काठमाडौं । भारतमा पछिल्ला केही दिनयता “कक्रोच जनता पार्टी” नामक अभियानले सामाजिक सञ्जालमा अभूतपूर्व तरंग सिर्जना गरेको छ। सुरुमा सामान्य व्यंग्य र मजाकका रूपमा देखिएको यो अभियान अहिले लाखौं युवाको आक्रोश, निराशा र असन्तुष्टिको प्रतीक बनेको छ। बेरोजगार युवालाई “कक्रोच” सँग तुलना गरिएको भनाइ सार्वजनिक भएपछि धेरै युवाले त्यसलाई अपमानका रूपमा लिएर उल्टै त्यही शब्दलाई प्रतिरोधको चिन्ह बनाएका हुन्। त्यसपछि “म पनि कक्रोच” भन्ने नारासहित हजारौं भिडियो, तस्बिर, व्यंग्य सामग्री र टिप्पणीहरू सामाजिक सञ्जालमा फैलिन थाले। केही दिनमै यो अभियान भारतभर मात्रै होइन, दक्षिण एसियाकै चर्चित डिजिटल आन्दोलनमध्ये एक बनेको छ।

यो अभियान सुरु गर्ने मुख्य व्यक्तिका रूपमा अभिजीत दीपकेलाई हेरिएको छ। उनले मे १६ मा सामाजिक सञ्जालमा “कक्रोच जनता पार्टी” नामक पृष्ठ सुरु गरेका थिए। सुरुमा केही सय मानिसले मात्र पछ्याएको यो पृष्ठले केही घण्टामै विस्फोटक वृद्धि देखायो। विभिन्न समाचारअनुसार पहिलो ७८ घण्टाभित्र नै यसले ३० लाखभन्दा बढी अनुयायी जुटाएको थियो। त्यसपछि यो संख्या तीव्र रूपमा बढ्दै गएर ६० लाख, ८० लाख हुँदै एक करोड नजिक पुगेको बताइएको छ। केही भारतीय सञ्चारमाध्यमले त यसले भारतका ठूला राजनीतिक दलहरूको सामाजिक सञ्जाल लोकप्रियतालाई समेत उछिनेको दाबी गरेका छन्।

यो अभियान यति छिटो फैलिनुको मुख्य कारण युवाको लामो समयदेखिको निराशा मानिएको छ। बेरोजगारी, सरकारी परीक्षा प्रश्नपत्र चुहावट, अवसरको अभाव, बढ्दो महँगी र राजनीतिक प्रणालीप्रतिको अविश्वासले धेरै युवा आक्रोशित थिए। “कक्रोच जनता पार्टी” ले त्यही आक्रोशलाई व्यंग्य, हास्य र सामाजिक सञ्जालमार्फत अभिव्यक्ति दिने माध्यम बनायो। अभियानका पृष्ठहरूमा छोटा भिडियो, व्यंग्यात्मक तस्बिर, राजनीतिक कटाक्ष र युवाको दैनिक संघर्ष झल्काउने सामग्रीहरू निरन्तर सार्वजनिक हुन थाले। यही कारण नयाँ पुस्ताले यसलाई आफ्नो आवाजका रूपमा लिन थालेको विश्लेषण गरिएको छ।

अभियान फैलिँदै जाँदा यसले केवल मजाकको रूप मात्रै लिएन, बरु राजनीतिक र सामाजिक बहससमेत सुरु गरायो। यसको घोषणापत्रमा बेरोजगारी, परीक्षा प्रणाली सुधार, सरकारी जवाफदेहिता, न्यायिक पारदर्शिता र युवाको अधिकारजस्ता विषय उठाइएको छ। भारतका केही चर्चित कलाकार, चलचित्रकर्मी र सामाजिक सञ्जाल प्रभावकारीहरूले समेत यस अभियानलाई समर्थन गरेका छन्।

तर यस अभियानलाई लिएर विवाद पनि बढेको छ। केहीले यसलाई वास्तविक जनआन्दोलनभन्दा बढी योजनाबद्ध डिजिटल प्रचार अभियान भएको आरोप लगाएका छन्। सामाजिक सञ्जालमा केही प्रयोगकर्ताले यति छोटो समयमा लाखौं अनुयायी बढ्नु अस्वाभाविक भएको भन्दै प्रश्न उठाएका छन्। कतिपयले यसलाई युवाको वास्तविक पीडाको प्रतिनिधित्व भनेका छन् भने अरूले “इन्टरनेट ट्रेन्ड” मात्रै भएको टिप्पणी गरेका छन्।

यद्यपि, समर्थकहरूका अनुसार “कक्रोच जनता पार्टी” ले एउटा ठूलो सन्देश दिएको छ — आजको पुस्ताले अब परम्परागत भाषण र सभाभन्दा बढी सामाजिक सञ्जाल, व्यंग्य र डिजिटल अभियानमार्फत आफ्नो असन्तुष्टि व्यक्त गरिरहेको छ। केही दिनअघि सामान्य मजाकजस्तो देखिएको यो अभियान अहिले भारतमा युवाको निराशा, आक्रोश र परिवर्तनको चाहनालाई प्रतिनिधित्व गर्ने डिजिटल आन्दोलनका रूपमा विकसित भइरहेको छ।