२ जेष्ठ २०८३, शनिबार ११:१३ बुधवार साप्ताहिक, नयाँबानेश्वर, काठमाण्डौं

नेपालमा सम्बन्ध विच्छेदको दर दोब्बर, हरेक १० विवाहमध्ये एक टुट्दै

काठमाडौँ । नेपालमा सम्बन्ध विच्छेदका घटना पछिल्ला पाँच वर्षमा दोब्बरले बढेका छन्। अहिले देशमा हुने हरेक १० विवाहमध्ये झन्डै एउटा विवाह सम्बन्ध विच्छेदमा पुग्ने अवस्था देखिएको छ। अदालतको तथ्यांकअनुसार गत वर्ष मात्रै ४२ हजारभन्दा बढी दम्पतीले वैवाहिक सम्बन्ध अन्त्यका लागि कानुनी प्रक्रिया थालेका थिए, जुन पाँच वर्षअघिको तुलनामा निकै उच्च हो।

सबैभन्दा धेरै सम्बन्ध विच्छेद म्याग्दीमा देखिएको छ भने काठमाडौँ दोस्रो स्थानमा परेको छ। तनहुँ, कास्की, चितवन, इलाम र पाँचथरमा पनि वैवाहिक सम्बन्ध टुट्ने घटना बढ्दो क्रममा छन्। अध्ययनहरूले वैदेशिक रोजगारी, लामो दूरीको सम्बन्ध, आर्थिक दबाब, सामाजिक सोचमा परिवर्तन र बढ्दो व्यक्तिगत स्वतन्त्रतालाई मुख्य कारण मानेका छन्।

तथ्यांकले बालविवाहको असर अझै कायम रहेको पनि देखाएको छ। २० वर्ष नपुग्दै विवाह गरेका सयौँ किशोर–किशोरी सम्बन्ध विच्छेदमा पुगेका छन्। अर्कोतर्फ ७५ वर्षभन्दा माथिका ज्येष्ठ नागरिकले समेत विवाह अन्त्यका लागि अदालत धाउने क्रम देखिएको छ।

महिलाहरू पुरुषभन्दा कम उमेरमै सम्बन्ध विच्छेदतर्फ जाने गरेका छन्। धेरै महिला २५ देखि २९ वर्ष उमेर समूहमा अलग भएका छन् भने पुरुषमा ३० देखि ३४ वर्ष उमेर समूह अगाडि देखिएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार शिक्षाको पहुँच, आर्थिक आत्मनिर्भरता र कानुनी सचेतनाले महिलाहरूलाई असन्तुष्ट सम्बन्धबाट बाहिरिन सहज बनाएको छ। तर यसको प्रत्यक्ष असर बालबालिकामा पनि देखिन थालेको छ। पछिल्ला केही वर्षमा मात्रै हजारौँ बालबालिका अभिभावकको सम्बन्ध विच्छेदबाट प्रभावित भएका छन्।

रोचक कुरा के छ भने कम विकास भएका र परम्परागत सोच बलियो रहेका जिल्लामा सम्बन्ध विच्छेदको दर निकै कम छ। डोटी, बाजुरा, मुगु, कालिकोट र सप्तरीजस्ता जिल्लामा अझै पनि परिवार बचाउने सामाजिक दबाब बलियो मानिन्छ।