११ बैशाख २०७६, बुधबार ०६:१० बुधवार साप्ताहिक, नयाँबानेश्वर, काठमाण्डौं

कुम्ल्याउन नपाएपछि खाता रोक्का

काठमाडौं । आफूले कुम्ल्याउन नपाएपछि अवकाश पाउने बेलामा एकजना सहसचिवले भाषा आयोगको खाता नै रोक्का गरेर बिदा लिएका छन् । त्यस्तो हर्कत गर्ने व्यक्ति हुन्, शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयबाट केही महिनाअघि सरुवा भएर गएका भाषा आयोगका सहसचिव लालजंग चौहान । आयोगमा पाँच महिनासम्म जिम्मेवारी पाएपछि उनी गएको चैत २६ गते अनिवार्य अवकाश पाएर बिदा भएका छन् ।
पछिल्लो समय सरकारले लोपोन्मुख भाषा–भाषिकाहरूको संरक्षण, संवद्र्धन र विकास गर्ने उद्देश्यले आयोग गठन गरी त्यस दिशामा कार्य गर्दै आएको थियो । देशको विभिन्न भागमा विभिन्न जातजातिले बोल्ने भाषा लोपोन्मुख भइरहेको बेला त्यसको संरक्षण र संवद्र्धन गर्ने हेतुले आयोग स्थापना गरिएको हो । सो आयोगको सदस्य–सचिवमा पछिल्लो समय सहसचिव चौहानलाई जिम्मेवारी दिइएको थियो ।
तर, जिम्मेवारी सम्हालेपछि सदस्य–सचिव चौहानले आयोगको बजेटमा तर मार्न निकै प्रयत्न गरेका थिए । जागिरको अवधि सकिन लागेको हुँदा उनलाई बिदा हुने बेला कमाउनैपर्ने बाध्यता रहेको बताइन्छ । कर्मचारी सञ्चय कोषबाट ऋण लिएको ४० लाख रुपैयाँ तिर्नुपर्ने भएको हुँदा उनले आयोगबाट केही रकम कमाउने दाउ रचेका थिए । सोही क्रममा उनले विभिन्न ३६ वटा भाषाको अभिलेखीकरण गर्न छुट्ट्याइएको १ करोड २० लाख रुपैयाँ बजेटमा आँखा लगाउन पुगेका थिए । तर, आफूले सोचेजस्तो गरी उनले त्यो शीर्षकको बजेटमा तर मार्न पाएनन् ।
सदस्य–सचिव चौहानले विभिन्न भाषाबारे अनुसन्धान गर्न विज्ञहरू खटाउने कार्यमा पनि पटकपटक अड्को थाप्दै आएको बताइन्छ । कुनै पनि भाषाबारे अध्ययन–अनुसन्धान गर्न सोही भाषा जानेका व्यक्तिलाई जिम्मेवारी दिने वा कुनै भाषाविद्लाई जिम्मेवारी दिने भन्नेमा सदस्य–सचिव चौहान र आयोगका अरू कर्मचारीबीच विवादसमेत भएको बुझिएको छ ।
आयोगमा रहँदा आफूले सोचेजस्तो गरी कमाउन नभएपछि अवकाश पाउने बेलामा भने सदस्य–सचिव चौहानले आयोगको खाता नै रोक्का गरेका छन् । आयोगको जिम्मेवारीमा आउँदा आयोगको वार्षिक बजेट बाँडफाँट भइसकेको हुँदा उनले सोचेजस्तो गरी कमाउन नपाएको सूत्रको दाबी छ । पहिला अरू कार्यालयहरूको जिम्मेवारीमा हुँदा आर्थिक अनियमिततामा मुछिएका चौहानले आयोगमा आएर कमाउन नपाएपछि अवकाश पाउने बेला खाता रोक्का गरेको बताइन्छ । उनले महालेखा परीक्षकको कार्यालय, कोष तथा लेखा नियन्त्रण कार्यालयलगायतमा पत्र लेखेर खाता रोक्का गर्न लगाएका थिए । चौहानले खाता रोक्का गर्न लगाएपछि अहिले आयोगले काम गर्न पाइरहेको छैन । चौहानले अवकाश पाए पनि नयाँ सदस्य–सचिव नियुक्त नहुँदा आयोगको काम नै प्रभावित बन्न पुगेको बताइन्छ ।