४ बैशाख २०८३, शुक्रबार ०९:५२ बुधवार साप्ताहिक, नयाँबानेश्वर, काठमाण्डौं

नेप्सेको नयाँ सर्किट नियम: बजारमा नयाँ अध्यायको सुरुवात

काठमाडौं । नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) ले पूँजी बजारलाई थप चलायमान, प्रतिस्पर्धी र अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासअनुसार परिमार्जन गर्ने लक्ष्यसहित ल्याएको ‘धितोपत्र कारोबार सञ्चालन विनियमावली, २०७५’ अन्तर्गतको संशोधित व्यवस्था आगामी सोमबार (वैशाख ७ गते) देखि कार्यान्वयनमा ल्याउने भएको छ। नेप्सेका प्रवक्ता मुराहरि पराजुलीका अनुसार सर्किट ब्रेकर र मूल्य सीमासम्बन्धी नयाँ प्रावधानहरू अब व्यवहारमा लागू हुनेछन्, जसले बजारको संरचना र कारोबार प्रणालीमा उल्लेखनीय परिवर्तन ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।

नयाँ व्यवस्थाअनुसार सूचीकृत कम्पनीहरूको दैनिक शेयर मूल्य घटबढ हुने सीमा १० प्रतिशतबाट बढाएर १५ प्रतिशत पुर्‍याइएको छ। यसले एकै दिनमा शेयर मूल्यमा ठूलो उतारचढाव सम्भव बनाउनेछ, जसले बजारलाई थप गतिशील बनाए पनि अल्पकालीन रूपमा अस्थिरता (भोलाटिलिटी) बढ्न सक्ने देखिन्छ। यद्यपि, यस्तो व्यवस्थाले वास्तविक मूल्य निर्धारण (प्राइस डिस्कभरी) लाई सहज बनाउने र लगानीकर्तालाई छिटो निर्णय लिन मद्दत गर्ने विश्लेषण गरिएको छ।

त्यसैगरी, बजार खुल्नुअघि सञ्चालन हुने ‘प्री-ओपन सेसन’ मा पनि महत्वपूर्ण परिवर्तन गरिएको छ। अब बिहान १०:३० देखि १०:४५ बजेसम्म हुने उक्त सेसनमा शेयर मूल्य ५ प्रतिशतसम्म घटबढ हुन पाउनेछ, जुन यसअघिको २ प्रतिशतको सीमाभन्दा उल्लेखनीय रूपमा उच्च हो। यसले बजार खुल्ने बित्तिकै हुने मूल्य असन्तुलनलाई कम गर्दै अधिक यथार्थपरक सुरुआती मूल्य निर्धारणमा सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

समग्र बजार सूचक अर्थात् नेप्से इन्डेक्समा लागू हुने सर्किट ब्रेकर प्रणालीमा पनि सुधार गरिएको छ। पहिले प्रयोगमा रहेको ४, ५ र ६ प्रतिशतको तीन तहको सर्किट प्रणाली हटाएर अब दुई तहको नयाँ प्रणाली लागू गरिएको छ। नयाँ प्रावधानअनुसार कारोबार सुरु भएको पहिलो दुई घण्टाभित्र सूचक ५ प्रतिशतले घटबढ भएमा १५ मिनेटका लागि कारोबार स्थगित गरिनेछ। यदि त्यसपछि पुनः खुलेको बजारमा सूचक ८ प्रतिशतसम्म पुगेमा भने सो दिनको बाँकी कारोबार पूर्ण रूपमा बन्द गरिनेछ। यसले अत्यधिक उतारचढाव भएको अवस्थामा बजारलाई नियन्त्रणमा राख्ने उद्देश्य राखेको छ।

नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) बाट स्वीकृत भई आएको यो संशोधनपछि नेप्सेले आवश्यक प्राविधिक तथा प्रणालीगत तयारी पूरा गर्दै कार्यान्वयन मिति तय गरेको हो। बजारमा बढ्दो लगानीकर्ताको सहभागिता, कारोबारको परिमाण र अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासलाई ध्यानमा राख्दै गरिएको यो परिवर्तनले दीर्घकालीन रूपमा पूँजी बजारलाई थप परिपक्व बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

समग्रमा, नयाँ सर्किट नियमले बजारमा तरलता वृद्धि, छिटो मूल्य समायोजन र लगानीकर्तालाई थप अवसर प्रदान गर्ने विश्वास गरिएको छ। यद्यपि, उच्च मूल्य सीमा र नयाँ सर्किट व्यवस्थाले अल्पकालीन उतारचढाव बढाउन सक्ने भएकाले लगानीकर्ताहरूले अझ सतर्क र सूचनामा आधारित निर्णय लिनुपर्ने आवश्यकता पनि उत्तिकै देखिन्छ।