२७ चैत्र २०८२, शुक्रबार ०८:१३ बुधवार साप्ताहिक, नयाँबानेश्वर, काठमाण्डौं

इन्धन मूल्यमा भारी वृद्धि: सर्वसाधारणको ढाड सेकिने चिन्ता

काठमाडौं । नेपालमा फेरि इन्धनको मूल्य वृद्धि भएपछि सर्वसाधारण नागरिकको दैनिकी थप प्रभावित हुने देखिएको छ। नेपाल आयल निगम सञ्चालक समितिको हालै बसेको बैठकले पेट्रोल, डिजेल, मट्टितेल, एलपी ग्यास तथा हवाई इन्धनको मूल्य एकैपटक उल्लेख्य रूपमा बढाउने निर्णय गरेको हो। निगमले सार्वजनिक गरेको नयाँ मूल्यसूचीअनुसार पेट्रोलमा प्रतिलिटर १७ रुपैयाँ, डिजेल र मट्टितेलमा प्रतिलिटर २५/२५ रुपैयाँ वृद्धि गरिएको छ। यसैगरी, खाना पकाउने एलपी ग्यासमा प्रतिसिलिन्डर १०० रुपैयाँ वृद्धि गरिएको छ भने हवाई इन्धन (आन्तरिक) मा प्रतिलिटर ६ रुपैयाँ बढाइएको छ।

नयाँ मूल्यसूची लागू भएसँगै काठमाडौँ उपत्यका (तेस्रो वर्ग) मा पेट्रोलको मूल्य प्रतिलिटर २१९ रुपैयाँ पुगेको छ भने डिजेल र मट्टितेलको मूल्य २०७ रुपैयाँ कायम गरिएको छ। एलपी ग्यास अब प्रतिसिलिन्डर २०१० रुपैयाँ पुगेको छ, जसले भान्साको खर्चमा प्रत्यक्ष असर पार्ने देखिन्छ। त्यस्तै, आन्तरिक हवाई इन्धनको मूल्य पनि २५७ रुपैयाँ प्रतिलिटर निर्धारण गरिएको छ।

इन्धनको मूल्य वृद्धिले यातायात भाडा, दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य तथा सेवा क्षेत्र सबैमा श्रृंखलाबद्ध प्रभाव पार्ने निश्चित छ। विशेषगरी, सार्वजनिक सवारी साधनको भाडा बढ्ने सम्भावना उच्च देखिएको छ, जसले कामकाजी वर्ग, विद्यार्थी तथा न्यून आय भएका परिवारहरूलाई बढी मार पर्नेछ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा भएको उतारचढाव तथा विनिमय दरमा आएको परिवर्तनलाई निगमले मूल्य वृद्धिको मुख्य कारणको रूपमा उल्लेख गरेको छ। यद्यपि, सर्वसाधारणले भने बारम्बार हुने मूल्यवृद्धिले आफ्नो आर्थिक अवस्था झन् कमजोर बनाउँदै गएको गुनासो गरेका छन्।

विशेषज्ञहरूका अनुसार, सरकार र सम्बन्धित निकायहरूले दीर्घकालीन रूपमा वैकल्पिक ऊर्जा स्रोतहरूको विकासमा ध्यान दिन आवश्यक छ। विद्युतीय सवारी साधनको प्रवर्द्धन, सौर्य ऊर्जा तथा अन्य नवीकरणीय स्रोतहरूको प्रयोग बढाउन सके इन्धनमा निर्भरता घटाउन सकिन्छ।

हालको मूल्यवृद्धिले बजारमा महँगी थप चुलिने संकेत देखिएको छ। दैनिक उपभोग्य वस्तु, ढुवानी खर्च, निर्माण सामग्रीदेखि लिएर सेवा शुल्कसम्ममा वृद्धि हुन सक्ने भएकाले आम नागरिकले थप आर्थिक बोझ व्यहोर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ।

यसैबीच, उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरूले सरकारलाई मूल्यवृद्धिको असर न्यूनीकरण गर्न तत्काल राहत कार्यक्रम ल्याउन आग्रह गरेका छन्। साथै, पारदर्शी मूल्य निर्धारण प्रक्रिया र दीर्घकालीन ऊर्जा नीतिको आवश्यकता पनि औंल्याएका छन्।

समग्रमा, इन्धनको पछिल्लो मूल्यवृद्धिले नेपालको अर्थतन्त्रमा बहुआयामिक प्रभाव पार्ने देखिएको छ, जसको असर प्रत्यक्ष रूपमा आम नागरिकको जीवनशैलीमा पर्नेछ।