३ जेष्ठ २०८३, आईतवार ०५:०२ बुधवार साप्ताहिक, नयाँबानेश्वर, काठमाण्डौं

कालीगण्डकी नदीमा रैथाने माछाको विविधता: स्वाद, पोषण र प्राकृतिक शुद्धताको प्रतीक

काठमाडौँ ।  म्याग्दी/पर्वत/गुल्मी — कालीगण्डकी नदीमा पाइने रैथाने माछाहरूले यहाँको जैविक विविधता र प्राकृतिक शुद्धताको परिचय दिन्छन्। हिमालबाट बगेर आउने चिसो र सफा पानीका कारण यस नदीलाई माछा उत्पादनका लागि उपयुक्त प्राकृतिक वासस्थानका रूपमा लिइन्छ।

स्थानीय बासिन्दा तथा माछा–प्रेमीहरूका अनुसार कालीगण्डकीमा मुख्य रूपमा असला, सहर, कत्ले, बुहारी र बाम जस्ता प्रजातिका माछा पाइन्छन्। यी माछाहरू अन्य नदीका माछाभन्दा बढी स्वादिला र पोसिला हुने जनविश्वास लामो समयदेखि रहँदै आएको छ।

कालीगण्डकीको पानी हिमाली क्षेत्रबाट निरन्तर बग्ने भएकाले यसको तापक्रम न्यून, अक्सिजन मात्रा उच्च र प्रदूषण स्तर अत्यन्त कम हुने बताइन्छ। यही कारण यहाँका माछाहरूमा हानिकारक रसायनको मात्रा न्यून हुने र प्राकृतिक रूपमा स्वस्थ हुने विज्ञहरूको भनाइ छ।

कालीगण्डकी नदीलाई शालिग्राम पाइने विश्वकै दुर्लभ नदीमध्ये एक मानिन्छ। शालिग्रामको धार्मिक महत्वका कारण पनि यस नदीलाई पवित्र मानिन्छ। यही विशेषताले नदीको पानीको गुणस्तर, पारिस्थितिक प्रणाली र जैविक सन्तुलनलाई थप विशिष्ट बनाएको स्थानीयहरूको धारणा छ।

माथिल्लो क्षेत्रमा विशेषगरी पानी अत्यन्त चिसो र स्वच्छ हुने भएकाले त्यहाँ पाइने माछाहरूको गुणस्तर अझ उत्कृष्ट हुने बताइन्छ। यसले गर्दा कालीगण्डकी आसपासका क्षेत्रहरू माछा उत्पादन तथा उपभोगका लागि समेत महत्वपूर्ण मानिन्छन्।

विशेषज्ञहरूले कालीगण्डकीको जैविक विविधता जोगाउन प्रदूषण नियन्त्रण, अवैध माछा मार्ने कार्य रोकथाम र नदी प्रणाली संरक्षणमा जोड दिनुपर्ने बताएका छन्। यदि उचित संरक्षण गरियो भने कालीगण्डकी क्षेत्रलाई दीगो माछा उत्पादन र पारिस्थितिक पर्यटनको महत्वपूर्ण केन्द्र बनाउन सकिने उनीहरूको भनाइ छ।

स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागितासहित संरक्षण कार्यक्रम अघि बढाउन सके यस नदीको प्राकृतिक सम्पदा दीर्घकालसम्म सुरक्षित रहने अपेक्षा गरिएको छ।