जो–जस्ता पात्रहरू छान्नुभएको तिनीहरूले गर्न नसकेका हुन् । विवादमा ल्याएका हुन् ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

... र यो पनि ...

चक्रपथ

सुरज भए झनै निष्क्रिय

ShareTweet काठमाडौं । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री योगेश भट्टराई नेपाल भ्रमण वर्ष–२०२० लाई सफल तुल्याउन अचेल दिनरात खटिइरहेका छन् । भ्रमण वर्ष नजिकिँदै- ...
पूरा पढ्नुहोस्

स्रष्टा र सिर्जना

कसरी बिर्सिए यिनी ?

ShareTweet पञ्चायती कालरात्रिलाई भोगेका सर्जकहरूले त्यो निरंकुश व्यवस्थालाई लल्कार्ने आधार बनाए, सिर्जनालाई । सिर्जनाका अनेक माध्यममध्ये तत्कालीन समयमा सशक्त मानिन्थे,- ...
पूरा पढ्नुहोस्

नयाँ पुस्तक

हिन्दु देवताको शल्यक्रिया

ShareTweet क्रिस्टोफर कडबेलले भनेका थिए, ‘धर्म एक मिथ्या सूर्य हो, जो दिग्भ्रमित मानिसहरूको वरिपरि परिक्रमा गर्दछ ।’ हुन पनि, मानव जातिको उत्पत्तिकालदेखि नै धर्मको- ...
पूरा पढ्नुहोस्

छोटकरीमा